တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ် လၢအဆီၣ်လီၤသး
ယတံၤသကိး ဘူး(ခၠ) ဘရံး(စ) (Butch Briggs) မ့ၢ် လီၢ်ကဝီၤတီၤထီကၠိ ပှၤသိၣ်လိနဲၣ်လိ ပှၤပှီၢ်ထံအကရူၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်, ယံာ်တ့ၢ်လံ ယဲၢ်ဆံတနံၣ်, ဒီးပှၤအဲၣ်ဘၣ်အီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သးအိၣ်သ့ၣ်ညါတၢ်နီၢ်နီၢ်အပူၤန့ၣ်, ယသံကွၢ်အီၤ လၢနံၣ်ယဲၢ်ဆံအတီၢ်ပူၤ, မ့ၢ်အမၤန့ၢ်မၤနၢၤ ကီၢ်စဲၣ်အပတီၢ်, တၢ်ပှီၢ်ထံစဲၣ်နီၤခိၣ်ဖး ပှံၤဘျီလံလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်အတၢ်ပနီၣ် တမံၤ, လၢအကလုၢ်ကပုာ်လုးဖိန့ၣ် စံးဆၢယၤ “မ့ၢ်လၢယတနုာ်လီၤ တၢ်ပှီၢ်ထံအတၢ်ပြၢ နီတဘျီအဃိ, ယတမၤန့ၢ်မၤနၢၤ ခိၣ်ဖးနီတမံၤဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. ယသံကွၢ်ကဒီးအီၤ တဘျီ, “မ့ၢ်နပျဲၢ်တဖၣ် မၤန့ၢ်မၤနၢၤ တၢ်ပှီၢ်ထံစဲၣ်နီၤခိၣ်ဖးပှံၤဘျီလဲၣ်” န့ၣ်ဒီး, လၢတၢ်သးခုအပူၤန့ၣ် စံးဆၢယၤလၢ “သၢဆံခွံဘျီ” န့ၣ်လီၤ.
ဘူး(ခၠ) သိၣ်လိန့ၢ်ယၤ တၢ်မၤလိလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤနဲၣ်လိတၢ်တဂၤ ဘၣ်ဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ် မူဒါအလီၢ်အလၤလၢအကါဒိၣ်ဘၣ်ဆၣ်, လၢအပျဲၢ်ပှၤပှီၢ်ထံဖိတဖၣ် ကမၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်အဂီၢ်, တအဲၣ်ဒိး တၢ်ဟ့ၣ်ပာ်လၤကပီၤအီၤဘၣ်. ဘူး(ခၠ) အတၢ်ဆီၣ်လီၤသးန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤယၤလၢ ဘျၢတၢ်စီၤယိၤဟၣ်ထံၣ်က့ၤ အလီၢ်အလၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤယိၤဟၣ် အမူဒါန့ၣ် ကဘၣ်နဲၣ်ဃီၤပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်ဆူ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး- ဒ်အမ့ၢ် မ့းရှံအၤ,…
တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံအကျိၤအကျဲ
တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီလၢ လါဖ့းဘြူၤအါရံၤ | တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ အသကဲးပဝာ်
ကၠဲရံၣ်ဘီး(Jerry Bock) အတၢ်ဂီၤမူ “ပှၤဒ့သီတူၢ်လၢဟံၣ်ခိၣ်ဒုးအဖီခိၣ်”အပူၤ, တၢ်ဒုးနဲၣ်တဖၣ် အကျါ ယဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးအဒိၣ်ကတၢၢ်တမံၤန့ၣ်, ပှၤဂဲၤဒိတၢ်ခိၣ်ကျၢၢ် တဲဘံ(Teyve)တဂၤ, လၢတၢ်သူၣ်ဟူးသးဝးအပူၤန့ၣ် သံကွၢ်ဝဲဒၣ်အမါ ကိဒံၣ်(Golde), အမါလၢအဘၣ်ဟံးန့ၢ်ဝဲ ခီဖျိ လၢမိၢ်ပၢ်တဖၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ,…
သိၣ်လိမၤယုၤ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ
လၢကီၢ်စဲၣ် ခဲရိၣ်လဲနါ-ကလံၤစိး, ထဲပှၤဝါဖံးဖိတဖၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် ကၠိတဖျၢၣ်န့ၣ် ပှၤသူဖံးမုၣ်ဖိ ဒီရသံၣ် ခီး (Dorothy Counts) တဂၤ ဒ်သိးဒီးကထီၣ် တီၤထီကၠိအဂီၢ်, ဟဲဆဲးလီၤအမံၤအကတီၢ်, ဝူဒံၣ် ခူပၤ (Woody Cooper) အိၣ်ဆၢထၢၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢအမၤတၢထီၣ်တၢလီၤတၢ်တဖၣ်အကျါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲကၠိဖိအပိာ်ခွါတနီၤန့ၣ် ကိးပသူထီဒါဝဲ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဆီၣ်သနံး ပှၤသူဖံးဖိတဖၣ်, ဒီးကွံာ်အီၤလၢတၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီဒၣ်လဲာ်, ဝူဒံၣ် တသိၣ်သီတြီဆၢ အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်အိၣ်ဘှ့ၣ်အိၣ်ဘှီၣ်ဝဲတုၤဒၣ်လဲာ် ပိာ်မုၣ်တဂၤကိးပသူထီၣ်ဝဲလၢ, “ပိာ်မုၣ်ဖိသ့ၣ်ဧၢ, ထူးပှဲာ်အီၤလၢပထးခိၣ်ထံန့ၣ်တက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဝူဒံၣ် သံကွၢ်လီၤက့ၤအသးလၢ, အစှၤကတၢၢ်န့ၣ် ဘၣ်မနုၤအဃိ နတအဲးထီၣ် နထးခိၣ်, ဒီးတဲတၢ်တမံၤမံၤလဲၣ်. အဝဲမ့ၢ် ပှၤဟဲထီၣ်ကၠိ ဒ်ကၠိဖိအဂၤတဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ဝူဒံၣ် အတၢ်ကမၣ်လၢ အလီၤတိၢ်, တၢ်လၢကဘၣ်မၤဝဲန့ၣ် တမၤဝဲအဃိ, နံၣ်လၢအဆံတဖၣ်အပူၤန့ၣ် မၤတံာ်တာ်အသး, လီၤဆီဒၣ်တၢ်, ဖဲအထံၣ်က့ၤ အနီၢ်ကစၢ်အဂီၤ, လၢတၢ်ကစီၣ်အတၢ်ဂီၤအပူၤလၢ မုၢ်တနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. လၢခံအကတၢၢ်, လွံၢ်ဆံခွံနံၣ် လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဒ်သိးကဃ့ကညးအီၤအဂီၢ်,…
သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ် ဒ်သိးကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်
ပှၤကွဲးလံာ် ရံးခၠၢး မီ (Richard Mouw) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပှၤသူဖံးဖိယွၤဂ့ၢ်ပီညါအပှၤကူၣ်သ့ လၢကီၢ်အၤဖြံၤကၤ-ကလံၤထံးတဂၤ ဘၣ်အိၣ်မူဂဲၤလိာ်ဝဲဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ခံးသူယိာ်အတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အဂ့ၢ်တဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကွၢ်တလိၤ, တၢ်ထီဒါ ပှၤသူဖံးဖိအသနူ ဖဲ (၁၉၄၈-၉၁) နံၣ် အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. မီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ, “သရၣ်န့ၣ် တဲဘၣ်ယၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ် ပှၤသူဖံးပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်တဂၤန့ၣ် အသရၣ်မုၣ် သံကွၢ်အီၤ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်” (Memory) အခီပညီန့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်န့ၣ်စံးဆၢဝဲလၢ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကမၤစၢၤယၤ ဒ်သိးယကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအံၤ အိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢ ဖိသၣ်တဂၤအထးခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ် တၢ်အိၣ်မူလၢ အဘၣ်လဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ် တအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢၤဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိး သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်အဂ့ၤအဝါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤအါဒံအါဂၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးနီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ဒိဆါတဖၣ် လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုး, ဖျါလၢပသးပ့ၤနီၣ်တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖိသၣ်တဂၤအံၤ အတၢ်ထံၣ်န့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်မၤလိန့ၢ် တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်အဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်အံၤ ကကဲထီၣ်ဂံၢ်ဘါလၢပဂီၢ်, ဒ်သိးပကပာ်လီၤတ့ၢ် အပူၤကွံာ် ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အကတီၢ်, ဒီးလဲၤတၢ်ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.…
အိၣ်မူလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်
ဖဲ ၂ဝ၂၃ နံၣ်န့ၣ်, ကီၢ် ခဲ(န)ယဲၣ်(န) (Kenyan) အပှၤပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤဘှါဆှဲ မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် “ရှခၣ်ဟီလၣ် တၢ်မၤသံပှၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်” (Shakahola Massacre), ပှၤလၢအကယၤတဖၣ် သံဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအလူၤပိာ်ထွဲ တၢ်ဘါကရူၢ်တခါအခိၣ် အတၢ်နဲၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကဒုၣ်တၢ်အီၣ်တုၤအသံတစု, ဒ်သိးကထံၣ်လိာ်အသးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဆှိးအီၤ ခီဖျိလၢအၢၣ်လီၤအီလီၤဝဲ အပျဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲမ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲစ့ၢ်ကီးကပာ်တ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်လၢ ကျိၤကျဲဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဖီၣ်စၢဃာ်အီၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်လၢ အဝဲတသိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်ဒ်သိးအံၤ နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအဒိအတဲာ်တမံၤ, ခီဖျိလၢတၢ်ဘံၣ်မဲာ်, ဒီး စူၢ်နာ်လူၤပိာ် ပှၤစံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါကရူၢ်အကရၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်တုၤဒၣ်လဲာ်, ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်အသုတလီၤဒိသံအဂီၢ်, ပှၤလၢအဟဲမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ထီဒါတြီဆၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအပူၤဖျဲးထီၣ်က့ၤတဂၤ တဲဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ ခိၣ်နၢ်အတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပှၤအသးစဲထီဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.
ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် မ့ၢ် ခိၣ်နၢ်အမ့ၢ်အတီတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဘၣ်ပှၤဒိၣ်မးအဃိ, ဒ်သိးပကမူဃုာ်ဒီးအီၤ (၁သ့း ၅:၁ဝ) အဂီၢ်,…
