တၢ်အိၣ်မူအခီပညီ လၢကစၢ်ခရံာ်အပူၤ
လၢအပူၤကွံာ်, တယံာ်ဒံးဘၣ် နံၣ်တဖၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် မဲးကဲၣ် လဲဒံၣ် (Michael Landy) တဂၤ, မၤဝဲဒၣ် စရီတဘ့ၣ်, ဒီးဂံၢ်ဒွးထီၣ် ကယဲၢ်အတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ် ၇,၂၂၇ ထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်မၤလၢခံတပတီၢ်, လၢအမၤဝဲန့ၣ် လီၤကမၢကမၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လၢဝ့ၢ်လိဒိၣ်, ပှၤဆါတၢ်ပှ့ၤတၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်, အလီၢ်အကျဲတတီၢ်န့ၣ် အဝဲတ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် စဲးဖီကဟၣ် အတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖျၢၣ်, ဒီးမၤဟးဂီၤကွံာ် အတၢ်ဖိတၢ်လံၤခဲလၢာ်, လၢပှၤအါဒံအါဂၤအမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ. အဝဲမၤဟးဂီၤကွံာ် အဆ့ကူဆ့ကၤ, ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, တၢ်အဲၣ်အလံာ်လဲၢ်တဖၣ်, တကးဒ်ဘၣ်န့ၣ် အသိလ့ၣ်စ့ၢ်ကီး မၤဟးဂီၤကွံာ်ဝဲဒၣ် လၢစဲးဖီကဟၣ်တဖျၢၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအတၢ်သူၣ်ထီၣ်အကပၤ, ဖဲပှၤဆါတၢ်ပှ့ၤတၢ်ဖိတဖၣ် နုာ်လီၤဟးထီၣ်အကတီၢ်, ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် အတၢ်မၤ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် "ပတၢ်ထူးတၢ်တီၤမ့ၢ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး, ပကမ့ၢ်တၢ်မနုၤတမံၤလဲၣ်" န့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢပဝဲအါဒံအါဂၤ, ပပှ့ၤန့ၢ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ် ဒ်သိးပပာ်ဖျါထီၣ် ပတၢ်မ့ၢ်တၢ်, (မ့) လၢခါဆူညါ ပကအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဘံၣ်ဘံၣ်ဘၢဘၢအဂီၢ်အဃိ, တၢ်သံကွၢ်အံၤ, မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး အတၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဒိတထံၣ်ပာ်ဖျါထီၣ် ပှၤထူးပှၤတီၤတဂၤ, လၢအဟံးပာ်ဖှိၣ် အတၢ်ထူးတၢ်တီၤတဖၣ်, ဒီးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤ…
တၢ်တမံၤဃီလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအပူၤ
တၢ်ကိၢ်ခါဒီးတၢ်ခုၣ်ခါ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် အိၣ်လဲပ့းတၢ်လိာ်ကွဲသတြီၤတဖၣ် (Summer and Winter Olympic) အခါ, ဒ်ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ် (young reporter) တဂၤအသိး, ယဘၣ်လဲၤဟံးန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်န့ၣ်, ယတၢ်မံမီၣ်လၢ တၢ်ကွၢ်ကီတၢ်လိၣ်ကွဲသတြီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ထံၣ်လိာ်သးဒီးပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ် လၢပှဲၤထီၣ်ဝဲနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယနၢ်ဟူပှၤလိာ်ကွဲသတြီၤတၢ်ဖိတဖၣ်အိၣ်ဟဲလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ် စံးကတိၤ ကျိာ်တၢ်ကတိၤ အကလုာ်ကလုာ်, ဒီးမၤလၤကပီၤအထံအကီၢ်န့ၣ် ယသူၣ်ခုသးခုယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.
လၢယသးစၢ်လံလံန့ၣ် အိၣ်လဲပ့းတၢ်လိာ်ကွဲသတြီၤအံၤ ထုးန့ၢ်သူၣ်န့ၢ်သးယၤ, ဒီးကဲထီၣ် ယတၢ်သးစဲဖးဒိၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ကိၢ်ခါ အိၣ်လဲပ့းအဆၢကတီၢ်, ယအၢၣ်လီၤယသးလၢ ယကပိာ် ကစၢ်ယွၤအခံန့ၣ်ဒီး, ယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲ ဒ်ကစၢ်ယွၤ မၢယစူးကွံာ်ညိကွံာ် တၢ်သးစဲထီတၢ်လိာ်ကွဲသတြီၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢယသးကံၢ်ပူၤန့ၣ် ယအဲၣ်ထံကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ. အိၣ်လဲပ့းတၢ်လိာ်ကွဲသတြီၤစ့ၢ်ကီး, ယကွၢ်ကီမုာ်ဘၣ်ယၤအဖၢမုၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပှၤအါဒံအါဂၤ, လၢလုၢ်လၢ်ဆဲးလၤလီၤဆီလိာ်အသး, ဒီးအကျိာ်တၢ်ကတိၤလီၤဆီလိာ်သးတဖၣ် ဟဲဘူၣ်သကိးဘါသကိးတၢ် လၢသရိာ်အကတီၢ်, (မ့) လၢတၢ်ဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ်, ဒီးဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ် စီၤပၤတဖၣ်အစီၤပၤအဂီၢ်, ဟဲပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးအကတီၢ်, ယသူၣ်ဟူးသးဂဲၤဘၣ်ယဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢန့ၣ် ပလဲၤခီဖျိကလၢၢ်ဘၣ် မူခိၣ်ဘီမုၢ်အတၢ်ဃံတၢ်လၤ (လီၣ်ဖျါ ၇:၉) န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်မၤသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤအိၣ်ဒီးပှၤ
ဖဲပလဲၤဟးလိာ်ကွဲဆူ ကၠီးရှၢၣ် သ့ၣ်ပှၢ်ကရၢၢ် (Joshua Tree National Park)လၢကီၢ်စဲၣ် ခဲၣ်လံၣ်ဖိနံယါ အကတီၢ်, ပထံၣ်သ့ၣ်လီၤဆီတဖၣ် လၢအဒ့အလၣ်တဖၣ် အိၣ်ကစီၤထီၣ်အသးဆူ မူခိၣ်အသိးန့ၣ်ဒီး, ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ပှၤအါဒံအါဂၤ နာ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤဟဲတုၤဆိ ဖဲတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအံၤဒီးအိၣ်ဆိးတဖၣ်, လၢတၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢလံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤတကတြူၢ်, ဖဲ စီၤယိၤရှူ ယူာ်ထီၣ်အဘီဆူမူခိၣ် ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ပနီၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အိၣ်ဒီးအပှၤဂီၢ်မုၢ်, ဒီးအတၢ်မၤစၢၤအဂီၢ်, ကိးဝဲဒၣ် သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢ ကၠီးရှၢၣ်သ့ၣ်ထူၣ် (Joshua Tree) န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် နုာ်လီၤအိၣ်ဆိးလၢ ကီၢ်ကနၤဧၣ်အကတီၢ်, လိၣ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤအတၢ်မၤစၢၤ လၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်ဒဲးဘးအဃိ (ယိၤရှူ ၇:၁၁-၁၂), ပှၤဂဲဖိတဖၣ် မၤနၢၤဝဲဒၣ် ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, အဝဲသ့ၣ် ပျံၤဝဲဒၣ်လၢ ကဘၣ်လဲၤဒုးပှၤဂဲဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ စီၤယိၤရှူလၢ “ပျံၤတၢ်တဂ့ၤ, ဘၣ်ယိၣ်တၢ်တဂ့ၤ” (၈:၁) န့ၣ်လီၤ. ဒီးကစၢ်ယွၤ စံးဘၣ်…
ပှၤကွၢ်ထွဲသုးကျဲၤတၢ်တဖၣ်လၢ အကလုၢ်တီ
ဖဲလါမၢ်ရှး ၂၀၂၄ အပူၤန့ၣ်, ထံကီၢ်ပဒိၣ် ကဘီယူၤ ပၢဆှၢတၢ်ကရၢကရိ (Federal Aviation Administration) မၤဝဲ တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအတၢ်သမံသမိးအကတီၢ်, ကီၢ်အမဲရံကၤ ကဘီယူၤ အတၢ်ကရၢကရိဖးဒိၣ် (US aerospace corporation) န့ၣ် လီၤတုာ်လီၤကာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢတၢ်တဘၣ်လိာ်ဘၣ်စးတဖၣ် မၤအသးတဘျီဘၣ်တဘျီ, ဒီးဘၣ်ဖဲ ကဘီယူၤ လဲၤတၢ်အကတီၢ်တဘျီန့ၣ် ကလံၤအတယၢၢ်လၢ ကဘီယူၤအကိပူၤန့ၣ် စှၤလီၤဝဲ ဒီးကဘီယူၤ အတြဲၤဆံးဖိန့ၣ် ကၢ်ဖျိးကွံာ်ဝဲအဃိ, တၢ်သမံသမိးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအတၢ်မၤတဖၣ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. ခီပနံၣ် အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢ ကဘၣ်စံးကတိၤပာ်ဖျါတၢ်တဂၤ, ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်မၤပိာ်ထွဲအဂီၢ်, မ့ၢ်လၢတၢ်ကနၢ်ပၢၢ် တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်န့ၣ် ကီဝဲခဲဝဲ, ဒီးတၢ်ဆီတလဲတၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ် တကလုာ်ဘၣ်တကလုာ်, ဒီးတဘျီဝံၤတဘျီ, ဒီးတၢ်အစၢဟဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲ, ဒ်တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်လၢ အဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်တ့ၢ်လံအသိး, ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် လူၤပိာ်ထွဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲး တသ့ဝဲဒၣ်ခဲလၢာ်အဃိ, တၢ်လီၤတုာ်လီၤကာ်တဖၣ်အံၤကဲထီၣ်အသးန့ၣ်လီၤ.
စီၤပီလူး စံးဘၣ်တဲဘၣ် ကရံၣ်သူးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဖၣ် ကြၢးထံၣ်အီၤ,ဃုာ်ဒီးခိၣ်နၢ်အဂုၤအဂၤတဖၣ် ဒ်အမ့ၢ်ပှၤအတီအလိၤတဖၣ်, ဒီးဘၣ်တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤအဝဲသ့ၣ်တဖၣ် ဒ်ကစၢ်ခရံာ် အခ့အပှၤ, လၢအကလုၢ်တီ, ဒီးဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ…
ယဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် အကစၢ်ယွၤ
အမံၣ်နၣ် (Amina) တဂၤ စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ခရံာ် ဖဲထံကီၢ်တဘ့ၣ်လၢ တတူၢ်လိာ် ပှၤခရံာ်ဖိအတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါန့ၣ်လီၤ. အဝဲစးထီၣ်ဟ့ၣ်ခီနီၤ အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်အသီဆူ အဒ့ခွါအအိၣ်ဘၣ်ဆၣ် အဒ့ခွါန့ၣ် တတူၢ်လိာ်ဝဲဘၣ်. လၢခံန့ၣ် အဒ့ခွါဒိးန့ၢ် ပသိၣ်တၢ်ဆါလၢ အလီၤဘၣ်ယိၣ်န့ၣ်လီၤ. အဒ့ခွါန့ၣ် ဘၣ်အိၣ်ဝဲထဲတဂၤဧိၤ လၢတၢ်ဆါဟံၣ်အဒၢး တၢ်ခံးကျါ, ဒီးသါထီၣ်သါလီၤကီကီခဲခဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲကတူၢ်လိာ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ်အမ့ၢ် ယွၤအဖိခွါအဂီၢ်န့ၣ် တကတဲာ်ကတီၤဘၣ်အသးဒံးဘၣ်. ဒီးပျံၤဝဲဒၣ်လၢ ကကိးထီၣ် ကစၢ်ခရံာ်အမံၤဒိၣ်ဒိၣ်န့ၣ်လီၤ. (ပှၤတဂၤဂၤ ကနၢ်ဟူဝဲဒၣ် အတၢ်ကတိၤသ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ). လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, အဒ့ခွါန့ၣ် ကိးထီၣ်ဝဲဒၣ် “ခဲကနံၣ်အံၤ, ယဝဲၢ်မုၣ် အကစၢ်ယွၤဧၢ, ဝံသးစူၤ မၤစၢၤလၢ်ဘၣ်ယၤတက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. သါထီၣ်သါလီၤဖှံထီၣ်ညီထီၣ် တကီၢ်ခါ, ဒီးလၢတၢ်နၢ်ပၢၢ်အီၤတသ့ဘၣ်အပူၤန့ၣ် အဒၢးန့ၣ် ကပီၤထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.အဒ့ခွါ အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအပူၤန့ၣ် စးထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ မုၢ်တနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
လၢလံာ် ၁ မိၤရှ့အပူၤန့ၣ် စီၤအၤဘြၤဟၣ် အကုၢ်တဂၤ ဘၣ်လဲၤကွၢ်ဃု အကစၢ် စီၤအၤဘြၤဟၣ် အဖိခွါအဂီၢ်,…