သးအတၢ်ဆၢမိၣ်န့ၢ်တမံၤ လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်
ဘလ့း(စ) ပး(စ)ကဲၣ် (Blasie Pascal) အတၢ်ကတိၤ "တၢ်အပူၤယိာ် လၢပှၤထိၣ်ဒွးအီၤ တန့ၢ်တသ့န့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢပသးကံၢ်ပူၤ" န့ၣ် ထဲဒၣ်သ့တၢ်လၢာ် ကစၢ်ယွၤ တဂၤဧိၤ မၤပှဲၤသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အီကၢးစတံ(န) (Augustine) ထုကဖၣ်ဝဲလၢ “နတ့လီၤပှၤဒၣ်နဲ လၢနဂီၢ်, အိကစၢ်ဧၢ,” “ဒီးတချုးပသးအံၤ အိၣ်ဘှံးလၢနပူၤန့ၣ် ပသးအိၣ်ဂၢၢ်အိၣ်ဘှံးတန့ၢ်တသ့” ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ပာ်ဖျါဝဲလၢ, ပလီၤဂာ်ဒီးပှၤအသးသူထံ လၢမဲးမုၢ်ခိၣ်တဖၣ်အသိး, ပတၢ်မ့ၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် “ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီ” ဝဲဒၣ်ကစၢ်ယွၤ (စံး ၆၃:၁) န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် တမ့ၢ်ထဲပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီတၢ်ဘၣ်. ကစၢ်ယွၤ ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီတၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဘၣ်တ့ခဲလၢာ်အကစၢ် တဂၤ, ကဘၣ်မၤလၢပှဲၤဝဲလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဆၣ်. လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါဝဲလၢ, ဖဲပဟးဖျိးကျဲအကတီၢ် ဒ်သိးပကဃၣ်က့ၤပသးဆူ ယွၤအအိၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤ "အသးဆၢမိၣ်န့ၢ်ပှၤ" (ယၤ ၄:၄-၅), ဒီးကစၢ်ယွၤ စံးဝဲဒၣ်တလီၢ်လီၢ်လၢအဝဲအဲၣ်ဒိးပှၤဂီၢ်မုၢ် ဒ်သိးကစံးဝဲလၢအတၢ် ( ၂ မိၤ…
မဲာ်ချံတဖၣ် ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်အီၤလၢ ကစၢ်ယွၤ
ဘၣ်ဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤတနံၤ, ဖဲခီဖံၣ်ကျးတဖျၢၣ်အပူၤန့ၣ် ယပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲဒၣ် ဖိသၣ်ဆံးလဲၤက့ၤဟးသ့သီသီဖိ, ဒီးအမိၢ်အပၢ်န့ၣ် ဆ့ၣ်နီၤဝဲဒၣ်လၢစီၢ်နီၤခိၣ် လၢအအိၣ်ဘူးဒီး ယစီၢ်နီၤခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲမိၢ်ပၢ်ခံဂၤ ကတိၤတၢ်ဒီးအတံၤသကိးတဖၣ်အကတီၢ်, ထိၣ်ကးက့ၣ်တဘ့ၣ် ဟဲယူၤလီၤ, ဒီးစးထီၣ်ဖျးအီၣ် ကိၣ်အကူာ်အက့တဖၣ်လၢ တၢ်ဒါခိၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ဆံးဖိအံၤ ဒ်သိးကဒိးန့ၢ် ပှၤသးပှၢ်တဖၣ် အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအဂီၢ်, မၤသီၣ်မၤသဲထီၣ် အကလုၢ်ဖိလၢတၢ်သးခုန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢဖိသၣ်ဆံးဖိ ထံၣ်ဝဲန့ၣ် ပှၤသးပှၢ်တဖၣ် တထံၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်ကွၢ်ဝဲဒၣ်ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ဆံးဖိ, ဒီးနံၤကမှံဝဲ, ဒီးကတိၤသကိးက့ၤတၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်တဘျီန့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဆှၢလီၤဝဲဒၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ် ဒ်သိးကစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်အဂီၢ်, ဒီးတၢ်မၤန့ၣ်ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ် (လူၤ ၁၀:၁၇) န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်စံးဆၢမၤဆၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးထုကဖၣ်ဝဲလၢ, “ပၢ်ဧၢ, ယစံးထီၣ်ပတြၢၤနၤလီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, တၢ်တဖၣ်အံၤ, နပာ်ခူသူၣ်လၢ ပှၤကူၣ်တၢ်သ့, ဒီးပှၤအသူၣ်ဆးအသးဆးတဖၣ်အမဲာ်ညါ, ဒီးနမၤဖျါထီၣ်အီၤလၢ ဖိသၣ်အမဲာ်ညါ” (:၂၁) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်, တၢ်ပာ်ဖျါ “ဖိသၣ်” စံးတၢ်န့ၣ် တမ့ၢ်သးအနံၣ်အလါဘၣ်. မ့မ့ၢ်တၢ်ပာ်ဖျါတၢ်အတီၤအပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဝဲ…
တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်လၢ အအိၣ်ဒီးပှၤ
ယပၢ်ဒီးယမိၢ် ထံၣ်လိာ်အသး အဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ် ဖဲပှၤမၤမူးသးဖှံ, လၢဝ့ၢ်လိဒိၣ် န့ၣ်လီၤ. လၢခံတဘျီန့ၣ် ဒ်သိးယပၢ်ကထံၣ်ဘၣ်ယမိၢ်အဂီၢ်, ပှၤတကွဲမုာ်အီၤဆူမူးသးဖှံ ဘၣ်ဆၣ်, လဲၤဝဲဒၣ်, ဒီးလၢသၢဘျီတဘျီန့ၣ် ကတဲာ်ကတီၤရဲၣ်ကျဲၤဝဲမူသးဖှံ, ဒီးကွဲမုာ်ဝဲဒၣ် ယမိၢ်န့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယပၢ် လဲၤကိး-ဟးဒိးလိာ်ကွဲသိလ့ၣ်ဒီးယမိၢ်ဆူ ခိခိၣ် ပှၢ်လၢ်ကျါ, လၢအသိလ့ၣ်လီၢ်လံၤဖိ "ရိဘၢၣ် စံၣ်ဒဲ(န)" (Rover Sedan), အတၢ်လုၢ်ဒိၣ် ပှ့ၤဒိၣ်ဖိလၢအအိၣ်ဒီးအီၤန့ၣ်လီၤ.
ယမိၢ်ဒီးယပၢ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် နီၢ်ဒီတၢ်အဲၣ်တီတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်ထီၣ်ဝဲတမံၤန့ၣ်, မ့ၢ်လၢယမိၢ် ကဘၣ်လဲၤဝဲဆူ ကီၢ်ပံၣ်ရူ ဒ်သိးကမၤဝဲတၢ်သးခုကစီၣ်အတၢ်မၤ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယပၢ် လဲၤဆှၢလီၤယမိၢ်ဆူကဘီယူၤသန့ၤ, ဒီးယဲၢ်လါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်, ယပၢ် လဲၤဝဲဆူ ပံၣ်ရူ အထံကီၢ်, ဒ်သိးကဃ့ဖျီအသးဒီးယမိၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်ဖိအံၤအဂ့ၤကတၢၢ်တမံၤန့ၣ် ဒ်သိးကပှ့ၤန့ၢ် တၢ်ဒိးကဘီယူၤ လံာ်ပျဲက့အဂီၢ်, ယပၢ်ဘၣ်ဆါကွံာ် အသိလ့ၣ်ဖိလၢ အအဲၣ်ဘၣ်ဝဲတခိၣ်န့ၣ်လီၤ.
နမ့ၢ်သံကွၢ် နီၢ်မၢ်သၤဒီးစီၤလါစရူး အဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ်, နီၢ်မၤရံလၢ တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်, လၢအအိၣ်ဒီးအီၤန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ဒီး, ကဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ်နၤလၢ အသိနၢမူနၢ်ဒး…
တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် အတၢ်တဲပူ
လၢတၢ်ဂီၤမူကၢစိၤ စ့းတံၢ်စၢၣ် က့ (Citizen Kane) အပူၤန့ၣ်, ခၠါ(စ) ဖီးစတၣ် က့(န) (Charles Foster Kane) ဟံးဃာ်ပာ်ဖှိၣ် တၢ်ထူးတၢ်တီၤ, ဒီးတၢ်စိတၢ်ကမီၤ ဒိၣ်ဒိၣ်အါအါ, ခီဖျိလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ပရၢပစၢၢ် ပနံာ်တၢ်ကၤကရၢဖးဒိၣ်န့ၣ်လီၤ. က့(န) မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ကယဲၢ်တၢ်လၢအမၤမုာ်မၤမံအသးတဖၣ်, ဒီးဘှီထီၣ်တိာ်ထီတဖျၢၣ်, အိၣ်ဒီးတၤသၣ်လီၢ်လီၤဘီလီၤမုၢ်တဖၣ်လၢ အပှဲၤဒီးဒွဲလၤကူၣ်သ့အတၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤပှၤ လံာ်ပှၤစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ် ၂:၄-၁၁ အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်ပှၤထူးပှၤတီၤဖးဒိၣ်တဖၣ်အသိး, တၢ်လၢ က့(န) မိၣ်န့ၢ်သးလီဝဲနီၢ်နီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ယူးဃီၣ်ပးကဲအီၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဟ့ၣ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲ ကျိာ်စ့တဖၣ်ဆူ အနီၢ် ကစၢ် ထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးဖဲတၢ်မၤမ့ၢ်တကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဘၣ်န့ၣ်ဒီး, ဒ်သိး ကဟးဆှဲး တၢ်လီၤမဲာ်ဆှးအဂီၢ်န့ၣ် ပာ်ဒ့ၣ်ပာ်ကမၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဖးတဖၣ် တတီတလိၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးကမျၢၢ်တဖၣ် ကထံၣ်ဂ့ၤအီၤအဂီၢ်, အဝဲတ့ထီၣ်ဘှီထီၣ် အီးပြၢၢ်ဘျီၣ်မုာ်တဖျၢၣ်လၢအမါအဂီၢ်, ဒီးမၢဆူၣ်မၤဆူၣ်အမါလၢ ကကဲထီၣ် ပှၤသးဝံၣ်တၢ်ဖိတဂၤ, တၢ်မၤတမံၤလၢ အတကြၢးတဘၣ်ဒီးအမါအဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအံၤစ့ၢ်ကီး, က့(န) အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ်…
တၢ်သ့ၣ်ညါနီၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး
ရ့းခၠၢး ကရ့းဖ့ (Richard Griffin) မ့ၢ် ပၢၤကီၢ်တဂၤ, လၢအဘၣ်မၤဝဲဒၣ်ထဲ နီၢ်ပၤမုၢ် အဲလံးစဘဲး ၂ ဂၤတဂၤ (Queen Elizabeth II) အဂီၢ်, လၢတၢ်ဆၢကတီၢ် တဆံလွံၢ်နံၣ် အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ်, ဘၣ်လဲၤပိာ် နီၢ်ပၤမုၣ်အခံ လၢတၢ်လဲၤဟးအီၣ်မုာ်လၤသးဖှံအသးလၢ ဘဲလ်မိရၣ် တိာ် (Balmoral Castle) ဖးဒိၣ် အကပၤ တၢ်လူၢ်ခိၣ်အကတီၢ်, အဝဲသ့ၣ်ထံၣ်လိာ်အသးဒီးပှၤအမဲရကၤဖိ လၢအလဲၤဟးကသူၣ်အသးလၢခီၣ်ခံဂၤန့ၣ်လီၤ. နီၢ်ပၤမုၣ်န့ၣ် ကူသိးဃာ်ဝဲ ဒ်ပှၤပတီၢ်မုၢ်တဂၤအသိး, ဒီးအဝဲသ့ၣ်တသ့ၣ်ညါတိၢ်နီၣ် နီၢ်ပၤမုၣ်အဃိ, သံကွၢ်ဝဲ နီၢ်ပၤမုၣ်လၢ “မ့ၢ်နထံၣ်လိာ်သးဒီးနီၢ်ပၤမုၣ် တဘျီဘျီဧါ” န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်, လၢတၢ်နံၤကမှံအပူၤန့ၣ် နီၢ်ပၤမုၣ် စံးဆၢက့ၤ အဝဲသ့ၣ်လၢ “ယတထံၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်, ရ့းခၠၢး လၢအအိၣ်ဖဲအံၤတဂၤန့ၣ် ထံၣ်လိာ်အသးဒီးနီၢ်ပၤမုၣ်တလီၢ်လီၢ်” န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအထံၣ်ဘၣ် ပှၤလၢအအိၣ်ဘူးဒီးနီၢ်ပၤမုၣ်တဂၤအဃိ, လၢတၢ်သူၣ်ပိၢ်သးဝးအပူၤ, ပှၤလဲၤတၢ်ဖိလၢခီၣ် ခံဂၤန့ၣ်, ဟ့ၣ်လီၤဝဲ အခဲမရၣ်ဆူ နီၢ်ပၤမုၣ်အအိၣ်,…
အရံး(စ)တိၣ်တၢၣ် မ့ၢ်အိၣ်ဝဲဖဲစီၢ်နီၤခိၣ်
အရံး(စ)တိၣ်တၢၣ် စံးဝဲလၢ ပှၤကကဲထီၣ် တံၤသကိးလၢ ယွၤန့ၣ် တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, တၢ်ရ့တံၤရ့သကိးစံးတၢ်န့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ခွဲးယာ်အတီၤအပတီၢ်ဒ်သိးသိးအဃိ, မ့ၢ်ယွၤကအိၣ်ဝဲတဂၤဂၤ လၢကစူးကွံာ်ညိကွံာ် အလီၢ်အလၤလၢမူခိၣ်, ဒီးကကဲထီၣ် ပှၤတုၤသိးသိးဒီးပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိလၢ အပတီၢ်ဖုၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်ကသ့ဝဲဒၣ်ဧါ.
ယဆိကမိၣ်ထီၣ်ယဲလၢ ဖဲဟါတၢ်အီၣ်လၢခံကတၢၢ်အကတီၢ်, အရ့း(စ) တိၣ်တဲၣ် မ့ၢ်ဘၣ်အီၣ်အီသကိးတၢ်ဒီးကစၢ်ခရံာ် (မး ၂၆:၂၆-၃၅) န့ၣ်ဒီး, ကမၤဝဲတၢ်မနုၤတမံၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး- ကယဲၢ်တၢ်ဘၣ်တ့ခဲလၢာ် အကစၢ်တဂၤ, လၢအစူးကွံာ် ညိကွံာ်မူခိၣ်ဘီမုၢ်, ဒီးလိၣ်ထီၣ်အသးလၢပှၤကညီ, ဒီးဒိးန့ၢ်ကုၢ်အက့ၢ်အဂီၤ (ဖံ ၂:၆-၈, ကလီး ၁:၁၆) န့ၣ်လီၤ. ဒီးစံးဘၣ်တဲဘၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်လၢ "ယတကိးလၢၤဘၣ်သုလၢကုၢ်လၢပှၤဘၣ်...., ယကိးက့ၤလံသု လၢတံၤလၢသကိး" (ယိၤ ၁၅:၁၅) န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဆ့ၣ်နီၤ လၢဟါတၢ်အီၣ် အစီၢ်နီၤခိၣ်တဖၣ်အဃိ, အရ့း(စ) တိၣ်တဲၣ် စ့ၢ်ကီး ကကမၢကမၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်, စီၤမးသဲ, ပှၤထၢန့ၢ်တၢ်အခိအသွဲ လၢပှၤရိမ့ၤဖိအဂီၢ်, ဝံၤန့ၣ်ဒီး, စီၤရှံမိၣ်,…
ဖဲလၢဖးဖီမုၢ်အကတီၢ် တံၤသကိးတဂၤ
ဖဲဖးဖီမုၢ်အကတီၢ်, ကယဲၢ်တၢ်အိၣ်အသးမၤအသးတဖၣ် မ့ၢ်တဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့လိာ်အသးဘၣ်န့ၣ်ဒီး, မ့ၢ်နကကိးစံးကတိၤသကိးတၢ်ဒီးမတၤတဂၤကသ့ဝဲလဲၣ်. အပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါ, ဖဲယနၢ်ဟူ တၢ်သံကွၢ်အံၤ အဆိကတၢၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအမၤပျံၤမၤဖုးယသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲယဘၣ်ကီဘၣ်ခဲအကတီၢ်, တံၤသကိးလၢ ယရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတဖၣ်အကျါ မ့ၢ်ယနာ်သန့ၤအဝဲသ့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်. ယတသ့ၣ်ညါယဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်.
ကစၢ်ယွၤ အကလုၢ်ကထါ စံးဘၣ်ပှၤလၢ တၢ်ရ့တံၤရ့သကိးအဂ့ၢ်အါမး, ဒီးပာ်ဖျါဝဲဒၣ် တံၤသကိးလၢအသးတီတဂၤ (ကတိၤ ၁၁:၁၃, ၁၆:၂၈), ပှၤလၢအဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးတၢ် (၂၇:၉), ဒီးပှၤလၢအပာ်ကဲ တၢ်ရ့လိာ်အဘၢၣ်ကဝီၤအဒူၣ်အဆၢ (၂၅:၁၇) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ပာ်ဖျါ တၢ်ရ့တံၤရ့သကိးအဂ့ၢ်, ကဂ့ၤဒိၣ်န့ၢ်ဒံး ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ် တမ့ၢ်ကအိၣ်ဝဲဘၣ်. ဖဲလၢပှၤဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါပာ်ဖျါတၢ်တဖၣ်အဂီၢ် ပမ့ၢ်တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအလီၢ်အကျဲ, ဒီးလၢတၢ်မၤကစၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ပမ့ၢ်အပှၤမၤတၢ်ဖိဘၣ်ဆၣ်, မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ခဲလၢာ်အကစၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်န့ၣ်ဒီး, ပမ့ၢ် "တံၤသကိးတဖၣ်" (ယိၤ ၁၅:၁၅) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ရ့တံၤရ့သကိးလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ပာ်ဖျါဝဲန့ၣ် သူၣ်ထီၣ်အသးလၢ ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဟ့ၣ်ခီနီၤလီၤ အတၢ်အဲၣ်, ဒီးဟ့ၣ်လီၤအသးသမူအလိၤ (:၁၃,၁၅)- တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အိၣ်မူဟ့ၣ်ဒိဝဲ, ဒီးမၤလိာ်ပှၤလၢ…
လၢထံယိာ်အပူၤ
စၣ် ဖရူၣ်တူၢ်အီၣ်စိၣ် ခရံာ်ဖိသီခါဖၠၣ် (San Fruttuoso Abbey) န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢကီၢ်အံးတလံၣ် (Italy) ကလံၤစိး-မုၢ်နုၢ် အပီၣ်လဲၣ်က့ၣ်ကျီၤအနံၤ (cove), ဒီးပှၤလဲၤသ့ ဝဲဒၣ်လၢချံဖိ, မ့တမ့ၢ် တၢ်လဲၤလၢခီၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မျၢ်ပလဲတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ပၣ်ခူသူၣ်အီၤဖဲန့ၣ်, ဒီးတၢ်ထူးတၢ်တီၤ လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ခူသူၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲပီၣ်လဲၣ်က့ၣ်ကျီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤယူၤထံတဖၣ် ယူၤလီၤဝဲဒၣ်ဆူ ပီၣ်လဲၣ်ထံယိာ်, ဒီးမ့ၢ်တုၤဝဲဒၣ်ဆူ ယဲၢ်ဆံ ခီၣ်ယီၢ်န့ၣ်ဒီး, ကစးထီၣ်ထံၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤကညီအက့ၢ်အဂီၤန့ၣ်လီၤ. က့ၢ်ဂီၤအံၤမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ‘ကစၢ်ခရံာ် လၢထံယိာ်’ (Christ of the Abyss), မ့ၢ်က့ၢ်ဂီၤစိးပျၤအခီၣ်ထံးကတၢၢ်တခါ, ဘၣ်တၢ်ပာ်အီၤလၢ ထံယိာ်အပူၤ, ဖဲ ၁၉၅၄ နံၣ် န့ၣ်လီၤ. တိၢ်ဘီက့ၢ်ဂီၤအံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အိၣ်လၢထံယိာ်ပူၤ, ဒီးယူၢ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် အစုခံခီဆူမူခိၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ယိာ်အပူၤန့ၣ်, နကလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်အိၣ်အသးအပတီၢ်လၢအယိာ်တဖၣ် သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. စံး ၆၉:၂-၃ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်, ‘ယလီၤဘျၢလၢကပံာ်ယိာ်အကျါ,’ ဒီး ‘တၢ်ဘှံးယသးလၢယကိးထီၣ်အဃိ’…
တၢ်ခဲလၢာ် ဘၣ်တၢ်ပျၢ်ကွံာ်လံ
အါနဲး ဟဲမ့ဝ့ (Ernest Hemingway) အပူဖုၣ်တဖၣ်အကျါ, ပူအိၣ်ဝဲတယုာ် လၢအဘၣ်ဃးဒီး ပှၤစပ့ၣ်ဖိတဂၤလၢ အဆၢထံၣ်လိာ်က့ၤအသးဒီးအဖိခွါ, လၢအအိၣ်လီၤဖးဒီးအီၤ, တဆဲးကျိးရ့လိာ်သးဒီးအီၤလၢၤဘၣ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ပၢ်တဂၤအံၤ ထၢနုာ်လီၤတၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါတမံၤ လၢလီၢ်ကဝီၤတၢ်ပရၢပစၢၢ်အပူၤ, လၢအပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ "ပၣ်ကိၣ် (Paco) ဧၢ, ဟဲထံၣ်ယၤလၢ မိၤတၤနၤ သမှံၤဟံၣ် (Hotel Montana) ဖဲမုၢ်ယူာ်နံၤ, မုၢ်ထူၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်တက့ၢ်. တၢ်ခဲလၢာ်ဘၣ်တၢ်ပျၢ်ကွံာ်လံ" န့ၣ်လီၤ. ဖဲပၢ်တဂၤအံၤလဲၤတုၤဝဲဒၣ်န့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲလၢပှၤအိၣ်ခိးအီၤဒီဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကအိၣ်ဝဲအဂၤဃိးကယၤ, လၢအမံၤမ့ၢ် ပၣ်ကိၣ် န့ၣ် စံးဆၢက့ၤအတၢ်ဘိးဘ့ၣ်သ့ၣ်ညါ, ဒီးဆၢမုၢ်လၢ်ဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်အပၢ်တဖၣ် ကပျၢ်အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ကမၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပူလၢအထိးဘၣ်ပှၤအသးတယုၢ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် ပနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ပသးဆၢမိၣ်န့ၢ် အဒိၣ်အယိာ်လၢ ပကဘၣ်တၢ်ပျၢ်ကပာ်ကွံာ်ပတၢ်ဒဲးဘး, ဒီးဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤယၤ ပူတယုၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ပာ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲလံာ် လူးကၣ် ၁၅:၁၃-၁၄ န့ၣ်, ပှၤသးစၢ်တဂၤ ဟးထီၣ်ဝဲလၢအပၢ်အအိၣ် ဒ်သိးကဃုအိၣ်မူဝဲ “လၢတၢ်လုၣ်ကိလုၣ်ကပာ်အပူၤ” ဘၣ်ဆၣ်, တယံာ်ဘၣ်န့ၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ (၁၇)…
တၢ်ဃံတၢ်လၤလၢ တၢ်ဆိးက့ဂံၢ်ဘါစၢ်အပူၤ
ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤဖိ ဒူၣ်ကး (Degas) တဂၤ ဒိးန့ၢ် မဲာ်ချံတၢ်ဆါန့ၣ် ယံာ်တ့ၢ်လံလၢ အနံၣ် ယဲၢ်ဆံ, ဒီးတၢ်ကထံၣ်ဖျါဟီၣ်ခိၣ်ဝါအကျိၤတဖၣ်န့ၣ် ညီဒိၣ်ဝဲလၢအဂီၢ်အဃိ, လၢကသံၣ်ခဲၣ်တၢ်တဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် ဘၣ်စူးကါက့ၤဝဲ နီၣ်ခဲၣ်ဘိလၢအိၣ်ဒီးအလွဲၢ် န့ၣ်လီၤ. ပှၤဘၣ်ပာ်လီၤ နီၣ်ခဲၣ်ဘိတဖၣ်လၢ ရ့နွါ (Renoir) အစုမုၢ်စုနၢတဖၣ် အကဆူး, မ့ၢ်လၢစုခီၣ်ကမဲာ်ဆၢညိးအတၢ်ဆါ မၤက့ၣ် အစုမုၢ်စုနၢတဖၣ်အဃိ န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတၢ်ကွဲးကါယါဘျါအသးအဃိ, မထံး(စ) (Matisse) တဂၤ ဟူးတသ့ဂဲၤတသ့ဝဲဒၣ်အဃိ, က့ၤဝဲဆူ ခီလ့ၣ်ကၠိ, ဒီးမၢဝဲ ပှၤလၢအမၤစၢၤအီၤတဖၣ်လၢ ကဘျးစဲထီန့ၢ်အီၤ စးခိက့ဖိတဖၣ်လၢအိၣ်ဒီးအလွဲၢ်, လၢလံာ်က့ဖးလဲၢ်တဘ့ၣ် အလိၤ, ဖဲတၢ်ဒူၣ်အကပၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တမံၤစူၢ်စူၢ်အပူၤ, တၢ်လၢအပိာ်ထွဲကဲထီၣ် အသးန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လဲၤခီဖျိမၤနၢၤတၢ်တဖၣ် လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သ့ဒုးအိၣ်ကဲထီၣ်တၢ်, လၢအမ့ၢ်- ဒူၣ်ကး အတၢ်ဂီၤတ့ခဲၣ် "ပှၤဂဲၤကလံာ်တၢ်ဖိလါအဲးတဖၣ်" (Blue Dancers), ရ့နွါ အတၢ်ဂီၤတ့ခဲၣ် "ပိာ်မုၣ်ဖိတဖၣ်ဖဲဖံၣ်အဲနိၣ်" (Girls at the Piano), မထံး(စ) အတၢ်ဂီၤတ့ခဲၣ် "စီၤပၢ်အတၢ်သးအုးတဖၣ်"…