ဟ့းလ့ၣ်ဒီးရိမ့ၤ အဒွဲလၤကူၣ်သ့မူထီၣ်ဂဲၤထီၣ်အကတီၢ် (Renaissance), ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် တဂၤ, ဖဲအသးအိၣ် အနံၣ်ခံဆံန့ၣ် အမံၤဟူထီၣ်သါလီၤလၢအတၤလၣ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့နီၤဖးပဲာ်ဖးဒွဲလၤတဖၣ် လၢစိၤဆၢကတီၢ်အံၤ, ကိးအီၤလၢ “ခိၣ်နူာ်တၢ်ဆိကမိၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်, လၢအဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤ, ခီဖျိလၢပနိအကျိၤတဖၣ်” န့ၣ်လီၤ. ဒ်အတၢ်မံၤဟူသၣ်ဖျါ ရၤလီၤအသးအသိး ပှၤဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤ တဖၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢးဒိးလဲအီၤ, ဒီးအၢၣ်လီၤအီလီလၢ ကဟ့ၣ်အီၤ တၢ်မုာ်လၤသးမံလီၤဆီတဖၣ် လၢအလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်, ဒီးတၢ်အိၣ်ဘီၣ်အိၣ်ညီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ဒွဲလၤလၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါတဖၣ် လၢအမ့ၢ်, ကၠိၣ်ဘၣ်(န)နံၣ် (Giovanni), ဒီးရၤဖၣ်အဲ (Raphael)ခံဂၤဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ပးကဲပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤတဖၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်က့ၤ အနီၣ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်ဝဲန့ၣ် ကမ့ၢ်အစုလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်တထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် ကျီၣ်ကျဲဃါဃုာ်ဝဲဒီး, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အက့ၢ်အဂီၤ, ဒ်အဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကလီၤဂာ်ဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးခိၣ်ဆူၣ်ဖးထီ, ခိၣ်ဆူၣ်တကံ, အခၣ်ဆူၣ်, ဒီးအမဲာ်ချံတဖၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် သးလၢအသ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပညိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤအါဂၤ ဆိကမိၣ်ဝဲလၢ ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်တဂၤအံၤ, အတၢ်ဆိကမိၣ် ပာ်ထီၣ်ထီအသးန့ၣ် ဖျါလၢတၢ်ဂီၤတ့ခဲၣ်တထံၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ပှၤလၢအသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ်န့ၣ် နာ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒူရၣ် အဲၣ်ဒိးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤ တၢ်အိၣ်မူလၢ ပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ် ကထံၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးလၢအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ပမ့ၢ်သ့ၣ်ညါ ကစၢ်ခရံာ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ် တၢ်မၤအံၤ ကမ့ၢ်တၢ်လၢပသးအိၣ်မၤအီၤစ့ၢ်ကီး န့ၣ်လီၤ. တၢ်စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးတၢ်တူၢ်လိာ် အတၢ်သံ, ဒီးအတၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤတၢ်န့ၣ် ကမ့ၢ် တၢ်အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိလၢ ပတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. အခီပညီန့ၣ် ခဲကနံၣ်အံၤ, ပကဘၣ်အိၣ်မူလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်, တမ့ၢ်လၢပဂီၢ်ဘၣ် (ကလၤ ၂:၁၉). ပအိၣ်မူလၢအဂီၢ်န့ၣ်ဒီး, ခရံာ်ကမူလၢပပူၤ, ဒီးကမၤတၢ်ခီဖျိလၢပှၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲအသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤလဲလိာ်အသးအဃိ, ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ “ဘၣ်ဆၣ်, တမ့ၢ်လၢၤဘၣ်ယၤဘၣ်, မ့ၢ်ခရံာ်မူလၢယပူၤ” (:၂၀) န့ၣ်လီၤ. မုၢ်တနံၤအံၤန့ၣ် မ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် အလၤကပီၤန့ၣ် ကဆဲးကပီၤခီဖျိလၢပတၢ်အိၣ်မူ, ဒီးပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိကထံၣ်ဘၣ်အီၤလၢပပူၤန့ၣ်လီၤ.