တၢ်သးထီၣ်လၢအကီ

“ကွဲၤထံၣ်ဟူလၢအတချ့” (Slow television) မ့ၢ် ပှၤစူးကါ တၢ်ကတိၤလၢ အပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဃ့ၢ်ယံၤ (marathon) အတၢ်ပြၢတၢ်ကစီၣ်, ဒီးဘၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်အီၤ ဖဲတၢ်ပြၢအီၤ နီၢ်နီၢ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ ဒိးန့ၢ်ပှၤအါဂၤအတၢ်ဘၣ်သး ဖဲ ၂၀၀၉ နံၣ်, ဖဲ (Norwegian Broadcasting Corporation) ဒုးနဲၣ်ရၤလီၤ တၢ်လဲၤလၢ လ့ၣ်မ့ၣ်အူယံာ်ဝဲဒၣ် နွံ နၣ်ရံၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လီၤ. နွံနၣ်ရံၣ်လၢ လ့ၣ်မ့ၣ်အူအလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖျါလၢ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ ကလီၤကၢၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဒိးန့ၢ်ဝဲ ကမျၢၢ်တဖၣ်လၢ အသးစၢၢ်ဆၢဒိၣ်မးကွၢ်ကီဘၣ်ဝဲ န့ဆၢၣ်အတၢ်ဃံတၢ်လၤတဖၣ်, လၢတၢ်လဲၤဒိးလ့ၣ်မ့ၣ်အူအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဒုးနဲၣ်ရၤလီၤ ကွဲၤထံၣ်ဟူလၢအတချ့ အတၢ်ပညိၣ်န့ၣ်, တၢ်ဒုးနဲၣ်လၢအချ့, ဒ်ပူတယူၢ်အသိးအလီၢ်န့ၣ် ကဒုးနဲၣ်တၢ်တမံၤလၢ တၢ်အချ့အဃၢ, ဒ်တၢ်မၤအသးနီၢ်နီၢ်အသိး န့ၣ်လီၤ. လၢပူတယူၢ်အပူၤ, တၢ်ဖ့ၣ်ဆၢဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တမံၤဘၣ်တမံၤလၢ အပိာ်ထွဲထီၣ်အခံ (Plot) အလီၢ်န့ၣ်, ကွဲၤထံၣ်ဟူလၢအတချ့န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလၢတၢ်ဆီတလဲ အသး, ဒီးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤန့ၣ်လီၤ. ကွဲၤထံၣ်ဟူလၢအတချ့န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ကါထီၣ်ခီၣ်ဆူတၢ်မုာ်လၤသးခု တၢ်အိၣ်မူအမံးနံးဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်သူၣ်အုးသးအုး အဝၢ်ဘးခီ

ပှၤကန့ဒံၣ်ယဲ(န) (Canadian) ပှၤသးဝံၣ်တၢ်, ဒီးပှၤကွဲးတၢ်သးဝံၣ် ကီၤဒၢၣ် လဲးဖုး (Gordon Lightfoot) တဂၤ, ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤအအါကတၢၢ် ခီဖျိအတၢ်သးဝံၣ်အဂ့ၤ ကတၢၢ်, “The Wreck of the Edmund Fitzgerald,” ဒီး “If You Could Read My Mind” ဘၣ်ဆၣ်, အတၢ်သးဝံၣ်လၢ ပှၤသ့ၣ်ညါစှၤအကျါတယုၢ်အခိၣ်တီ မ့ၢ်ဝဲ “The Minstrel of the Dawn,” (Minstrel မ့ၢ် ပှၤကွဲးထါ, ဒီးသးဝံၣ်တၢ်တဂၤ,
ပှၤသးဝံၣ်တၢ်လၢ အဒုးကဲထီၣ် ထါလၢအကွဲးဝဲတဖၣ်ဆူ တၢ်သးဝံၣ်န့ၣ်လီၤ). ဒ်ပဝဲ နၤယၤအသိး, လဲးဖုး အပှၤကွဲးထါ, ဒီးသးဝံၣ်တၢ်တဂၤ အသးဆၢမိၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢ “ကသူၣ်ခုသးခုအါန့ၢ်ဒံး တၢ်သူၣ်အုးသးအုး” န့ၣ်လီၤ. ပကဆိကမိၣ် (မ့) ပကအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအဂီၢ်, “တၢ်သူၣ်အုးသးအုး” န့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ် ထီဘိဘၣ်ဆၣ်, ပှၤကွဲးထါ, ဒီး သးဝံၣ်တၢ်တဂၤအံၤ ဃုထၢဝဲလၢ…

သးလၢ အပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ

ဖဲ (၁၉၈၅) နံၣ်န့ၣ် အဲးဒဝ့(န) ဖရံမဲ(န) (Rabbi Edwin Friedman) လၢအလုၢ်အီၣ်အသးသမူ ဒ်ဒူၣ်ဖိထၢဖိ အပှၤကူစါယါဘျါတၢ်, ဒီးပှၤယူဒၤဖိတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်တဂၤ, လၢအလံာ် “ပှၤတစိၤဘၣ်ပှၤတစိၤ” (Generation to Generation) အပူၤန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲ ပှၤဖးလံာ်တဖၣ်လၢ လံာ်ကျိၤကူာ် “သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ” န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဖရံမဲ(န) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အတၢ်ကွဲးဃိထံ “ထူၣ်ပျၢ်နၢၢ်လၢအဂံၢ်စၢ်တမံၤ” တဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ “စိၤခဲအံၤ, အမဲရကၤန့ၣ် ကဲထီၣ်ထံကီၢ်လၢ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအါထီၣ်ထီဘိအဃိ, ပတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်လၢသးတကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးကဲထီၣ် တၢ်အစုၣ်အပျၢ်လၢ တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ် အကံၢ်စီအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖရံမဲ(န) ပညိၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ အယံာ်အထီအံၤ ရၤလီၤအသးဆူ ဒူၣ်ဖိထၢဖိတဒူၣ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤအလီၢ်တတီၤ, ပှၤတကရူၢ်တဖုအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး, ခိၣ်နၢ်, ကမ့ၢ်ဝဲဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးသးအတၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤ လၢကလံၤမုၢ်တွၤ အသးကံၢ်ပူၤတဂၤအသိး, ကတဲာ်ကတီၤန့ၢ် သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတမံၤ, ဒ်သိးကရၤလီၤအသးဆူ ပှၤတဝၢဂ့ၢ်ဂီၤအတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤကျိၤကျဲအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ…

ယွၤအတၢ်ဘၣ်တ့အဃံအလၤ

မိၢ်ပၢ်အဂီၢ်, ဖိတဂၤ အတၢ်သံန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လီၤသးဘၣ်ဒိဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, နဖိမ့ၢ်လီၤမၢ်ခံဂၤန့ၣ်ဒီး, ပကွၢ်ဆိကမိၣ်တထီၣ်ဘးလၢၤဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပှၤအီးစတြ့လယၢၣ်ဖိ န့း က့း(ဘ) (Nick Cave) လၢအမ့ၢ် ပှၤဒ့တၢ်အူတၢ်, ပှၤကွဲးလံာ်, ဒီးခွါဂဲၤဒိတဂၤ ဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ အသးအိၣ် ၁၅ နံၣ်တဂၤလီၤတဲာ်လၢ လ့ကဘျၣ်ဖးထီၤဒီးသံဝဲဒၣ် ဖဲ ၂၀၁၅ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. စှၤနံၣ်ပူၤကွံာ်ဝံၤ, က့း(ဘ) အဖိခွါ အဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤ သံဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ. တၢ်သူၣ်အုးသးအုးနးနးကလဲာ် ဒ်သိးအံၤအပူၤ, က့း(ဘ) ဒီးအမါ ကအိၣ်မူဝဲဆူညါဒ်လဲၣ်. မ့မ့ၢ်နၤမီၣ်, နကအိၣ်မူနဲဒ်လဲၣ်. တၢ်အိၣ်ဝးတရံး လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢအပူၤန့ၣ် က့း(ဘ) ဂုာ်ကျဲးစၢး ဃုထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်ကမၤမုာ်ထီၣ်က့ၤအီၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲဒၣ်, “လၢတၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်နးနးကျံးကျံးအကတီၢ်ဒၣ်လဲာ်, တၢ်ကအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဆူညါဃံဃံလၤလၤန့ၣ် မ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်ချၢအံၤ အတၢ်ဒူတၢ်ဃိၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤမ့ၢ် ယတၢ်ထံၣ် ဘၣ်ဃးဒီးဟီၣ်ခိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အလီၢ်အိၣ်ဒၣ်ထဲ ပကဘၣ်လဲၤဆူညါ, ဃံဃံလၤလၤ ဒ်ပတၢ်မ့ၢ်တၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ.”

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဃံတၢ်လၤ ဒ်သိးအံၤတကလုာ်,…

တၢ်အိၣ်လၢနသးကံၢ်ပူၤန့ၣ် ဃ့ထုကဖၣ်နဲ

ဖဲမုၢ်လ့ၤဧိၤ ဟါလီၤခီအကတီၢ်, တၢ်လၢအညီနုာ်မၤန့ၣ် ဘရဲဒၣ်ဒီးအဲးဒံၣ် ကစးထီၣ်မၤဝဲဒၣ်အဂီၢ်, နုာ်လီၤဆူသိလ့ၣ်ပူၤဝံၤ,အဲၤဒံၣ် သံကွၢ်ဝဲအမါလၢ “မ့ၢ်နအဲၣ်ဒိးအီၣ်ဟါတၢ်အီၣ်တၢ်အီဖဲလဲၣ်” န့ၣ်ဒီး, ဘရဲဒၣ် စံးဆၢဝဲလၢ “ဖဲတၢ်လီၢ်တတီၤဂ့ၤတတီၤဂ့ၤ တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ်န့ၣ် အဲးဒံၣ် လဲၤအီၣ်ဘၣ်တၢ်လီၢ်အိၣ်ဝဲတတီၤအဃိ, သံကွၢ်ကဒိး “ဂ့ၤလံ, ပမ့ၢ်လဲၤအီၣ်ဖဲ ဝ့မ့(လ) (The Windmill) ကျးမီၣ်, နဆိကမိၣ်ဒ်လဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. ဘရဲဒၣ် အသးဒိၣ်ထီၣ်သတူၢ်ကလာ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ “ပတလဲၤဖဲန့ၣ်ဘၣ်. ပကလဲၤအီၣ်ကျးတဖျၢၣ်ဂ့ၤ,တဖျၢၣ်ဂ့ၤန့ၣ် မ့တမ့ၢ်ဖဲန့ၣ်ဝံၤလီၤ.” အဲးဒံၣ် သါသဖှိထီၣ်, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နမ့ၢ်စံးဒ်န့ၣ်ဒီး, နအဲၣ်ဒိးလဲၤဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. ဘရဲဒၣ် စံးကဒီးဝဲလၢ “ဖဲတၢ်လီၢ်တတီၤဂ့ၤတတီၤဂ့ၤ တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ.

လီၤဂာ်ဒီးတၢ်ဂီၤမူလၢ အမၤလီၤနံၤလီၤအ့ပှၤအသိး, မ့ၢ်လၢပသ့ၣ်ညါ တၢ်မၤအသး ဒ်သိးအံၤ, မ့ၢ်တၢ်အကတီၢ်ဖိလၢ အမၤတံာ်တာ်ပသးထဲလဲၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်ကွၢ်စိလၢတၢ်အယံၤန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်လီၤနံၤလၢပဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တဘျီဘျီ, လၢပတၢ်အိၣ်မူ ပဃ့ထုကဖၣ်တၢ်အပူၤစ့ၢ်ကီး, တၢ်မၤအသးသ့ဝဲဒၣ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ပအိၣ်ဒီးတၢ်သးဒ့ဒီအါမးန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢတဒံးသိးလိာ်အသးဒီးပှၤန့ၣ် ဝံဒၤနံးယ့လး အဆၢဒိၣ်…

ကစၢ်ယွၤအဘျုးအဖှိၣ်အလၢအပှဲၤ

ဘီမဲရံၣ် ဖလဲနရံၣ် အိၣ်ခီနၢၣ် (Born Mary Flannery O’Connor), မ့ၢ်ပှၤကွဲးလံာ် အမံၤဟူသၣ်ဖျါတဖၣ်အကျါတဂၤလၢ ကီၢ်အမဲရကၤ ကလံၤထံးကပၤ, ဒီးအါတက့ၢ်န့ၣ် ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤလၢ ဖလဲနရံၣ် အိၣ်ခီနၢၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ကွဲးပူတဖၣ်အပူၤန့ၣ် အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်, ဒီးယွၤအဘျုးအဖှိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢဖံးဘ့ၣ် (lupus) တၢ်ဆါအဃိ, ဖဲအသးအိၣ်ဝဲတဆံယဲၢ်နံၣ်န့ၣ် အပၢ်တဂၤသံလဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်, အိၣ်ခီနၢၣ်, ပိာ်မုၣ်သးစၢ်ဖိလၢ အသူၣ်လီၤဘှံးသးလီၤဘှါတဂၤအံၤ ဘျုးလီၤအသးလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့လၢ အတၢ်ကွဲးပူဖးထီ အဆိကတၢၢ်တယုၢ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်န့ၣ်, အဝဲဘၣ်ကူစါယါဘျါအသးလၢ ဖံးဘ့ၣ်တၢ်ဆါ, လၢပှၤကူဆါတန့ၢ်, ဒီးဖဲအသးအိၣ် သၢဆံခွံ နံၣ်န့ၣ် တၢ်ဆူးတၢ်ဆါအံၤ ဟံးထီၣ်ကွံာ်အသးသမူန့ၣ်လီၤ. အိၣ်ခီနၢၣ် အတၢ်ကွဲးတဖၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် အတၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် အနီၢ်ခိနီၢ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးပူဖးထီ အဲလ့း(စ) မဲးဒၢမီး (Alice McDermott) စံးဝဲဒၣ်, “ယဆိကမိၣ်လၢ တၢ်ဆူးတၢ်ဆါတမံၤအံၤအဃိ, အဝဲကဲထီၣ် ပှၤကွဲးလံာ်ဖိလၢ အမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ” န့ၣ်လီၤ.

၂ ကရံၣ် ၁၂:၇ အပူၤန့ၣ်…

တၢ်မၤအမိၢ်ပှၢ်

ဖရဲဒရ့း ဘံးနၣ် (Frederick Buechner) တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ အလံာ်တၢ်တဲပူ “ဘရဲၣ်ဒဲၢ်” (Brendan) ဘူးထီၣ်အကတၢၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အလီၤသူၣ်ပိၢ်သးဝး အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဂဲၤဒိတၢ်ဖိ က့ဒး(စ) (Gildas) ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ်အခီၣ်တခီလၢ အိၣ်တုၤဒၣ်ဖဲ ခီၣ်လ့ၢ်ခိၣ် (ဒီးဆူညါတအိၣ်လၢၤ) အဂီၢ်, ဆၢထၢၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဟံးန့ၢ် အနီၣ်ထိးန့ၣ်ဒီး, ဂဲၤဆၢထၢၣ်ထိၣ်လိၤအသးတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အဃိ, ဘရဲၣ်ဒဲၢ် ဘၣ်စံၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ် ဖီၣ်ဃာ် က့ဒး(စ) န့ၣ်လီၤ.

က့ဒး(စ) စံးဘၣ်အီၤ “ယဟူးတသ့ဂဲၤတသ့ ဒ်ဟီၣ်ခိၣ်လၢအခံးအပူၤ” န့ၣ်လီၤ. ဘရဲၣ်ဒဲၢ် တဲဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်အသး ဒ်သိးအံၤန့ၣ်ဒီး, ပဝဲခံဂၤအကျါ, ပှၤလၢဟူးတသ့ဂဲၤတသ့န့ၣ် ကမ့ၢ်မတၤလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲပလီၤဃံၤအကတီၢ်, ဒ်သိးပကမၤစၢၤလိာ်သးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်, တၢ်အံၤ ကမ့ၢ်တၢ်မၤအကါဒိၣ်ထဲတမံၤဧိၤသ့ၣ်သ့ၣ်” န့ၣ်လီၤ.

၂ ရှမူၤအ့လး အဆၢဒိၣ် ၉ အပူၤန့ၣ်, ပကထံၣ်ဘၣ် စီၤပၤဒၤဝံး အသးအိၣ်ပာ်ဖျါတၢ်အဲၣ်တၢ်သးကညီၤဆူ စီၤပၤ စီၤစီလူး အပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိအကျါ ပှၤလၢအိၣ်မူတ့ၢ်ဒံးကိးဂၤဒဲး…

တၢ်လူၤကွၢ်ဃု တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤ

ပှၤသးဝံၣ်တၢ်, ဒီးပှၤကွဲးတၢ်သးဝံၣ် ကၠ့ ခရ့တၢၣ် မၣ်စူၣ်စကံ (Jane Kristen Marczewski) န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါအီၤတဖၣ် (Fans) သ့ၣ်ညါအီၤလၢ ထိၣ်မုၢ်နၤ (Night Bride) န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၂၀၂၁ နံၣ်န့ၣ် ဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဒုးနဲၣ် တၤလၣ်ပြၢ အခိၣ်ဖးလၢ ကွဲၤထံၣ်ဟူ လၢပှၤမုာ်လၤဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး (Popular TV Talent Show) အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၂၀၁၇ နံၣ် တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ် နုၢ် ခဲစၢၣ် (breast cancer) အတၢ်ဆါ အပတီၢ် ၃ လၢအီၤန့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဆါန့ၣ် ဂ့ၤထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် ဖဲ ၂၀၁၈ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစးထီၣ်လဲၤဟးလိာ်ကွဲဆူ တၢ်လီၢ်အါတီၤဘၣ်ဆၣ်, စှၤလါပူၤကွံာ်န့ၣ်ဒီး, အတၢ်ဆါန့ၣ်နးဒိၣ်ထီၣ်တုၤလၢ, ကအိၣ်မူဝဲအဂီၢ်, ခွဲးယာ်အိၣ်ဒၣ်တဆံးတက့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ်, အဝဲဘျါက့ၤဝဲ, ဒီးအခဲစၢၣ်တၢ်ဆါတအိၣ်လၢဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ထိၣ်မုၢ်နၤ (Nightbirde) သံဝဲဒၣ်…

ကစၢ်ယွၤ အသူးသ့ၣ်ကံၢ်စီ

ဖဲနနၢ်ဟူတၢ်ကတိၤ "အသူးသ့ၣ်ကံၢ်စီ" န့ၣ်ဒီး, တၢ်ဆိကမိၣ် ဟဲနုာ်လီၤလၢနသးပူၤ အဆိကတၢၢ်တမံၤန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်. နတၢ်ဆိကမိၣ် ကဆှၢနၤသ့ၣ်သ့ၣ်ဆူ တၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်ဟံၣ်ဃီ, ဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, “တၢ်အသူးသ့ၣ်က့ၢ်စီ (မ့) လုၢ်လၢ်သကဲာ်ပဝးလီၤဆီ ဘၣ်ဃးဒီး ပှၤတဂၤဂၤ (မ့) ပိးလီတမံၤမံၤ” စ့ၢ်ကီးန့ၣ် ကဟဲနုာ်လီၤလၢနသးအတၢ်ဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်ကွၢ်တၢ်အဒိ, သ့ၣ်တကလုာ်ဒီးတကလုာ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအသူးသ့ၣ်ကံၢ်စီစူၢ်စူၢ်န့ၣ်လီၤ. သ့ၣ်အညါ ကမ့ၢ်တၢ်ဒ်လဲၣ်တကလုာ်လဲၣ်, မ့ၢ်သံးလီၤအသးကန့ၢ်ဆံးအါလဲၣ်, မ့ၢ်အတူၢ်ခီၣ်ထံကန့ၢ်ဆံးအါလဲၣ်. ပမ့ၢ်စံးလၢကျဲအဂၤတဘိန့ၣ်, သ့ၣ်တကလုာ်အသူးသ့ၣ်ကံၢ်စီန့ၣ် မ့ၢ်နနာ်န့ၢ်အီၤကသ့ဝဲဒၣ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.

ယၤဒီးယမၤ ပလဲၤဘါသကိးတၢ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ ပာ်ဖှိၣ်ဃ့ထုကဖၣ်သကိးတၢ်, တၢ်ဖးလံာ်စီဆှံ, တၢ်ချံးလီၤခီၣ်, ဒီးတၢ်ဟံးန့ၢ်ဘူၣ်စီဆှံ ဒ်မိၢ်ပၢ်ဖံဖုအစိၤအသိးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါကိးနွံဒဲးန့ၣ် တၢ်ထုကဖၣ်အါထံၣ်အကျါ, ပဃ့ထုကဖၣ်တၢ်တထံၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ "ယွၤဧၢ, နမ့ၢ်ကစၢ်တဂၤဃီလၢ အိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤ အသူးသ့ၣ်ကံၢ်စီထီဘိတဂၤ" န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်ဟံၣ်ဃီ, ဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဘၣ်. မ့မ့ၢ် တၢ်အသူးသ့ၣ်ကံၢ်စီ (မ့) လုၢ်လၢ်သကဲာ်ပဝးလီၤဆီ ဘၣ်ဃးဒီးယွၤ- ယွၤအတၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်လၢထီဘိအဂီၢ်, ဒီးတမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲတဘျီဧိၤအဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

နဃ့မယၤ အဆၢဒိၣ်…

တၢ်လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုး

ထါဖိတယုၢ် စးထီၣ်ဝဲလံာ်ကျိၤလၢ “ပကအဲၣ် တၢ်သံထိးဘၣ်တၢ်တမံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး” န့ၣ်လီၤ. လၢအပူၤကွံာ်, နံၣ်လၢ အကထိဘျဲၣ်န့ၣ် ထါဖိအံၤ ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ ပှၤယူဒၤဖိ ပှၤကွဲးထါ ယူဒၤ ဟၣ်လ့ၤဝံ (Halevi), ဒီးဘၣ်တၢ်ကွဲးကျိာ်ထံအီၤ ဖဲနံၣ်ကယၤ ခံဆံ အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးထါ ပာ်ဖျါဆှဲဝဲ တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုး “တၢ်အဲၣ်ဒီးတၢ်လီၤမၢ်,” အလီၢ်ခံန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မနုၤတမံၤကအိၣ်ဝဲဒၣ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.

၁ မိၤရှ့ အပူၤန့ၣ် တၢ်သူၣ်အုးသးအုးမၤအသး ဖဲလၢ စီၤအၤဘြၤဟၣ် လီၤမၢ် အမါ နီၣ်စၤရါ, လၢတၢ်သံအဃိန့ၣ်လီၤ. ၁ မိၤ ၂၃:၂ ပာ်ဖျါဝဲ “ဒီးစီၤအၤဘြၤဟၣ် ဟဲဝဲဒ်သိး အကဟီၣ်, ဒီးအမဲာ်ထံကလီၤလၢအဃိ” န့ၣ်လီၤ. လံာ်စီဆှံအဆၢဒိၣ်အံၤ, ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်တဲပူ လီၤအဲၣ်လီၤကွံ, ဒီးအလီၤသးအုးတယုၢ်, ဘၣ်ဃးဒီး နီၣ်စၤရါ, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, ပှၤကညီ တဖၣ်လၢ အဘၣ်တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တဖၣ်အကျါတဂၤအတၢ်သံန့ၣ်လီၤ. နီၣ်စၤရါ မ့ၢ် စီၤအၤဘြၤဟၣ်…