သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ် ဒ်သိးကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်
ပှၤကွဲးလံာ် ရံးခၠၢး မီ (Richard Mouw) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပှၤသူဖံးဖိယွၤဂ့ၢ်ပီညါအပှၤကူၣ်သ့ လၢကီၢ်အၤဖြံၤကၤ-ကလံၤထံးတဂၤ ဘၣ်အိၣ်မူဂဲၤလိာ်ဝဲဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ခံးသူယိာ်အတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အဂ့ၢ်တဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကွၢ်တလိၤ, တၢ်ထီဒါ ပှၤသူဖံးဖိအသနူ ဖဲ (၁၉၄၈-၉၁) နံၣ် အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. မီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ, “သရၣ်န့ၣ် တဲဘၣ်ယၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ် ပှၤသူဖံးပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်တဂၤန့ၣ် အသရၣ်မုၣ် သံကွၢ်အီၤ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်” (Memory) အခီပညီန့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်န့ၣ်စံးဆၢဝဲလၢ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကမၤစၢၤယၤ ဒ်သိးယကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအံၤ အိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢ ဖိသၣ်တဂၤအထးခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ် တၢ်အိၣ်မူလၢ အဘၣ်လဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ် တအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢၤဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိး သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်အဂ့ၤအဝါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤအါဒံအါဂၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးနီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ဒိဆါတဖၣ် လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုး, ဖျါလၢပသးပ့ၤနီၣ်တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖိသၣ်တဂၤအံၤ အတၢ်ထံၣ်န့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်မၤလိန့ၢ် တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်အဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်အံၤ ကကဲထီၣ်ဂံၢ်ဘါလၢပဂီၢ်, ဒ်သိးပကပာ်လီၤတ့ၢ် အပူၤကွံာ် ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အကတီၢ်, ဒီးလဲၤတၢ်ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်ဒုးတၢ်ယၤလၢ တၢ်အဃံအကွဲအဃိ
ဖဲ ၁၈၀၀ အနံၣ်လီၢ်ခံတဖၣ်အပူၤ, လၢအမဲရကၤမုၢ်နုာ်တခီတကပၤန့ၣ် တၢ်ဂုာ်လူၤကွၢ်ဃု ဒဲၣ်နိၤစီ (dinosour) အဃံအကွဲတဖၣ်န့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်အဃံအကွဲတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ (The Bone Wars) န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်လၢၢ်လိၣ်ဒိ (paleontologist) ခံဂၤန့ၣ် လၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးဒုးအိၣ်ထီၣ် စံၣ်စိၤနုာ်ကတၢၢ်အတၢ်ထံၣ်အဂီၢ်, ဒုးလိာ်ယၤလိာ်အသးန့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးတၢ်တဂၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအကဝီၤအပူၤ ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဝဲတၢ်အစဲဂ့ၤန့ၢ်ဒံး အဂၤတဂၤအဂီၢ်, ပှၤခံဂၤန့ၣ် စူးကါကျိၤကျဲခူသူၣ်, လၢအတတီတလိၤတဖၣ် ခီဖျိတၢ်ဟ့ၣ်ခိၣ်ဖးလာ်ဆှိး, တၢ်ဟုၣ်တၢ်ဘျၣ်, ဒီးတၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ် တၢ်အဃံအကွဲတဖၣ်” ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် ဖဲပှၤခံဂၤ မၤဟးဂီၤလိာ်သးတဂၤဒီးတဂၤ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် ခံဂၤလိာ် မၤဟးဂီၤစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ် အတၢ်လၤတၢ်ကပီၤ ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပဟီၣ်ခိၣ်လၢအဟးဂုာ်ဟးဂီၤတဘ့ၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်, တၢ်ဂံာ်ဂူာ်ထီဒါလိာ်သး, ဒီးတၢ်ပြၢမၤနၢၤလိာ်သးတဖၣ်န့ၣ် ပဟးဆှဲးအီၤတသ့ဘၣ်. တၢ်လၢပဃုထၢဘှါဆှဲတၢ်ဂံာ်ဂူာ်ထီဒါလိာ်သးတဖၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အိၣ်ဝဲလၢ ပသူၣ်ကံၢ်သးလဲအပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢဖံလံးပံၤအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ် စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် ပိာ်မုၣ်ခံဂၤ အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်သဘံၣ်ဘူၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, ကွဲးပာ်ဖျါဝဲ, “ယဃ့ကညး နီၢ်အူၤအိဒံၤ, ဒီးယဃ့ကညးနီၢ်စူၣ်တူဃ့ၤ, ဒ်သိးအကသးအိၣ်တဖျၢၣ်ဃီလၢ…
လၢပတၢ်သယုၢ်သညိအပူၤန့ၣ် ယွၤအိၣ်ဒီးပှၤ
ဟဲနရံၣ် ဒ့ဘ့း သရိ (Henry David Thoreau) ကွဲးပာ်ဖျါထီၣ် ဝ့ၢ်တဝ့ၢ် ဒ်အမ့ၢ်တၢ်လီၢ်လၢပှၤအါဂၤတဖၣ် “အိၣ်ဆိးလိာ်သကိးလၢ တၢ်သယုၢ်သညိအပူၤ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤတဖၣ်အံၤ ဖျါလၢအမ့ၢ်ဝဲတီဝဲသ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပသးစၢ်အကတီၢ်, တၢ်သးဝံၣ်တဖၣ် လၢအမ့ၢ်, “Mr Lonely,” “Only the Lonely,” ဒီး “Eleanor Rigby” တဖၣ် အတၢ်ပညိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် “ထဲလၢတၢ်အိၣ်လီၤဖး, ဒီးတၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ” တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. နံၣ်လၢအပူၤကွံာ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်, ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ဆါသံသတြိာ်တမံၤ, ဒီးတၢ်သ့ၣ်ညါအီၤလၢ ပှၤဘၣ်အိၣ်လီၤဖး တၢ်ဆၢကတီၢ် အအါကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်ရ့လိာ်မၤသကိးတၢ်အကျိၤကျဲတဖၣ် မၤမံသူၣ်မုာ်သး တၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိတမံၤအံၤ, ခီဖျိလၢဟ့ၣ်ထီၣ်ပှၤ တၢ်ဘၣ်ထွဲတုၤအိၣ်လိာ်သးလၢ အတအိၣ်ဒီးတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်သယုၢ်သညိတမံၤအံၤ ကမ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဆါသံသတြိၢ်အသီတမံၤသ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ်မးသဲ ပာ်ဖျဲဝဲဒၣ် တၢ်တဲပူ ဘၣ်ဃးဒီး ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်အဂ့ၢ် (၁:၁၈-၂၅) အပူၤန့ၣ်, စံးဘၣ်ပှၤ, “တၢ်အံၤခဲလၢာ်မၤအသးဒ်သိးကစၢ်အကလုၢ်ကထါလၢဝံ (ယရှါယၤ) တဂၤန့ၣ် ကလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်ဝဲလီၤ.…
တၢ်လၢအကါဒိၣ်အဆိကတၢၢ်တမံၤ
ဖဲနံၣ်ကယၤတဆံဃိး ဘူးထီၣ်ကလၢၢ်အဆၢ, ကီၢ်ဖြၣ်စ့ၣ် အတၢ်ပၢၢ်ဆၢ (French Revolution) အကတီၢ်, သီမၢး(စ) ဒံၣ် မဟံ (Thomas de Mahy) မ့ၢ် ၦၤတူၢ်ဒိၣ်ကီၤဒိၣ်အကျါတဂၤ လၢအဘၣ်တၢ်မၤသံအီၤ, ဖဲကမျၢၢ်အတၢ်တၢထီၣ်တၢလီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤတၢ်စံၣ်ဃဲၤတဲဃဲၤတထံၣ်အပူၤန့ၣ် ဖဲတၢ်ဖးပာ်ဖျါထီၣ် လံာ်တၢ်ပျဲလၢပှၤကမၤသံအီၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲ စံးဝဲဒၣ်လၢ, “ယထံၣ် နမၤကမၣ် လံာ်ဖျၢၣ်အတၢ်ကတိၤသၢဖျၢၣ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤမ့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်ဂ့ၢ်လၢအကါဒိၣ်တမံၤ, လၢအမ့ၢ်တၢ်ကမၤသံအီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒံၣ် မဟံ တပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲဒၣ်နီတစဲးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
မုၢ်တနံၤအံၤ, လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤန့ၣ် ပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢအကါဒိၣ်တမံၤ, ဘၣ်ဃးဒီး ကစၢ်ခရံာ် အနီၢ်ခိ (တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်) အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခရံာ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်ဝဲဒၣ်တနီၤ, လၢအကမၤဟးဂီၤ ကစၢ်ခရံာ်အတၢ်ပညိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်, ပကထံၣ် ခရံာ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ဒ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးကမံးတံာ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ (မ့) ဒ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢ ပှၤကဘၣ်မၤဂ့ၤမၤဘျုးၦၤန့ၣ်လီၤ. ပကထံၣ် ခရံာ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ဒ်တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ အတၢ်ကရၢကရိတဖုသ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ထီဘိန့ၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဆိကတၢၢ်…
တၢ်ဒုးဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်တၢ်နာ် လၢယွၤအပူၤ
ဒ်ယမ့ၢ်ပိာ်ခွါဖိသၣ်တဂၤအသိး, ယအဲၣ်ဖး ပီၣ်လဲၣ်တမျာ်အဂ့ၢ် တၢ်တဲပူတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လဲၤခီဖျိ လၢအလီၤသူၣ်ပိာ်သးဝးအံၤ မ့ၢ်မၤဆူၣ်ထီၣ်ယသးအတၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်မှံတဖၣ်ဒ်လဲၣ်. ခဲကနံၣ်အံၤ, ယအိၣ်ဆိးယဲဒၣ်လၢ လီၢ်ကဝီၤတတီၤ, ဖဲတမျာ်လၢအမံၤ တဟူထီၣ်သါလီၤဒိၣ်မးတဖၣ်အကျါတဂၤ, လၢအမ့ၢ် ဘလဲးဘံယၢး (Blackbeard)- မံၤနီၢ်ကီၢ်, (Edword Teach)- အလီၢ်ခၢၣ်သး အိၣ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီဟးဂီၤတခိၣ်လီၤဘျၢဝဲဒၣ်လၢပီၢ်လဲၣ်ထံယိာ်, လၢအအိၣ်ယံၤဒီးပီၣ်လဲၣ်နံၤဖဲအံၤန့ၣ် မ့ၢ် ဘလဲးဘံယၢးအကဘီ, နီၢ်ပၤမုၣ် အဲ(န) ရဘဲး (Queen Anne's Revenge) န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤ, ကဘီဟးဂီၤတဖၣ်, ဒီးပီၣ်လဲၣ်ပူၤ တၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ် လၢအလီၤသူၣ်ပိာ်သးဝးအဂ့ၢ်န့ၣ် ပထံၣ်ဆိကမိၣ်မှံအီၤ သ့ဝဲဒၣ်ညီကဒၣ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ကွဲးပာ်ဖျါ ကဘီဟးဂီၤအဂၤတမံၤအဂ့ၢ်, လၢအဟ့ၣ်ပလီၢ်ပှၤ, ဒီးလၢအဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ပှၤန့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး ကွဲးဆှၢလီၤအလံာ်ပရၢဆူ စီၤတံၤမသ့းအအိၣ် အခီၣ်ထံးတဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်, ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲဒၣ် ဖိလၢအစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်တဂၤလၢ, “အိၣ်ဒီးတၢ်နာ်, ဒီးသးလၢအသ့ၣ်ညါဒၣ်တၢ်လၢအဂ့ၤ, လၢပှၤတနီၤနီၤ ပာ်ကွံာ်ဝဲသတးဒီး လၢတၢ်နာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် အကဘီဟးဂီၤဝဲ” (၁ တံၤ ၁:၁၉) န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်ဃံတၢ်လၤ လၢတၢ်သူၣ်အုးသးအုးအပူၤ
လၢကီၢ်အဲကလံးန့ၣ် ဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢ ယူၢ်.ခ့ၣ် (UK) တဖၣ် ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးမုာ်ဒိၣ်မးလၢတၢ်လဲၤဟးလိာ်ကွဲ ခီၣ်နံးစတၢၣ် ဝီ(လ)ထၢၣ် (Coniston Water) ကမါအဃံအလၤအိၣ်တၢ် အလီၢ်အကျဲကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ထံကမါအတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်န့ၣ် ဂ့ၤဝဲလၢ တၢ်ဒိးလိာ်ကွဲ ချံ, တၢ်ပီၢ်ထံမၤမုာ်သး, ဒီးထံအတၢ်လိၣ်ကွဲအကလုာ်ကလုာ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လီၢ်အဃံအလၤတတီၤအံၤ ကဲထီၣ်ဝဲစ့ၢ်ကီး တၢ်သူၣ်အုးသးအုးဖးဒိၣ် အလီၢ်တတီၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၁၉၆၇ နံၣ်န့ၣ်, ဒ်သိးဒီးကဒိးန့ၢ် ထံမဲာ်ဖံးခိၣ် အတၢ်လဲၤတၢ်အချ့ လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးကါအဂီၢ်, ဒီနၢၣ် ခဲဘဲ(လ) (Donald Campbell) ဒိးထီၣ်နီၣ်ဝဲဒၣ် အထံကဟၣ်ယူၤ ဘလူဘၢး ခ့ၣ်.၇ (Bluebird K7) န့ၣ်လီၤ. အဝဲနီၣ် ထံကဟၣ်ယူၤ လဲၤတၢ်အချ့တုၤဃီၤဝဲအအါကတၢၢ်လၢ တနၣ်ရံၣ်န့ၣ် ၃၂၈ မံးလာ် (၅၂၈ km/h) ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢအကဟၣ်ယူၤ ဘလူဘၢး အတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးန့ၣ် ဟံးထီၣ်ကွံာ်အသးသမူအဃိ, တမၤလၤကပီၤဘၣ် အတၢ်မၤနၢၤအဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်လီၢ်လၢအမုာ်အဃံအလၤတဖၣ်န့ၣ် တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအကတီၢ်တဖၣ် ကဲထီၣ်အသးသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်ဃုထၢ အဒူအဃိၤ
ဖဲ ဖရဲ(န)ကိၣ် စဲးဖရဲလံၣ် (Franco Zeffirelli) အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ ကဒိဝဲ ရှ့းစပံယၢၣ် အတၢ်တဲပူ "ရိၣ်မံၣ်ယိၣ်ဒီးကၠူလယဲး" (Romeo and Juliet), တၢ်ဂီၤမူ လၢပှၤပဲာ်ထံနီၤဖးတၢ်တဖၣ် စံးပတြၢၤဂ့ၤဝဲတယုၢ်အံၤအဂီၢ်, ဘၣ်ဆၢတဲာ်ပာ်လီၤအသးဒူဒူန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤမူအဂီၢ်, အဝဲဃုထၢထီၣ် ပှၤသးစၢ်ခွါဂဲၤဒိ လၢအမံၤတဟူသၣ်ဖျါဒံးဘၣ်ခံဂၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်သပှၢ်ပှၢ်လၢ ပှၤခံဂၤအံၤ အသးအနံၣ်အလါ ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲ အဘူးကတၢၢ်ဒီး ရှ့းစဖံယၢၣ် အတၢ်တဲပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ. စဲးဖရဲလံၣ် ဃုထၢထီၣ် လဲနၢး(ဒ) ဝှဲးထ့(န) (Leonard Whiting) လၢအသးအိၣ်တဆံနွံၣ်နံၣ်တဂၤ, ကဘၣ်ဂဲၤဒိဝဲဒၣ်လၢရိၣ်မံၣ်ယိၣ်အလီၢ်, ဒီး အိၣ်လ့ဘယၣ် ဟၢးစံၣ် (Olivia Hussey) လၢအသးအိၣ် တဆံဃုနံၣ်တဂၤ, ကဘၣ်ဂဲၤဒိဝဲလၢ ကၠူလယဲး အလီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတနီၤနီၤ ကဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဃုထၢ အပျဲၢ်အဘီၣ် တဆံခံဂၤ, လၢခံန့ၣ် ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအကလဲၤစိာ် ခရံာ်အတၢ်သးခုကစီၣ်- တၢ်ပျၢ်တၢ်ဒဲးဘး ဆူဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အဂီၢ်, ကဘၣ်ပာ်လီၤအသးဒူဒူန့ၣ်လီၤ. စိၤဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ်, အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်အကျါတနီၤန့ၣ်…
ၦၤပတီၢ်မုၢ်တအိၣ်ဘၣ်
လၢယလဲၤပာ်ယကျိၣ်စ့, စ့တၢးအဒူၣ်လိၤန့ၣ် လံၥ်ကျိၤ လၢအဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် တၢ်မၤသကိးတၢ်ဘျၢသနူအခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်, လၢအပာ်ဖျါဖှိၣ်တၢ်ကတိၤစှၤထံၣ်, "တၢ်စံးကတိၤမုၥ်နၢ်ဆၢသး" န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် ယထံၣ်ယဲ ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအတၢ်စံးကတိၤမုၥ်နၢ်ဆၢသးအပူၤ, မၤစၢၤယၤလၢ ယကထုးထီၣ်ကျိၣ်စ့အဂီၢ်န့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်သူၣ်ဖှံသးညီလၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဟီၣ်ခိၣ်လၢ အအၢသီ, ဒီးတၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤတအိၣ်ဝဲဒၣ် တဖျၢၣ်အံၤအပူၤ, တၢ်ဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ပှၤ ခီဖျိလၢတၢ်စံးကတိၤမုၥ်နၢ်ဆၢသးစံးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်ဖးဒိၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ, ပထံၣ်န့ၢ်ဘၣ်လၢ ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး အလံၥ်, ကွဲးဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ်ဆူ အတံၤသကိး စီၤတံတူးအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. တံတူး ၃:၂ အပူၤန့ၣ် နဲၣ်လိဝဲ စီၤတံတူး, ဒ်သိးကမၤသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် အၦၤဂီၢ်မုၢ်အဂီၢ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ် “တဒုၣ်ဒွဲၣ်ဘၣ်ၦၤနီတဂၤဘၣ်, တအ့ၣ်လိၥ်ဆိးက့ဘၣ်, လၢအဘၣ်ပၥ်အသးခုၣ်ခုၣ်မုၥ်မုၥ်, လၢအဘၣ်ဒုးနဲၣ်ကယဲၢ် တၢ်ဝံသးစူၤလၢ ၦၤကညီခဲလၢၥ်တက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်စံးကတိၤမုာ်နၢ်ဆၢသးန့ၣ်, ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါအီၤစ့ၢ်ကီးလၢ “တၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးဒီးရ့တံၤရ့သကိး” (မ့) “တၢ်ဒုးနဲၣ် တၢ်ပာ်သးခုၣ်ခုၣ်မုာ်မုာ် လၢၦၤကိးဂၤဒဲးအဖီခိၣ်” (ခ့ခါ-ကညီစှီၤကျိာ်) န့ၣ်လီၤ.
ပရ့လိာ်ပသးဒီးၦၤဂၤတဖၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ် မ့ၢ်ပထံၣ်, (မ့) ပတထံၣ်ပှၤဂၤ ဒ်ယွၤအက့ၤအဂီၢ်အသိးဧၣ်န့ၣ်လီၤ. စံၣ်.…
ယွၤအဖိခွါ
ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်, ယဝဲၢ်ပိာ်ခွါ စကီး (Scott) လိၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကွဲးနီၣ်ဘၣ်ဃးဒီး ပပၢ်မၤဝဲသုးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဒုးဖးဒိၣ်ခံဘျီတဘျီအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယဖးကွၢ် တၢ်ကွဲးနီၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်ဃးဒီးပပၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ယတထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်, မ့တမ့ၢ် တၢ်ဂ့ၢ်လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုးဘၣ်. မ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ကွဲးပာ်ဖျါ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအလီၤသးစဲဘၣ်ဆၣ်, ယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲလၢ ယတသ့ၣ်ညါအါထီၣ်ယပၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤအသီတဖၣ်အဃိ, ယသးတမံယဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပကဘၣ်စံးဘျုးဝဲလၢ, တၢ်ဟ့ၣ်လီၤပှၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအသးသမူ, ဒီးအတၢ်မၤအဂ့ၢ်, တၢ်ကွဲးနီၣ်တဖၣ် လၢအမ့ၢ် လံာ်တၢ်သးခုကစီၣ် လွံၢ်ဘ့ၣ် န့ၣ် တမ့ၣ်ထဲလၢ တၢ်ကွဲးပာ်ဖျါ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်ဘၣ်. လံာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဖၣ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ပာ်ဖျါ ဖဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ချၢအကတီၢ်, အဝဲမ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်, ဃုာ်ဒီးတၢ်လၢအမၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးစံးတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်သးခုကစီၣ် လံာ်မၢ်ကူး အပူၤ, တၢ်ကွဲးနီၣ်တဖၣ် အတၢ်ပညိၣ်န့ၣ် ဒ်သိးကမၤဂၢၢ်မၤကျၢၤဝဲဒၣ် တၢ်ဂ့ၢ်မိၢ်ပှၢ် ဖျါဖဲ မၢ်ကူး ၁:၁, ‘ယွၤအဖိခွါ, ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အတၢ်သးခုအကစီၣ်အခီၣ်ထံး’ န့ၣ်လီၤ. လံာ်မၢ်ကူး ပာ်ဖျါဝဲ ဘျၢတၢ်စီၤယိၤဟၣ်အုၣ်အသးလၢ မ့းၡံအၤအဂ့ၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.…
လၢတၢ်ဟီၣ်တၢ်ယၢၤ ဆူတၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ယူၢ်န့ၢ် “သးပ့ၤနီၣ်ယၤတဂ့ၤ” (Forget-me-not) ဖီဃံလၤဖိအမံၤအဂီၢ်န့ၣ် ပမှံၤပပှၢ်အတၢ်စံၣ်ဃဲၤအိၣ်ဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ယုၢ်န့ၢ်မံၤ အတၢ်စံၣ်ဃဲၤအိၣ်အါမးအကျါ, လၢပျၢၤပှၤကၠ့ၢမဲဖိ အတၢ်စံၣ်ဃဲၤစ့ၢ်ကီး ပၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်စံၣ်ဃဲၤပူဖိအံၤ ပာ်ဖျါဝဲ, ဖဲကစၢ်ယွၤ ယုၢ်န့ၢ်ဝဲ တၢ်မုၢ်တၢ်ဘိလၢ အတ့လီၤဝဲခဲလၢာ်အမံၤန့ၣ်ဒီး, ဖီဆံးဆံးဖိတထံးန့ၣ် ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢ ကဘၣ်တၢ်လဲၤကပာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖီဖိန့ၣ် ကိးပသူထီၣ်ဝဲလၢ “အိကစၢ်ဧၢ, သးပ့ၤနီၣ်ယၤတဂ့ၤ” န့ၣ်လီၤ. ဒီးကစၢ်ယွၤ ယုၢ်န့ၢ်ဖီဖိအမံၤလၢ “Forget-me-not” န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤ မ့မ့ၢ်ဒၣ် တၢ်တဲတယုၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ဖီဖိ "သးပ့ၤနီၣ်ယၤတဂ့ၤ" အံၤ ကဲထီၣ် တၢ်အဲၣ်, ဒီးတၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ် အပနီၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, တၢ်သးပ့ၤနီၣ်ပှၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ပဝဲခဲလၢာ်, ပလဲၤခီဖျိသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤပှၤအဂီၢ်- လီၤဆီဒၣ်တၢ်, လၢယွၤကသ့ၣ်နီၣ်ပှၤအဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပသးအတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီတၢ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ပျၢ်ထီ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးလၢထူၣ်စုညါအလိၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လူၤ ၂၃:၃၂ အပူၤန့ၣ် စီၤလူၤကၣ် စံးဘၣ်ပှၤလၢ “ဒီးတၢ်မိၤထီၣ်ဃုာ်ဒီးအီၤ (ယ့ၣ်ရှူး) စ့ၢ်ကီး…