ကစၢ်ယွၤအတၢၢ်ကွဲၤ စံးဆၢတၢ်
အိၣ်ဝဲ(န) (Owen) လဲၤဟးကသုၣ်ကသီလၢ ထံဂၤကီၢ်ဂၤအကတီၢ်, အတံၤသကိးတဂၤ ဆှၢလီၤန့ၢ်အီၤ တၢ်ကစီၣ်တမံၤလၢ အမၤတံာ်တာ်အသး, စံးဘၣ်အီၤလၢ “ပတၢ်ဖံးတၢ်မၤအကစၢ်န့ၣ် ကမၢဝဲဒၣ် ပှၤဂၤမၤတၢ်လၢနလီၢ်” န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤ, မုၢ်ဟဲထီၣ်သီတဂီၤန့ၣ် လၢတၢ်သးဟးဂီၤဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်အပူၤ, အဝဲဃ့ဘါထုကဖၣ်, ဒီးသံကွၢ် ကစၢ်ယွၤ “နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးကအိးထီၣ် ယၣ်ဘျးသဒၢအဂီၢ်, လဲၤဝဲဆူ ပဲတြီဖိလၢတၢ်ဒူၣ်အလိၤအကတီၢ်, ထံၣ်ဝဲ တၢၢ်ကွဲၤဖးဒိၣ်လၢအဖျါဃံဖျါလၤတဘိ, လၢနိၣ်ထံကမါ အမဲာ်ဖံးခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤမုာ်ထီၣ်က့ၤအသးတကီၢ်ခါန့ၣ်လီၤ. လၢခံ, အိၣ်ဝဲ(န) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် တၢ်မၤအသးအံၤ, ဒ်ကစၢ်ယွၤ စံးဘၣ်ယၤယိယိဖိလၢ “တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်, ယအိၣ်ဒီးနၤဖဲအံၤ” န့ၣ်လီၤ.
လံာ် ၁ မိၤရှ့ ၉ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်, ကစၢ်ယွၤ တမၤဟးဂီၤဟီၣ်ခိၣ်လၢထံ နီတဘျီလၢၤဘၣ်န့ၣ် အၢၣ်လီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ အၢၣ်လီၤအီလီၤဝဲလၢ “ဒီးတၢ်လၢချံၣ်န့ၣ် ကအိၣ်လၢ တၢ်အၢၣ်အလိၤ, ဒီးယကကွၢ်အီၤ ဒ်သိးယကသ့ၣ်နီၣ်က့ၤ တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤ အထူအယိာ်လၢ ယွၤအၢၣ်လီၤအီလီၤဒီး ကယဲၢ်တၢ်သး…
တၢ်မၤတရီတပါ ကစၢ်ယွၤအမံၤ
လၢအပူၤကွံာ်, ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤဖးဒိၣ် ခံဘျီတဘျီအကတီၢ်, တၢ်ဒိန့ၢ်တၢ်ဂီၤလၢ နၣ်စံၣ် (Nazi) အလီၢ်ခၢၣ်သးအမဲာ်ညါ တဘ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တမံၤလၢ ပဝဲခဲလၢာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤအပူၤန့ၣ်, ပိာ်မုၣ်လၢ အကူသိးမုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ်တဂၤ လဲၤခီဂာ်ကျဲန့ၣ်လီၤ. ပိာ်ခွါတဂၤန့ၣ် ကူသိးဝဲ ဆ့ကူဆ့ကၤအလၢအပှဲၤ (suit), ဒီးလဲၤဟးတၢ်လၢ ကျဲကပၤ, မ့မ့ၢ်ပိာ်ခွါအဂၤတဂၤန့ၣ် ဂဲၤဆၢထၢၣ် ဖးဝဲတၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ ဘ့ၣ်ဘၣ်ဖးလဲၣ် ဖဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်အသနၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ နၣ်စံၣ် အလီၢ်ခၢၣ်သးအမဲာ်ညါ တြဲၤအဖီခိၣ်န့ၣ် တၢ်ဘျးထီဃာ် နီၣ်တယၣ်ဘျးစဲ, အလဲၢ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ် ဒီတဝာ်တဘ့ၣ်န့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ်ကိးဂၤဒဲး တပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကွဲးအိၣ်ဝဲတထံၣ် လၢနီၣ်တယၣ်ဘျးစဲအဖီခိၣ်န့ၣ် “ယဒုးတၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤ အတၢ်မၤအဂီၢ်, ခီဖျိလၢတၢ်တြီဆၢထီဒါပှၤယူဒၤဖိတဖၣ်” န့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ ပာ်သူၣ်ပာ်သးတ့ၢ်လံ တၢ်ကမၤတရီတပါယွၤဒ်သိးအံၤအဃိ, ကစၢ်ယွၤ မၤလိာ် အပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ “ပှ့ၤဘၣ်ယွၤ နကစၢ် အမံၤလၢ တၢ်ကလီကလီတဂ့ၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ပှၤလၢအပှ့ၤဘၣ် ယွၤအမံၤလၢ တၢ်ကလီကလီန့ၣ် ယွၤတပာ်ဘၣ်အီၤလၢ အတၢ်ဒဲးဘးတအိၣ်ဘၣ်”…
ပတနၢ်ဟူတထံၣ်ချုးန့ၢ် ကစၢ်ယွၤ
ပှၤအါဂၤ ပဒ့ၣ်ဟးဆှဲး ကၠီး ခၠး့(စ) (George Chase) န့ၣ်လီၤ. ကၠီး အိၣ်ဆိးဝဲလၢ သ့ၣ်ပှၢ် အဒဲ အိၣ်ဝဲတဆံခံခီၣ်ယီၢ် နၢၣ်ဘၣ်လွံၢ်ကနူၤဃူတဖျၢၣ်အပူၤ, ဖဲ ထံကျိ ဖီကထး (က)(Pawcatuck) ဒီး လ့းတဲ နရၤကဲ(န)ဆဲး (Little Narragansett) ပီၣ်လဲၣ်က့ၣ်ကျီၤထံၣ်လိာ်အသး, ဖဲ နယူ အ့ကလဲ(န) (New England) န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ၣ်ညါလၢ ကၠီး အဒဲန့ၣ် တၢ်လုၣ်ထံကျိးတအိၣ်ဝဲဒၣ်အဃိ, ပှၤအိၣ်ဆိးဖဲန့ၣ်တဖၣ် မ့ၢ်နၢဘၣ် တၢ်တမုာ်တလၤအစိန့ၣ်ဒီး, သ့ၣ်ညါဝဲလၢ ကၠီး တဂၤဟဲလံန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤ, ဟၣ်ရံၣ်က့ (Hurricane) ကလံၤမုၢ်တဖျၢၣ်အဃိ, အဲးတလဲထ့း ပီၣ်လဲၣ်မိၢ်ပှၢ် (Atlantic Ocean) အထံံတဖၣ် ဃ့ၢ်သဖှိထီၣ်ဆူ ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်ပၤနံၤ, ဒီးမၤပျီကွံာ် ဟံၣ်ဃီလၢ အထုးန့ၢ်သူၣ်န့ၢ်သးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သံတၢ်ပှၢ်တဖၣ် သုးယံၤအသးလၢ ပီၣ်လဲၣ်က့ၣ်ကျီၤ, ဒီးဃုအိၣ်ဆိးဝဲလၢ တၢ်လီၢ်အဘံၣ်အဘၢန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အကျါ, ပှၤဆံတဂၤန့ၣ်…
တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ် လၢအဆီၣ်လီၤသး
ယတံၤသကိး ဘူး(ခၠ) ဘရံး(စ) (Butch Briggs) မ့ၢ် လီၢ်ကဝီၤတီၤထီကၠိ ပှၤသိၣ်လိနဲၣ်လိ ပှၤပှီၢ်ထံအကရူၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်, ယံာ်တ့ၢ်လံ ယဲၢ်ဆံတနံၣ်, ဒီးပှၤအဲၣ်ဘၣ်အီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သးအိၣ်သ့ၣ်ညါတၢ်နီၢ်နီၢ်အပူၤန့ၣ်, ယသံကွၢ်အီၤ လၢနံၣ်ယဲၢ်ဆံအတီၢ်ပူၤ, မ့ၢ်အမၤန့ၢ်မၤနၢၤ ကီၢ်စဲၣ်အပတီၢ်, တၢ်ပှီၢ်ထံစဲၣ်နီၤခိၣ်ဖး ပှံၤဘျီလံလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်အတၢ်ပနီၣ် တမံၤ, လၢအကလုၢ်ကပုာ်လုးဖိန့ၣ် စံးဆၢယၤ “မ့ၢ်လၢယတနုာ်လီၤ တၢ်ပှီၢ်ထံအတၢ်ပြၢ နီတဘျီအဃိ, ယတမၤန့ၢ်မၤနၢၤ ခိၣ်ဖးနီတမံၤဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. ယသံကွၢ်ကဒီးအီၤ တဘျီ, “မ့ၢ်နပျဲၢ်တဖၣ် မၤန့ၢ်မၤနၢၤ တၢ်ပှီၢ်ထံစဲၣ်နီၤခိၣ်ဖးပှံၤဘျီလဲၣ်” န့ၣ်ဒီး, လၢတၢ်သးခုအပူၤန့ၣ် စံးဆၢယၤလၢ “သၢဆံခွံဘျီ” န့ၣ်လီၤ.
ဘူး(ခၠ) သိၣ်လိန့ၢ်ယၤ တၢ်မၤလိလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤနဲၣ်လိတၢ်တဂၤ ဘၣ်ဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ် မူဒါအလီၢ်အလၤလၢအကါဒိၣ်ဘၣ်ဆၣ်, လၢအပျဲၢ်ပှၤပှီၢ်ထံဖိတဖၣ် ကမၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်အဂီၢ်, တအဲၣ်ဒိး တၢ်ဟ့ၣ်ပာ်လၤကပီၤအီၤဘၣ်. ဘူး(ခၠ) အတၢ်ဆီၣ်လီၤသးန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤယၤလၢ ဘျၢတၢ်စီၤယိၤဟၣ်ထံၣ်က့ၤ အလီၢ်အလၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤယိၤဟၣ် အမူဒါန့ၣ် ကဘၣ်နဲၣ်ဃီၤပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်ဆူ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး- ဒ်အမ့ၢ် မ့းရှံအၤ,…
တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံအကျိၤအကျဲ
တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီလၢ လါဖ့းဘြူၤအါရံၤ | တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ အသကဲးပဝာ်
ကၠဲရံၣ်ဘီး(Jerry Bock) အတၢ်ဂီၤမူ “ပှၤဒ့သီတူၢ်လၢဟံၣ်ခိၣ်ဒုးအဖီခိၣ်”အပူၤ, တၢ်ဒုးနဲၣ်တဖၣ် အကျါ ယဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးအဒိၣ်ကတၢၢ်တမံၤန့ၣ်, ပှၤဂဲၤဒိတၢ်ခိၣ်ကျၢၢ် တဲဘံ(Teyve)တဂၤ, လၢတၢ်သူၣ်ဟူးသးဝးအပူၤန့ၣ် သံကွၢ်ဝဲဒၣ်အမါ ကိဒံၣ်(Golde), အမါလၢအဘၣ်ဟံးန့ၢ်ဝဲ ခီဖျိ လၢမိၢ်ပၢ်တဖၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ,…
