သိၣ်လိမၤယုၤ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ
လၢကီၢ်စဲၣ် ခဲရိၣ်လဲနါ-ကလံၤစိး, ထဲပှၤဝါဖံးဖိတဖၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် ကၠိတဖျၢၣ်န့ၣ် ပှၤသူဖံးမုၣ်ဖိ ဒီရသံၣ် ခီး (Dorothy Counts) တဂၤ ဒ်သိးဒီးကထီၣ် တီၤထီကၠိအဂီၢ်, ဟဲဆဲးလီၤအမံၤအကတီၢ်, ဝူဒံၣ် ခူပၤ (Woody Cooper) အိၣ်ဆၢထၢၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢအမၤတၢထီၣ်တၢလီၤတၢ်တဖၣ်အကျါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲကၠိဖိအပိာ်ခွါတနီၤန့ၣ် ကိးပသူထီဒါဝဲ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဆီၣ်သနံး ပှၤသူဖံးဖိတဖၣ်, ဒီးကွံာ်အီၤလၢတၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီဒၣ်လဲာ်, ဝူဒံၣ် တသိၣ်သီတြီဆၢ အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်အိၣ်ဘှ့ၣ်အိၣ်ဘှီၣ်ဝဲတုၤဒၣ်လဲာ် ပိာ်မုၣ်တဂၤကိးပသူထီၣ်ဝဲလၢ, “ပိာ်မုၣ်ဖိသ့ၣ်ဧၢ, ထူးပှဲာ်အီၤလၢပထးခိၣ်ထံန့ၣ်တက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဝူဒံၣ် သံကွၢ်လီၤက့ၤအသးလၢ, အစှၤကတၢၢ်န့ၣ် ဘၣ်မနုၤအဃိ နတအဲးထီၣ် နထးခိၣ်, ဒီးတဲတၢ်တမံၤမံၤလဲၣ်. အဝဲမ့ၢ် ပှၤဟဲထီၣ်ကၠိ ဒ်ကၠိဖိအဂၤတဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ဝူဒံၣ် အတၢ်ကမၣ်လၢ အလီၤတိၢ်, တၢ်လၢကဘၣ်မၤဝဲန့ၣ် တမၤဝဲအဃိ, နံၣ်လၢအဆံတဖၣ်အပူၤန့ၣ် မၤတံာ်တာ်အသး, လီၤဆီဒၣ်တၢ်, ဖဲအထံၣ်က့ၤ အနီၢ်ကစၢ်အဂီၤ, လၢတၢ်ကစီၣ်အတၢ်ဂီၤအပူၤလၢ မုၢ်တနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. လၢခံအကတၢၢ်, လွံၢ်ဆံခွံနံၣ် လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဒ်သိးကဃ့ကညးအီၤအဂီၢ်,…
သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ် ဒ်သိးကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်
ပှၤကွဲးလံာ် ရံးခၠၢး မီ (Richard Mouw) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပှၤသူဖံးဖိယွၤဂ့ၢ်ပီညါအပှၤကူၣ်သ့ လၢကီၢ်အၤဖြံၤကၤ-ကလံၤထံးတဂၤ ဘၣ်အိၣ်မူဂဲၤလိာ်ဝဲဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ခံးသူယိာ်အတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အဂ့ၢ်တဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကွၢ်တလိၤ, တၢ်ထီဒါ ပှၤသူဖံးဖိအသနူ ဖဲ (၁၉၄၈-၉၁) နံၣ် အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. မီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ, “သရၣ်န့ၣ် တဲဘၣ်ယၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ် ပှၤသူဖံးပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်တဂၤန့ၣ် အသရၣ်မုၣ် သံကွၢ်အီၤ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်” (Memory) အခီပညီန့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်န့ၣ်စံးဆၢဝဲလၢ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကမၤစၢၤယၤ ဒ်သိးယကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအံၤ အိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢ ဖိသၣ်တဂၤအထးခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ် တၢ်အိၣ်မူလၢ အဘၣ်လဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ် တအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢၤဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိး သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်အဂ့ၤအဝါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤအါဒံအါဂၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးနီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ဒိဆါတဖၣ် လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုး, ဖျါလၢပသးပ့ၤနီၣ်တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖိသၣ်တဂၤအံၤ အတၢ်ထံၣ်န့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်မၤလိန့ၢ် တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်အဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်အံၤ ကကဲထီၣ်ဂံၢ်ဘါလၢပဂီၢ်, ဒ်သိးပကပာ်လီၤတ့ၢ် အပူၤကွံာ် ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အကတီၢ်, ဒီးလဲၤတၢ်ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.…
အိၣ်မူလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်
ဖဲ ၂ဝ၂၃ နံၣ်န့ၣ်, ကီၢ် ခဲ(န)ယဲၣ်(န) (Kenyan) အပှၤပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤဘှါဆှဲ မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် “ရှခၣ်ဟီလၣ် တၢ်မၤသံပှၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်” (Shakahola Massacre), ပှၤလၢအကယၤတဖၣ် သံဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအလူၤပိာ်ထွဲ တၢ်ဘါကရူၢ်တခါအခိၣ် အတၢ်နဲၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကဒုၣ်တၢ်အီၣ်တုၤအသံတစု, ဒ်သိးကထံၣ်လိာ်အသးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဆှိးအီၤ ခီဖျိလၢအၢၣ်လီၤအီလီၤဝဲ အပျဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲမ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲစ့ၢ်ကီးကပာ်တ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်လၢ ကျိၤကျဲဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဖီၣ်စၢဃာ်အီၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်လၢ အဝဲတသိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်ဒ်သိးအံၤ နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအဒိအတဲာ်တမံၤ, ခီဖျိလၢတၢ်ဘံၣ်မဲာ်, ဒီး စူၢ်နာ်လူၤပိာ် ပှၤစံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါကရူၢ်အကရၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်တုၤဒၣ်လဲာ်, ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်အသုတလီၤဒိသံအဂီၢ်, ပှၤလၢအဟဲမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ထီဒါတြီဆၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအပူၤဖျဲးထီၣ်က့ၤတဂၤ တဲဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ ခိၣ်နၢ်အတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပှၤအသးစဲထီဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.
ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် မ့ၢ် ခိၣ်နၢ်အမ့ၢ်အတီတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဘၣ်ပှၤဒိၣ်မးအဃိ, ဒ်သိးပကမူဃုာ်ဒီးအီၤ (၁သ့း ၅:၁ဝ) အဂီၢ်,…
တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံဒိၣ်ဒိၣ်မုာ်မုာ်
ထီး(ဒ) (Todd) ကွဲမုာ်ဝဲဒၣ် အပုၢ် အဲလဲး(စ) (Alex) လၢအဖျိထီၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိသီသီတဂၤ, ဒ်သိးကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ ဖဲအဟံၣ်လၢအဘှီဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် အပုၢ်ကဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့အခီၣ်တဃာ်တနီၤ, ခီဖျိလၢဒုးအိၣ်အီၤလၢအဟံၣ်, ဒ်သိးအသုတမၤလၢာ် အကျိၣ်စ့လၢ တၢ်ဒိးလဲဟံၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဃုလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ထီး(ဒ) တဲ ဝဲဒၣ် အဲလဲး(စ) လၢကဟ့ၣ်ဟံၣ်လဲန့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဲလဲး(စ) ပတံထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကပှ့ၤဟံၣ် လၢအကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတူၢ်လိာ် အဲလဲး(စ)ကပှ့ၤဝဲဒၣ် ဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထီး(ဒ) စံးဘၣ်တဲဘၣ်အပုၢ်, ဟံၣ်လဲကျိၣ်စ့လၢ နဟ့ၣ်တ့ၢ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယပာ်ဖှိၣ်ဝဲဒၣ်အါနံၣ်အါလါလၢစ့တၢးန့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ် နတၢ်လီၤ, ဒီးမၤကမၢ ကမၣ်အပုၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢမဲာ်ထံမဲာ်နိအပူၤ, အဲလဲး(စ) ဒိးန့ၢ်ဝဲ ကျိၣ်စ့အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ် ၃ မိၤရှ့ ၂၅ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်, ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်မၤလိာ်တဖၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီဖျိလၢ စီၤမိၤရှ့န့ၣ် ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ကပျဲ ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ် “ဒ်သိးအကအိၣ်မူဒီးသုကသ့ဝဲအဂီၢ်” (:၃၅) န့ၣ်လီၤ.…
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်
ယသးတမုာ်ယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်မၤယဲဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်. လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ယတံၤသကိးလၢ အမၤစၢၤရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ် ယခီၣ်ဖၠူထၢၣ်အသီန့ၣ် တြူာ်သံဘၣ်ဝဲ ယတၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၢ်မူအဖုၣ်ဖိတဖၣ် လၢယဆှၢခီတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ, ဒီးတံၤသကိးတဖၣ် ဟါမၢ်ကွံာ်ဝဲခဲလၢာ် လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်တစိၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ယသးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအပူၤကွံာ် နံၤသဘျ့တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လီၤဆီတဖၣ်, တၢ်အကတီၢ်အဃံအလၤတဖၣ်န့ၣ် ယဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်. တချုးလၢတၢ်သူၣ်အုးသးအုး ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ကၢ်သးလီၤဘှါနးနးကျံးကျံးအကတီၢ်န့ၣ်, ယတံၤသကိး စံးဘၣ်ယၤ တၢ်ကမၤန့ၢ်က့ၤ တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်ဒံးဝဲန့ၣ်လီၤ. စှၤနၣ်ရံၣ်လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်အူသးကဲၤအကတီၢ်ဝံၤ, ယထံၣ်ဘၣ် တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ် ဟဲက့ၤဖျါထီၣ်အဃိ, ယသူၣ်ခုသးခုဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်, ဒီးယစံးဘျုးဘၣ်ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ.
ယဘၣ်ခိးတ့ၢ်ယဲ လၢတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ ထဲဒၣ်စှၤနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၤမၢ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, ဒီးတၢ်ကဘၣ်ဒိဆါပှၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဝံယိၤအ့လး ၂ အပူၤန့ၣ်, တၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ, ခီဖျိလၢဒွဲၣ်အါကလုာ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤ စံၣ်ပျီ, စပံးလီၢ်, တၤသၣ်လီၢ်, ဒီးသ့ၣ်မုၢ်ဝၣ်ဘိတဖၣ်ဝံၤ, ဝံ စံးဘၣ် ကယဲၢ်ယူဒၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ကပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဝံ ဟ့ၣ်ပလီၢ်…
ဘဲ(လ) အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်
ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး န့ၣ် ဘဲ(လ) (Belle) တအဲၣ်ဒိး မၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘဲ(လ) ထီၣ်ဝဲဒၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိအကတီၢ်, စံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် ပှၤတစူာ်တနာ် ကစၢ်ယွၤ, ဒီးတအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလဲၤတၢ်ဒီးကစၢ်ယွၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအလီၤမုၢ်လီၤဖးဒီးအတၢ်အဲၣ်တီဝံၤန့ၣ်ဒီး, လၢအသးပူၤ, တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲ သးအတၢ်ဆီၣ်သနံးန့ၣ် ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်, နီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့လၢ အကပၤကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤဆူလာ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) ပာ်လီၤအသးလၢ ကမၤသံလီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်သးဟးဂီၤအဒိၣ်အယိာ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ဘဲ(လ) ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤ အမိၢ်အပၢ်တဖၣ် သူၣ်ခုသးခုဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ, ဒီးတၢ်ဂဲၤလိာ်ကျဲးစၢၤတဖၣ် အိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်ဒၣ်လဲာ်, အကတၢၢ်န့ၣ် စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ် အသိးန့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဘဲ(လ) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤတဂၤ စံးကတိၤဝဲဒၣ် လၢ တရူးကီၢ် န့ၣ် ပှၤလၢတနၢ်ဟူဒံးဘၣ် တၢ်သးခုအကစီၣ် နီတဘျီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) အဲၣ်ဒိးလဲၤဝဲဒၣ်, ဒီးစံၣ်တံၤတဲလီၤ တၢ်သးခုကစီၣ်ဖဲန့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ်အိၣ် ဝဲဒၣ်အဃိ, ပှၤတနီၤန့ၣ်…