ပှၤကွၢ်ထွဲသုးကျဲၤတၢ်တဖၣ်လၢ အကလုၢ်တီ

ဖဲလါမၢ်ရှး ၂၀၂၄ အပူၤန့ၣ်, ထံကီၢ်ပဒိၣ် ကဘီယူၤ ပၢဆှၢတၢ်ကရၢကရိ (Federal Aviation Administration) မၤဝဲ တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအတၢ်သမံသမိးအကတီၢ်, ကီၢ်အမဲရံကၤ ကဘီယူၤ အတၢ်ကရၢကရိဖးဒိၣ် (US aerospace corporation) န့ၣ် လီၤတုာ်လီၤကာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢတၢ်တဘၣ်လိာ်ဘၣ်စးတဖၣ် မၤအသးတဘျီဘၣ်တဘျီ, ဒီးဘၣ်ဖဲ ကဘီယူၤ လဲၤတၢ်အကတီၢ်တဘျီန့ၣ် ကလံၤအတယၢၢ်လၢ ကဘီယူၤအကိပူၤန့ၣ် စှၤလီၤဝဲ ဒီးကဘီယူၤ အတြဲၤဆံးဖိန့ၣ် ကၢ်ဖျိးကွံာ်ဝဲအဃိ, တၢ်သမံသမိးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအတၢ်မၤတဖၣ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. ခီပနံၣ် အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢ ကဘၣ်စံးကတိၤပာ်ဖျါတၢ်တဂၤ, ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်မၤပိာ်ထွဲအဂီၢ်, မ့ၢ်လၢတၢ်ကနၢ်ပၢၢ် တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်န့ၣ် ကီဝဲခဲဝဲ, ဒီးတၢ်ဆီတလဲတၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ် တကလုာ်ဘၣ်တကလုာ်, ဒီးတဘျီဝံၤတဘျီ, ဒီးတၢ်အစၢဟဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲ, ဒ်တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်လၢ အဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်တ့ၢ်လံအသိး, ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် လူၤပိာ်ထွဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲး တသ့ဝဲဒၣ်ခဲလၢာ်အဃိ, တၢ်လီၤတုာ်လီၤကာ်တဖၣ်အံၤကဲထီၣ်အသးန့ၣ်လီၤ.

စီၤပီလူး စံးဘၣ်တဲဘၣ် ကရံၣ်သူးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဖၣ် ကြၢးထံၣ်အီၤ,ဃုာ်ဒီးခိၣ်နၢ်အဂုၤအဂၤတဖၣ် ဒ်အမ့ၢ်ပှၤအတီအလိၤတဖၣ်, ဒီးဘၣ်တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤအဝဲသ့ၣ်တဖၣ် ဒ်ကစၢ်ခရံာ် အခ့အပှၤ, လၢအကလုၢ်တီ, ဒီးဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ…

ယဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် အကစၢ်ယွၤ

အမံၣ်နၣ် (Amina) တဂၤ စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ခရံာ် ဖဲထံကီၢ်တဘ့ၣ်လၢ တတူၢ်လိာ် ပှၤခရံာ်ဖိအတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါန့ၣ်လီၤ. အဝဲစးထီၣ်ဟ့ၣ်ခီနီၤ အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်အသီဆူ အဒ့ခွါအအိၣ်ဘၣ်ဆၣ် အဒ့ခွါန့ၣ် တတူၢ်လိာ်ဝဲဘၣ်. လၢခံန့ၣ် အဒ့ခွါဒိးန့ၢ် ပသိၣ်တၢ်ဆါလၢ အလီၤဘၣ်ယိၣ်န့ၣ်လီၤ. အဒ့ခွါန့ၣ် ဘၣ်အိၣ်ဝဲထဲတဂၤဧိၤ လၢတၢ်ဆါဟံၣ်အဒၢး တၢ်ခံးကျါ, ဒီးသါထီၣ်သါလီၤကီကီခဲခဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲကတူၢ်လိာ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ်အမ့ၢ် ယွၤအဖိခွါအဂီၢ်န့ၣ် တကတဲာ်ကတီၤဘၣ်အသးဒံးဘၣ်. ဒီးပျံၤဝဲဒၣ်လၢ ကကိးထီၣ် ကစၢ်ခရံာ်အမံၤဒိၣ်ဒိၣ်န့ၣ်လီၤ. (ပှၤတဂၤဂၤ ကနၢ်ဟူဝဲဒၣ် အတၢ်ကတိၤသ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ). လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, အဒ့ခွါန့ၣ် ကိးထီၣ်ဝဲဒၣ် “ခဲကနံၣ်အံၤ, ယဝဲၢ်မုၣ် အကစၢ်ယွၤဧၢ, ဝံသးစူၤ မၤစၢၤလၢ်ဘၣ်ယၤတက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. သါထီၣ်သါလီၤဖှံထီၣ်ညီထီၣ် တကီၢ်ခါ, ဒီးလၢတၢ်နၢ်ပၢၢ်အီၤတသ့ဘၣ်အပူၤန့ၣ် အဒၢးန့ၣ် ကပီၤထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.အဒ့ခွါ အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအပူၤန့ၣ် စးထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ မုၢ်တနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.

လၢလံာ် ၁ မိၤရှ့အပူၤန့ၣ် စီၤအၤဘြၤဟၣ် အကုၢ်တဂၤ ဘၣ်လဲၤကွၢ်ဃု အကစၢ် စီၤအၤဘြၤဟၣ် အဖိခွါအဂီၢ်,…

တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်

နီၢ်ပၤမုၣ်ဘံးထိရံယၤအစိၤ ပှၤကွဲးထါ, ခရံးစတံနါ ရိၣ်စဲးထံၣ် (Christina Rosetti) တဂၤ, လၢ “တၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤ လၢအဂ့ၤဒိၣ်တမံၤ” (A Better Resurrection) အထါတယုၢ်အပူၤန့ၣ် ကွဲးဝဲဒၣ် “ယစိာ်ထီၣ်ယမဲာ်ချံ, ဒီးယကွၢ်ထီၣ်ယဲဘၣ်ဆၣ်, လၢတၢ်သးအုးအပူၤ, တၢ်လၢယထံၣ်န့ၣ် တဖျါဆှံအဃိ, ကစၢၢ်လၢ အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤထီဘိန့ၣ် ယတထံၣ်န့ၢ်ယဲဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. ရိၣ်စဲးထံၣ် အထါဖိအံၤ ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်လူၤဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်မုၢ်လၢ်, ဖဲလၢအသးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်တအိၣ်ဘၣ်အကတီၢ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ် “တၢ်မုၢ်လၢ်တဖၣ်, ဒီးတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်, ရိၣ်စဲးထံၣ် အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဝဲဒၣ် တၢ်မုၢ်လၢ်တမံၤန့ၣ် ဒိၣ်န့ၢ်ယိာ်န့ၢ်ဒံး အတၢ်သးဟးဂီၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဖီထီၣ်ဖးထီၣ်သီ, ဒီးတၢ်လီၢ်လါဟ့တဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ခရံာ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤ အဂ့ၢ်, တၢ်လၢအမၤသီထီၣ်အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် အဝဲထံၣ်န့ၢ်တသ့ဘၣ်ဆၣ်, အၢၣ်လီၤ ဝဲဒၣ်လၢ, “ကစၢ် ကဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤ,” ဒီးဃ့ဘါထုကဖၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “ကစၢ်ဧၢ, ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤလၢယပူၤတက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ.

စီၤပီလူး ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ ၂ ကရံၣ်သူးအပူၤ,…

တၢ်သူၣ်အုးသးအုး အဝၢ်ဘးခီ

ပှၤကန့ဒံၣ်ယဲ(န) (Canadian) ပှၤသးဝံၣ်တၢ်, ဒီးပှၤကွဲးတၢ်သးဝံၣ် ကီၤဒၢၣ် လဲးဖုး (Gordon Lightfoot) တဂၤ, ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤအအါကတၢၢ် ခီဖျိအတၢ်သးဝံၣ်အဂ့ၤ ကတၢၢ်, “The Wreck of the Edmund Fitzgerald,” ဒီး “If You Could Read My Mind” ဘၣ်ဆၣ်, အတၢ်သးဝံၣ်လၢ ပှၤသ့ၣ်ညါစှၤအကျါတယုၢ်အခိၣ်တီ မ့ၢ်ဝဲ “The Minstrel of the Dawn,” (Minstrel မ့ၢ် ပှၤကွဲးထါ, ဒီးသးဝံၣ်တၢ်တဂၤ,
ပှၤသးဝံၣ်တၢ်လၢ အဒုးကဲထီၣ် ထါလၢအကွဲးဝဲတဖၣ်ဆူ တၢ်သးဝံၣ်န့ၣ်လီၤ). ဒ်ပဝဲ နၤယၤအသိး, လဲးဖုး အပှၤကွဲးထါ, ဒီးသးဝံၣ်တၢ်တဂၤ အသးဆၢမိၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢ “ကသူၣ်ခုသးခုအါန့ၢ်ဒံး တၢ်သူၣ်အုးသးအုး” န့ၣ်လီၤ. ပကဆိကမိၣ် (မ့) ပကအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအဂီၢ်, “တၢ်သူၣ်အုးသးအုး” န့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ် ထီဘိဘၣ်ဆၣ်, ပှၤကွဲးထါ, ဒီး သးဝံၣ်တၢ်တဂၤအံၤ ဃုထၢဝဲလၢ…

တၢ်ဆိးသီအိၣ်ခိးကွၢ်လၢ် ကစၢ်ယွၤ

လၢတၢ်သးတံာ်တာ်အပူၤ, ကၠိစဲး (Joseph) လူၤကွၢ်ဃုခွဲးခွး တၢ်ဖံးတၢ်မၤအစရီန့ၣ်လီၤ. လၢအပူၤကွံာ် တၢ်ကွၢ်ထွဲဘုၣ်အီၣ်ဘုၣ်အီပှၤတမှံၤ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ် ဒိးန့ၢ် ဝဲဒၣ်လါလဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဆၣ်, ဒ်အမ့ၢ်ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ခရံာ်သီသီတဂၤ, လၢကလဲၤဘူၣ်သကိးဘါသကိးယွၤအဂီၢ်, ညီနုၢ်နွံအကတၢၢ် တၢ်ဆီတလဲတၢ်မၤအဆၢကတီၢ် လၢတၢ်ဆါတၢ်အီၣ်ကျးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ် ကီခဲဝဲဒၣ်လၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲကအုကစွါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “ဘၣ်မနုၤအဃိ, ကစၢ်ယွၤတစံးဆၢယတၢ်ထုကဖၣ်န့ၣ်လဲၣ်.” “မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ တအဲၣ်ဒိး ယကလဲၤဘါယွၤဘၣ်န့ၣ်ဧါ” န့ၣ်လီၤ.

တချုးလၢ ကၠိစဲး ထံၣ်လီၤက့ၤအသးလၢ ကဘၣ် မၤဘၣ်လိာ်က့ၤ အတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိတဖၣ်, ဒီးလူၤကွၢ်ဃုတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂၤအဂီၢ်, တၢ်ဆၢကတီၢ်ကအိၣ်ဝဲတနံၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အကတၢၢ်န့ၣ် ဒိးန့ၢ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ တၢ်မၤအဆၢကတီၢ်ဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးဝဲဒၣ်လၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကၠိစဲး သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်အိၣ်ခိးဖးယံာ်ဖးထီန့ၣ် ဒုးကဲထီၣ်အီၤ ပှၤဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤတဂၤလၢ ကဆၢတဲာ်တၢ်တဖၣ်အဂီၢ်အဃိ, စံးဘျုးဝဲဒၣ် ကစၢ်ယွၤ
န့ၣ်လီၤ. ကၠိစဲး ဒိးန့ၢ် တၢ်မၤလိ ခီဖျိလၢတၢ်ဆီတလဲ တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပတီၢ်အံၤန့ၣ် လၢတၢ်အိၣ်မူအပူၤ, တၢ်သူၣ်စူၤသးစူၤအခီပညီ မ့ၢ်တၢ်ဒ်လဲၣ်, ဒီးတၢ်နာ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤ ဒ်သိးကလီၣ်ဖျါထီၣ် အတၢ်တိာ်ကျဲၤ လၢအကတီၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး…