ပပှၤကွဲးတၢ်တဖၣ်

ကွၢ်ခဲလၢာ်

တၢ်ကွဲးဖှိၣ်ရၤတဖၣ် လၢ Xochitl Dixon

ၦၤလၢအထိၣ်ထွံ ပိၥ်ထွဲတၢ်ကလီအခံတဖၣ်

ဖဲတၢ်ယီၤထီၣ်သီကတီၢ် လၢ ၂၀၂၀ နံၣ်, မုၢ်နၤအမူကပိၥ်အဖီလၥ်, ၦၤဒိး‘လပီ’တဖၣ် ဒိး ‘လပီ’ အကပြူၢ်ကပြီၤလၢ စဲၣ်ဒ့ကိ(San Diego)ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကပီၤဖိတဖၣ် ဟဲကဲထီၣ်သး ခီဖျိတၢ်အိၣ်ဒီးသးသမူဖိလၢအဆံးကဲၣ်ဆိးတဖၣ် လၢတၢ်ကိးလၢ ဖံၣ်တိၣ်ဖလဲထၢၣ်(phytoplankton), အဟဲလၢဟ့းလ့ၣ်ကျိၥ် အခီပညီမ့ၢ် “ၦၤဟးတရံး”မ့တမ့ၢ် “ၦၤလီၤထွံ” န့ၣ်လီၤ. လၢမုၢ်ဆါကတီၢ်, တၢ်မူးဆံးဆံးဖိတဖၣ် ဒုးကဲထီၣ်တၢ်အလွဲၢ်ဂီၤ လၢပီၣ်လဲၣ် ထံထီၣ်ထံလီၤ ဒီးဖီၣ်ဃးမုၢ်တၢ်ကပီၤလၢ အဆီတလဲသးဆူ ခဲမံးကၢၣ်တၢ်သဟီၣ်(chemical energy)န့ၣ်လီၤ. ဖဲမုၢ်နၤတၢ်ခံးကတီၢ်, အဝဲသ့ၣ်ဒုးကဲထီၣ် လီမ့ၣ်အူအလွဲၢ်လါဟ့တမံၤန့ၣ်လီၤ.

ၦၤစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤ ခရံၥ်ဖိတဖၣ် မ့ၢ်ၦၤမူခိၣ်ဖိလၢ အလီၤဂၥ်ဒီး ပီၣ်လဲၣ် ထံထီၣ်ထံလီၤလၢ အလွဲၢ်ဂီၤ, အိၣ်မူဒ်ၦၤလၢအလဲၤတရံးတၢ် မ့တမ့ၢ် လီၤထွံလၢ ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်အိၣ်သးတဖၣ် မၤတံၥ်တၥ် ပတၢ်တိၥ်လၢ ပတိၥ်ဃးတဖၣ်, သးစီဆှံဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ၦၤ ဒ်ပကမၤတၢ် ဒ်ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအသိး လၢအမ့ၢ် ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်ကပီၤ, ဒ်သိးပကပီၤဆၢက့ၤ အဝဲအတၢ်ကပီၤလၢ တၢ်ခံးတၢ်နၤန့ၣ်လီၤ. ဖံးလံးပံး ၃:၈-၉ အပူၤ, တၢ်မၢဖိစီၤပီလူး…

တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လၢ ၦၤလၢအအံးထွဲကွၢ်ထွဲတၢ်

ဖဲတၢ်ဟးကသုၣ်အကတီၢ်, ယဝၤဒီးယၤ ပဟးသကိးလၢပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤ ဒီးပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဘၣ်လၢ တၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်တမံၤ, လၢအအိၣ်လွံၢ်ကနူၤဃူဃူ လၢအမ့ၢ် မဲးပူၣ်လၢအဘၣ်တၢ်ကရၢၢ်တစိၢ်တလီၢ်လၢ တၢ်ဒူၣ်တခါန့ၣ်လီၤ. ၦၤသးစၢ်တဂၤ ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲ လၢ အဝဲမၤတၢ်ဖဲအံၤ ဃုၥ်ဒီးကရူၢ်ဖိတဖုလၢအမ့ၢ် မုၥ်သးမၤကလီ လၢအလုၢ်ထီၣ်သးဆူတၢ်ကအိၣ်ခိး ပီၣ်လဲၣ်ချံးအဒိၣ်တဖၣ်(sea turtle) လၢအဟဲမၤအထၢန့ၣ်လီၤ. တဘျီဖဲတၢ်အဒံၣ်တဖၣ် ဖးထီၣ်, ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိဂ့ၤ, ၦၤကညီတဖၣ်ဂ့ၤ မၤပျံၤမၤဖုးတၢ်ဒီး မၤစှၤလီၤ တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ကအိၣ်မူဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးလၢ “လၢပဝဲကိးဂၤ ဂုၥ်ကျဲးစၢးတၢ်အဃိ, ၦၤစဲအ့ၣ်ဖိတဖၣ်, တယၥ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်ချံးအဒံၣ်အဖျၢၣ် ယဲၢ်ကထိအကျါ, ထဲ ပီၣ်လဲၣ်ချံးတဘ့ၣ် တုၤဘၣ်ဆူတၢ်ဒိၣ်တုၥ်ခိၣ်ၦဲၤန့ၣ်လီၤ. “နီၣ်ဂံၢ်လၢအဆံးအစှၤတဖၣ်အံၤ, တမၤသးဟးဂီၤ ၦၤသးစၢ်အံၤဘၣ်. အဝဲအတၢ်သးအိၣ်လၢ အဆိကမိၣ်ထဲဒၣ်တၢ်လၢ ချံးအဒံၣ်တဖၣ်အံၤ မၤယိာ်ထီၣ် ယတၢ်မိၣ်န့ၢ်လၢ တၢ်ကပၥ်ကဲဒီးဒီတဒၢက့ၤ ပီၣ်လဲၣ်ချံးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အခဲအံၤ ယကူထီၣ် ပီၣ်လဲၣ်ချံးဖဲသွဲအသၣ်(sea turtle pendant) ဒ်သိးတၢ်လၢကဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤယၤ လၢအမ့ၢ်မူဒါတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ် ကစၢ်ယွၤဟ့ၣ်လီၤၦၤ တၢ်ကကဟုကယၥ် အတၢ်ဘၣ်တ့လၢ အဝဲတ့လီၤဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲကစၢ်ယွၤတ့လီၤဟီၣ်ခိၣ်, ကတဲၢ်ကတီၤစ့ၢ်ကီး…

တၢ်မၤဖ့ၣ်ဆၢ တၢ်နၥ်အညၣ်ထူၣ်

ဖဲတၢ်လဲၤဟးကသုၣ်ကသီဆူ ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိကရၢၢ်တခါအခါ, ယအိၣ်ဘှံးဖဲတၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါ “တဆ့ - sloth” အလီၢ်အကပၤလီၤ. ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိန့ၣ် ဘျးလီၤစဲၤသးဘျံးကဒါ ခိၣ်ခံလီၤ. ဖျါလၢ အဝဲအိၣ်ဂၢၢ်တပၢၢ်န့ၢ် အလၢအၦဲၤအဃိ အသးမံဝဲလီၤ. ယသါသဖှိထီၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢယအိၣ်ဒီး တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်ကီတၢ်ခဲသတး ယကျဲးစၢးမၤနၢၤကွံၥ် တၢ်အိၣ်ဂၢၢ်တပၢၢ်ဒီး သးအိၣ်သုးယသးဆူညါ, ဒ်သိးယကမၤတၢ်တမံၤမံၤ, တၢ်တမံၤ ဂ့ၤတမံၤနီၢ်နီၢ်ကီၢ်ကီၢ်လီၤ. လၢတၢ်တူၢ် ယတၢ်တလၢတၦဲၤအံၤ တန့ၢ်တကဲအဃိ ယတၢ်ဆိကမိၣ်လီၤသးလၢ တၢ်ဂံၢ်စၢ်ဘါစၢ်အံၤ ယသးအိၣ်ပၥ်တ့ၢ်ကွံၥ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဖဲယကွၢ်တဆ့တဒုအတၢ်ဂဲၤဒိအံၤ ယထံၣ်အဝဲထုးယူာ်ထီၣ်အစု ဒီးစှီၤဃၥ်သ့ၣ်ဒ့ ဖဲအကပၤတဒ့ ဒီးအိၣ်ကတီၢ်ကဒီးလီၤ. တၢ်ကအိၣ်ဂၢၢ်တပၢၢ်ကန့ၢ်အဂီၢ် လိၣ်ဘၣ် တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါလီၤ. ယမ့ၢ်ဆၢဒိးန့ၢ်တၢ်သးမံလၢ တၢ်သုးသးကယီၤကယီၤ မ့တမ့ၢ် အိၣ်ဂၢၢ်တပၢၢ် ဒ်တဆ့အံၤအသိးန့ၣ်, ယလိၣ်ဘၣ် ညၣ်ထူၣ်စိကမီၤလၢ အဂ့ၤအဆူၣ် ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တၢ်နၥ်ကစၢ်ယွၤလၢ ယဘၣ်တွံၢ်ယသးတၢ်အိၣ်မူပူၤအံၤ ယလိၣ်ဘၣ် တၢ်စိကမီၤလၢအဒိၣ်အထီန့ၢ်န့ဆၢၣ် (supernatural power) န့ၣ်လီၤ.

ဖဲထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၆ အပူၤ, ၦၤကွဲးလံၥ်တဲဖျါထီၣ်ဝဲလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်ထဲဟ့ၣ်ၦၤတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါဘၣ်,…

တၢ်အီၣ်ဘူၣ်လၢ မူကပိၥ်လိၤ

ဖဲအပိၣ်လိၣ်-၁၁(Apollo 11) အအံကၢၤမူပျီဖျၢၣ်လါအက့(Eagle lunar module) စီၢ်လီၤလၢအလါအမဲၥ်သၣ်လီၢ် ထရၢၢ်ခွ့လထံၣ်ပီၣ်လဲၣ်(Sea of Tranquility)အလိၤ ဖဲယူၤလံ (၂၀) သီ, ၁၉၆၉ နံၣ် ဆၢကတီၢ်န့ၣ် မူပျီအၦၤလဲၤတၢ်ဖိတဖၣ် ဟံးန့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ် ဒ်သိးအသးကပၢၢ်ထီၣ်က့ၤလၢ မူပျီဖျၢၣ်အတၢ်ယူၤ တချုးအယီၢ်လီၤခီၣ်ဆူ လါအမဲၥ်ဖံးခိၣ်လီၤ. ၦၤနီမူပျီကဟၣ်ယူၤ(Astronaut) ဘူး အီၣ်ဒရံၣ်(Buzz Aldrin) ဒိးန့ၢ်တၢ်ပျဲလၢ ကဟဲစိၥ်ကိၣ်ဒီးစပံးထံအဃိ အဝဲဟံးန့ၢ်တၢ်အီၣ်ဘူၣ် ကသ့ဝဲ အဂီၢ်လီၤ. ဖဲအဖးထီၣ်လံၥ်စီဆှံဝံၤ, အဝဲဟံးန့ၢ်အီၣ် တၢ်အီၣ်အဆိကတၢၢ်လၢ လါအဖီခိၣ်လီၤ. လၢခံက့ၤ အဝဲကွဲးတၢ်လၢ “ယလူလီၤစပံးထံဆူ တၢ်အီၣ်ဘူၣ်စပံးထံခွး လၢယတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဟ့ၣ်လီၤယၤလီၤ. တၢ်လီၢ်ဖဲ လါအတၢ်ထုးဃၢအိၣ်ဒၣ်ဃုပူတပူအလီၢ်, စပံးထံယွၤနုၥ်လီၤဆူ ခွးအကနူၤကယီၤကယီၤ ဒီးလၢတၢ်သညူးသၦၢ်အပူၤလီၤ”. ၦၤနီမူပျီကဟၣ်ယူၤ အီၣ်ဒရံၣ် ဟံးန့ၢ်တၢ်အီၣ်ဘူၣ် လၢမူကပိၥ်လိၤန့ၣ် အတၢ်မၤတဖၣ် ပၥ်ဖျါထီၣ် အတၢ်နၥ်လၢ ခရံၥ်အတၢ်တူၢ်သံသးလၢထူၣ်လိၤဒီး တၢ်အုၣ်ကီၤဘၣ်ဃး ကစၢ်အတၢ်ဟဲက့ၤခံဘျီတဘျီလီၤ.

ၦၤတၢ်မၢဖိစီၤပီလူး သဆၣ်ထီၣ်ပခံလၢ ပကသ့ၣ်နီၣ်ယ့ၣ်ၡူးဆ့ၣ်နီၤဒီးအပျဲၢ်တဖၣ် “လၢမုၢ်နၤ လၢတၢ်ဟ့ၣ်လီၤကွံၥ်အီၤ” ဒ်လဲၣ်(၁ကရံၣ်သူး…

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်လုၢ်အီၣ်လုၢ်အီ

ကိးမုၢ်နွံ ဘၢးဒံၣ်(Buddy) (အိၣ်သၢနံၣ်) ဒီးအမိၢ်လဲၤဆူ တၢ်ဘါသရိၥ်ဒီး မၤစၢၤဝဲဒၣ် ၦၤစိၥ်လီၤ ပၥ်လီၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢၦၤကဖီအီၣ်လၢသိလ့ၣ် ဒီးဆူတၢ်ဘါသရိၥ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. တဘျီ ဘၢးဒံၣ် နၢ်ဟူထွဲ အမိၢ်စံးကတိၤတၢ်ဆူအဖံ ဒ်အမ့ၢ် “သိလ့ၣ် ဟဲစိၥ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီအပီးအလီတခိၣ်န့ၣ် ဟးဂီၤ”ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် အမိၢ်စံးဝဲ သိလ့ၣ်မ့ၢ်ဟါဂီၤဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ကဃုစ့ပၥ်ဖှိၣ် ဒ်သိးကပှ့ၤ သိလ့ၣ်တီၣ်တၢ်အသီ တခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၢးဒံၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ ဒီးစံး ‘ယစ့အိၣ်’န့ၣ်လီၤ. ဒီးဟးထီၣ်လၢ ဒၢးပူၤတစိၢ်ဖိ ဟဲက့ၤစိၥ်ဝဲ အစ့ပၥ်ဖှိၣ်ဒၢဖိ အိၣ်ၦဲၤဒီး စ့လီၤဖှံၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အစ့ပၥ်ဖှိၣ် ကအိၣ်ဝဲ ၃၈ ဒီလၣ်ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၢးဒံၣ်ဖိအစ့တအိၣ်အါ ဘၣ်ဆၣ် ကစၢ်ယွၤ ပၥ်ဖှိၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်လၢ ၦၤအါဂၤအတၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်အဃိ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ပှ့ၤန့ၣ်ဘၣ်ဝဲသိလ့ၣ် အိၣ်ဃုၥ်ဒီး တၢ်မၤခုၣ်ဒၢးဒီးကဲထီၣ် တၢ်မၤစၢၤလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ကမၤစၢၤလုၢ်အီၣ်လုၢ်အီ ၦၤတဝၢဖိတဖၣ်လၢခါဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်သးအိၣ်တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်တၢ်တစဲးဖိဒၣ်လဲၥ် ကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤဖးဒိၣ် သ့ဝဲဒၣ်လၢကစၢ်ယွၤအစုပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၂ စီၤပၤ ၄ အပူၤ မုၣ်ကမဲလၢအိၣ်ဒီး…

တၢ်ထံၣ်န့ၢ်ပၥ်သူၣ်ပၥ်သးတၢ်မုၢ်လၢ်အတၢၢ်ကွဲၤ

ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ် တၢ်အိၣ်ဘှံးကသူၣ်လၢ တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဆၢကတီၢ် အခီၣ်ထံး တဘျုးသီ ယဘၣ်အိၣ်ဘှံးမၤဘျါက့ၤ ယတၢ်ဆါဒၣ်ယဲ ဖဲယဒၢးပူၤန့ၣ်လီၤ. ယသးပူၤ စ့ၢ်ကီး တၢ်ဘၣ်ယၤတမုၥ်ဝဲဒၣ် ဒ်မူခိၣ်တၢ်အၢၣ်အုးအသိးန့ၣ်လီၤ. လၢခံယဒိးန့ၢ်ဘၣ်လၢယကဟးကသူၣ်ယသးလၢယဝၤ ဟးကွၢ်လိၥ်ကွဲတၢ်ဖဲ တၢ်ဒုးနဲၣ်မ့ၣ်အူအတၢ် ကပီၤလၢ ကဘီသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဘၣ်ဆၣ်ဒီးတၢ်အၢၣ်အုးတဖၣ် မၤသဒၢဃၣ် ပတၢ်ထံၣ်ဟးကွၢ်တၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် ယဒိန့ၢ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်လၢ ကစၢၢ်အကဒုအကျါန့ၣ်လီၤ.

လၢခံတၢ်မၤအသးလၢ မူခိၣ်ထံစူၤလီၤဒိၣ်ဒိၣ်အဃိလၢ တၢ်သးဟးဂီၤအပူၤ ပဘၣ်ဟဲက့ၤကဒါက့ၤ ဒ်မုၢ်နၤတၢ်ခံးလီၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ယကွၢ်ကဒါက့ၤ တၢ်ဂီၤတဖၣ် လၢ ယဒိန့ၢ်အီၤဒီး လၢသူၣ်ပိၢ်သးဝးအပူၤ ယဒုးနဲၣ်ယဝၤ “တၢ်ကွဲး” န့ၣ်လီၤ. အဆိ တၢ်မၤအသးလၢ ပတၢ်လဲၤအိၣ်ဒီးတၢ်အၢၣ်အုးအဃိ ယတပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဘၣ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်မၤသီမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ ယသးလၢအိၣ်ၦဲၤဒီးတၢ်သူၣ်လီၤဘှံးလီၤဘှါ ခီဖျိ တၢ်မုၢ်လၢ် (၁ မိၤ ၉:၁၃-၁၆) လၢ တၢ်တဆိကမိၣ်ဘၣ်တၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.

ပနီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ဒိဆါတဖၣ် ကဲထီၣ် ပတၢ်မုၢ်လၢ်လီၤမၢ်ဒီး ထုးလီၤၦၤ ဆူတၢ်အယိာ်န့ၣ်လီၤ. ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၂:၁-၃ အပူၤ ပထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဆၢဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်မၤသီမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ…

တၢ်မုၢ်လၢ် လဲၤဖျိဝဲကလံၤမုၢ်တဖၣ်

ဖဲ ၂၀၂၁ နံၣ် တၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီကတီၢ်န့ၣ်, ဖဲကီၢ်စဲၢ်ထဲးစဲး(Texas) အပူၤ ၦၤလူၤကလံၤမုၢ်တဘျုးဂၤ ဒိန့ၢ်ဝဲ တၢ်ကွဲၤတဘိ အိၣ်ဖျါသဃဲၤဒီး ထီၣ်န့ဒိၢ်ကလံၤမုၢ်(tornado)တခါ အဝံၢ်ဒံၢ်အိၣ်ဒီး အတၢ်ဂီၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢဝံၢ်ဒံၢ်အိၣ်တခါအပူၤ, ဘုကၠူၣ်အထူၣ်ထီလၢပျီပူၤတဖၣ် ဘိးက့ၣ်လီၤသး လၢကလံၤသဝံးအဂံၢ်သဟီၣ်အဖိလၥ်လီၤ. တၢၢ်ကွဲၤအလွဲၢ်ကပီၤ ဂ့ၤမးတဘိ အိၣ်ဖျါလၢမူထံးခံးသူအလိၤ ဒီးက့ၣ်ကျီၤလီၤဝဲဒၣ်ဆူ ကလံၤသဝံးအအိၣ်လီၤ. လၢဝံၢ်ဒံၢ်အိၣ်အဂၤတခါအပူၤ, ၦၤကွၢ်ကီတၢ်တဖၣ် ဆၢထၢၣ်အိၣ်လၢ ကျဲကပၤ ဒီး ခိးကွၢ်ဝဲတၢ်မုၢ်လၢ်အပနီၣ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤ ဖဲတၢ်အၢၣ်သဝံးအသးလၢ အဖျါလီၤဂၥ် ဒ်မ့ၣ်အူလုၢ်အပီၤအသိးအဃၢၤန့ၣ်လီၤ.

လၢထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၀၇ အပူၤ, ၦၤကွဲးထါ ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်ဒီး ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါၦၤလၢ ပကဃၣ်ဃီၤ ဆူယွၤအအိၣ် ဖဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအကတီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲပၥ်ဖျါဝဲဒၣ် ၦၤတနီၤလၢအအိၣ်လၢကလံၤမုၢ်အပူၤတဖၣ် “အတၢ်ကူၣ်သ့လၢၥ်ကွံၥ်ဝဲခဲလၢၥ်” (:၂၇)လီၤ. “ဒီးတုၤအဘၣ်တၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤဒီး, ကိးထီၣ်ယွၤ, ဒီးအဝဲဒၣ် ဒုးဟးထီၣ်ကွံၥ်အီၤလၢ အတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အပူၤလီၤ” (:၂၈).

ယွၤနၢ်ပၢၢ်ဝဲလၢအဖိတဖၣ် တဘျီဘျီ, ကဘၣ်ဂဲၤလိၥ်ဝဲ ဒ်သိးကအိၣ်ဒီး တၢ်မုၢ်လၢ်, ဖဲတၢ်အိၣ်မူမၤသးဒ်ကလံၤမုၢ်တခါအသိးန့ၣ်လီၤ. အလီၢ်အိၣ်လၢတၢ်ကမၤသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤၦၤ ဘၣ်ဃးဒီးယွၤအတၢ်တီဒီးအကလုၢ်, လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲ မူထံးဖျါခံးသူဒီးသဘံၣ်ဘုၣ်အခါန့ၣ်လီၤ.…

ထီဘိကြၢးဒီးတၢ်ကနီၤဟ့ၣ်

ဖဲယကဲထီၣ်ၦၤစူၢ်နၥ်ယ့ၣ်ၡူးတဂၤဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် ယတဲဘၣ်ယမိၢ်လၢတၢ်သးခုကစီၣ်အဂ့ၢ်လီၤ. ယမုၢ်လၢ်လၢ ယမိၢ်ကစူၢ်နၥ်ယ့ၣ်ၡူးအဂီၢ်ဘၣ်ဆၣ် ယမိၢ်တကတိၤတၢ် ဒီးယၤလၢတနံၣ်အတီၢ်ပူၤဘၣ်. အဝဲအတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်တမုၥ်တလၤဒီးၦၤလၢ အစံးလီၤသးလၢပိၥ်ယ့ၣ်ၡူးအခံတဖၣ်အဃိ, အဝဲတနၥ်ၦၤစူၢ်နၥ်ခရံၥ်တဖၣ်လၢၤဘၣ်. ယထုကဖၣ်လၢအဂီၢ်ဒီး ဆဲးကျိးအီၤ တနွံဘၣ်တနွံဘၣ်လီၤ. သးစီဆှံကစၢ် မၤမုၥ်ယၤ ဒီး မၤဒံးတၢ်ဆူညါလၢယသးပူၤ ဖဲယမိၢ်တကတိၤတၢ်ဒီးယၤအခါလီၤ. လၢခံကတၢၢ် ဖဲယမိၢ်ဖီၣ်ယကွဲၤဒီနၢ်ဒီး ကတိၤဆၢယၤတၢ်န့ၣ် ယဟ့ၣ်လီၤသးလၢ ယကအဲၣ်အီၤဒီး ထုကဖၣ်ယဲလၢ ယကတဲဘၣ်အီၤ ယွၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ တဘျီလၢ်လၢ် ဖဲယဒိးန့ၢ် တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လီၤ. ပတၢ်ဃူက့ၤဖိးက့ၤပူၤကွံၥ်လါတဖၣ်ဝံၤလီၢ်ခံ, ယမိၢ်စံးဝဲ ယဆီတလဲယသးမနဲညါလီၤ. တနံၣ်ဃၣ်ဃၣ်ပူၤကွံၥ်န့ၣ် ယမိၢ်တူၢ်လိၥ်ယ့ၣ်ၡူး ဒ်အဝဲအတၢ်အုၣ်ခီၣ်ကစၢ်အသိးဒီး ပတၢ်ရ့လိၥ်မုၥ်လိၥ်ယိာ်ထီၣ်အါထီၣ်ဝဲလီၤ.

ၦၤစူၢ်နၥ်ယ့ၣ်ၡူးတဖၣ် အတၢ်လဲၤနုၥ်ဘၣ်ဆူခရံၥ်အိၣ်, မ့ၢ်တၢ်အခွဲးတၢ်ဟ့ၣ်လီၤဆီလၢ ၦၤကူၦၤကညီအဂီၢ်လီၤ. ၦၤတၢ်မၢဖိစီၤပီလူးစံးဝဲ ပကဘၣ် ရၤလီၤ တၢ်သ့ၣ်ညါယွၤအတၢ်နၢမူဆူတၢ်လီၢ်သကုၤန့ၣ်လီၤ(၂ ကရံၣ် ၂: ၁၄). အဝဲ အဲၣ်ဒိးစံးလၢ ၦၤတဖၣ်လၢအနီၤတၢ်သးခုကစီၣ်တဖၣ် မ့ၢ်ခရံၥ်အတၢ်နၢမူလၢယွၤအမဲၥ်ညါ ဆူၦၤလၢအစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤ တဖၣ်, ဘၣ်ဆၣ် မ့ၢ်တၢ်သံအတၢ်နၢမူဆူၦၤလၢ အတတူၢ်လိၥ်ယ့ၣ်ၡူးတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ (:၁၅-၁၆).

ဖဲပတူၢ်လိၥ်ခရံၥ် ဒ်ပတၢ်အုၣ်ခီၣ်ကစၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် ပအိၣ်ဒီးတၢ်ခွဲးလီၤဆီလၢ ပကသူပတၢ်ဆၢကတီၢ်…

တၢ်အဲၣ်ကၢလုၢ်ကၢပှ့ၤ ဒီးတၢ်ကီတၢ်နး

ဖဲယတံၤသကိး တကဆိကတီၢ် အတၢ်ဘၣ်ထွဲဒီးယၤလၢ ဆံဆဲၣ်နံၣ်ဒီး တတဲနၢ်ပၢၢ်ယၤ တၢ်မနုၤမးန့ၣ် ယက့ၤကဒါက့ၤဆူယလုၢ်ယလၢ်လီၢ်လံၤ လၢအမ့ၢ်တၢ်တရ့ၦၤဂၤဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်လၢၤဘၣ်လီၤ. ဖဲယသးအုးအကတီၢ်ဒ်အံၤ ကထီၣ် ယထုးထီၣ်လၢယလံၥ်စီၣ် စံၣ်အဲးလူဝံး(စ)အလံၥ်လၢ အမံၤမ့ၢ် “တၢ်အဲၣ်လွံၢ်မံၤ”ဒီးဖးအီၤလီၤ. အိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လၢ တၢ်အဲၣ်န့ၣ် လီၤတူၥ်လီၤကၥ်သ့စ့ၢ်ကီးလီၤ. အဝဲကွဲးဖျါဝဲလၢ ဖဲၦၤတဂၤ တၢ်အဲၣ်မ့ၢ်တၢ်ကီလၢအဂီၢ်န့ၣ် “တၢ်ဘျၢလီၤစ့လၢ အလီၤနၥ်န့ၢ် တအိၣ်ဘၣ်”. အဝဲဟ့ၣ်ကူၣ်ဝဲလၢ တၢ်အဲၣ်တၢ်န့ၣ်အံၤ ဒီးတၢ်လဲလိၥ်အိၣ်ထီၣ် ဖဲယဖး လံၥ်ယိၤဟၣ် ၁:၁-၁၄ လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်ဝံၤ လီၣ်ဖျါထီၣ်အသး သၢဘျီ တဘျီန့ၣ်, စီၤပ့းတရူး သမၢတ့ၢ်လံခရံၥ် သၢဘျီဒၣ်လဲၥ်လံလီၤ (၁၈:၁၅-၂၇).

ဖဲလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်ဆဲးဆါအသးလၢ တၢ်ညိကွံၥ်အီၤ ဒီးသမၢအီၤန့ၣ် ယ့ၣ်ၡူး ကတိၤတၢ်ဒီးစီၤပ့းတရူး လၢတၢ်သးခုတလ့ၢ် တမ့ၢ်တၢ်ပျံၤဘၣ်. လၢတၢ်ဂံၢ်ဆူၣ် ဘါဆူၣ် တမ့ၢ်လၢတၢ်ဂံၢ်စၢ်ဘါစၢ်ဘၣ်, လၢတၢ်အဲၣ်လီၤသး တအိၣ်ဒီးတမ့ၢ် တၢ်သးလၢၥ်ဘၣ်လီၤ. အဝဲဒုးနဲၣ် တၢ်သးကညီၤဒီး တမ့ၢ်တၢ်သးဖျိးဘၣ် ဒီးမၤဂၢၢ်ကျၢၤ တၢ်အဲၣ်ဘၣ်အီၤနီၢ်နီၢ်လီၤ.

လံၥ်စီဆှံ ပၥ်ဖျါဝဲလၢ စီၤပ့းတရူး…

ယွၤအတၢ်အဲၣ်ဖးဒိၣ်

ဖဲတံၤသကိးတဂၤ မၤလိာ်ယၤလၢ ယကကတိၤတၢ်ဆူ မုၣ်လိၣ်ဘိထီၣ်သီဖိတဖၣ် အတၢ်မၤလိသကိး ဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်စီတၢ်ဆှံအဂ့ၢ်န့ၣ် ယဂ့ၢ်လိာ်အီၤလီၤႉ ယမ့ၢ်တ့ၢ် ဒ်ပှၤလိၣ်ဘိလၢ ဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံာ်လၢဟံၣ်န့ၣ် ယတၢ်အိၣ်မူလုၢ်လၢ်တကဲာ်ပ၀းတဖၣ် ဟးဂီၤ ဒီးယဂဲၤလိာ်တ့ၢ်ဒီး တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢ ယမၤန့ၢ်တ့ၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲယဆီ ဟံၣ်ဆီဃီဒီး ယဖိအဆိကတၢၢ်တဂၤ ဟုးလီၤတဲာ်န့ၣ် ယဆိကမိၣ်လၢ ယွၤစံၣ်ညီၣ် ယၤလၢ ယတၢ်ဒဲးဘးအဃိလီၤႉ
လၢခံကတၢၢ် ဖဲယသးအိၣ် ၃၀ နံၣ် န့ၣ် ယဟ့ၣ်လီၤကွံာ်ယတၢ်အိၣ်မူဆူခရၠာစးံာ် အအိၣ်ဒီး ယအၢၣ်လီၤယတၢ်ဒဲးဘးခဲလၢာ်ဒီး ပီၢ်ယၢ်လီၤယသးတဘျီ၀ံၤတဘျီလီၤႉ တၢ်သးတမုာ်လၢ တၢ်ဒဲးဘးအဃိ ဒီးတၢ်မဲာ်ဆှးန့ၣ် မၤဒံးဒၣ်အသးလၢယပူၤလီၤႉ ယမ့ၢ် တတုၤဆူ တၢ်တူၢ်လိာ်နီၢ်နီၢ်ခရၠာစးံာ်အတၢ်ဟ့ၣ်လၢ အမ့ၢ်တၢ်အဲၣ်ယၤဖးဒိၣ်အံၤ ဒီးန့ၢ် တၢ်သးမံန့ၣ် ယနီၤလီၤ ကစၢ်အဘျုးအဖှိၣ်ဆူ ပှၤဂၤအအိၣ်ကသ့ဒ်လဲၣ်ႉ လၢတၢ်စံးဘျုး ယွၤၣ်၀ံၤၢ်ဘၣ် တၢ်ပျၢ်ယၤလၢ ယွၤဟ့ၣ်တ့ၢ်ယၤဃဲးဃဲးလံန့ၣ်လီၤႉ
ယွၤနၢ်ပၢၢ်ပတၢ်ကအုကစွါလၢ ပတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်ဒီး တၢ်ဒဲးဘးလၢပမၤ အတၢ်ပိာ်ထွဲထီၣ်တဖၣ်လီၤႉ ကွၢ်ဖဲကမ့ၢ်ဒၣ်၀ဲ‚ ယွၤဟ့ၣ်စိဟ့ၣ်ကမီၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ ကလဲၤဖျိတၢ်သးဟးဂီၤ‚ ဃၣ်ကွံာ်ပသးလၢတၢ်ဒဲးဘးအိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်လၢယွၤအတၢ်အဲၣ်ဖးဒိၣ်ၢ်သါ’’ၢ်လၢ ပကနာ်န့ၢ် ယွၤအတၢ်ဂ့ၤတၢ်၀ါတဖၣ်လီၤ…