ဖဲ ၁၈၀၀ အနံၣ်လီၢ်ခံတဖၣ်အပူၤ, လၢအမဲရကၤမုၢ်နုာ်တခီတကပၤန့ၣ် တၢ်ဂုာ်လူၤကွၢ်ဃု ဒဲၣ်နိၤစီ (dinosour) အဃံအကွဲတဖၣ်န့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်အဃံအကွဲတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ (The Bone Wars) န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်လၢၢ်လိၣ်ဒိ (paleontologist) ခံဂၤန့ၣ် လၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးဒုးအိၣ်ထီၣ် စံၣ်စိၤနုာ်ကတၢၢ်အတၢ်ထံၣ်အဂီၢ်, ဒုးလိာ်ယၤလိာ်အသးန့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးတၢ်တဂၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအကဝီၤအပူၤ ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဝဲတၢ်အစဲဂ့ၤန့ၢ်ဒံး အဂၤတဂၤအဂီၢ်, ပှၤခံဂၤန့ၣ် စူးကါကျိၤကျဲခူသူၣ်, လၢအတတီတလိၤတဖၣ် ခီဖျိတၢ်ဟ့ၣ်ခိၣ်ဖးလာ်ဆှိး, တၢ်ဟုၣ်တၢ်ဘျၣ်, ဒီးတၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ် တၢ်အဃံအကွဲတဖၣ်” ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် ဖဲပှၤခံဂၤ မၤဟးဂီၤလိာ်သးတဂၤဒီးတဂၤ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် ခံဂၤလိာ် မၤဟးဂီၤစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ် အတၢ်လၤတၢ်ကပီၤ ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပဟီၣ်ခိၣ်လၢအဟးဂုာ်ဟးဂီၤတဘ့ၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်, တၢ်ဂံာ်ဂူာ်ထီဒါလိာ်သး, ဒီးတၢ်ပြၢမၤနၢၤလိာ်သးတဖၣ်န့ၣ် ပဟးဆှဲးအီၤတသ့ဘၣ်. တၢ်လၢပဃုထၢဘှါဆှဲတၢ်ဂံာ်ဂူာ်ထီဒါလိာ်သးတဖၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အိၣ်ဝဲလၢ ပသူၣ်ကံၢ်သးလဲအပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢဖံလံးပံၤအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ် စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် ပိာ်မုၣ်ခံဂၤ အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်သဘံၣ်ဘူၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, ကွဲးပာ်ဖျါဝဲ, “ယဃ့ကညး နီၢ်အူၤအိဒံၤ, ဒီးယဃ့ကညးနီၢ်စူၣ်တူဃ့ၤ, ဒ်သိးအကသးအိၣ်တဖျၢၣ်ဃီလၢ ကစၢ်အပူၤ” န့ၣ်လီၤ. ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိလၢအမၤသကိးတၢ်ဒီးအီၤန့ၣ် စီၤပီလူး ဃ့ကညးဝဲဒၣ်လၢ “ကမၤစၢၤပှၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်န့ၣ် လၢအမၤဃုာ်တၢ်ဒီးယၤလၢ တၢ်သးခုအကစီၣ်” (ဖံ ၄:၂-၃) န့ၣ်လီၤ.
ဖဲပတၢ်ထံၣ်တလီၤပလိာ်အသးဒီးပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးကဒဲကဒဲအကတီၢ်, ပလိၣ်ဘၣ် သးစီဆှံအတၢ်မၤစၢၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးယွၤကမၤတၢ်လၢ ပသးကံၢ်ပူၤအဂီၢ်, ဖဲပဟ့ၣ်လီၤအးလီၤပသးန့ၣ်ဒီး, ပကဒုးနဲၣ်သးအတၤသၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, (ကလၤ ၅:၂၂-၂၃) ကစၢ်ယွၤ ကမၤစၢၤပှၤန့ၣ်လီၤ. ပကဒိးန့ၢ် တၢ်မၤဘျါက့ၤပှၤ, ဒီးသးအတၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤ, တမ့ၢ်ဘၣ်လၢ ပနီၢ်ကစၢ်အလၤကပီၤအဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ် ကစၢ်ခရံာ်, ဒီးတၢ်သးခု ကစီၣ်အလၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
