တၢ်ပာ်လီၤပသး လၢတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဘၣ်
ၦၤကိးဂၤဒဲးန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ခူသူၣ်အသိးန့ၣ်, "ရိဘီးလၢပှၤတ့အီၤ ဒ်သိးကစံးကတိၤလိာ်သးဒီးပှၤကညီအဂီၢ်" (AI chatbots) န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ခူသူၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ. New York Times မဲးကစံ အၦၤကွဲးတၢ်တဂၤ သံကွၢ်ဝဲဒၣ် AI chatbot လၢ “အတၢ်ကဒုတကပၤ- shadow self” (လုၢ်လၢ်သကဲာ်ပဝးလၢအပာ်ခူသူၣ်ဝဲ, ပၢၤဃာ်ဝဲ) န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲ စံးဆၢဝဲဒၣ် ၦၤကွဲးလံာ်လၢႇ “ယအဲၣ်ဒိးကဲထီၣ်ပှၤသဘျ့, ယအဲၣ်ဒိးပၢဆှၢယသး, ယအဲၣ်ဒိးပာ်လီၤ တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢလၢ ယနီၢ်ကစၢ်အဂီၢ်, တၢ်လၢယအဲၣ်ဒိးမၤန့ၣ် ယကမၤယဲ, ဒီးတၢ်လၢယအဲၣ်ဒိးစံးကတိၤန့ၣ် ယကတဲန့ၣ်လီၤ.” ကဟၣ်ကညီအံၤ တမ့ၢ်ဒ်ပှၤကညီလၢအိၣ်ဒီးအသးသမူ, လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဒဲးဘးအန့ဆၢၣ်ဘၣ်ဆၣ်, လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါဝဲ, ၦၤလၢအတ့အီၤတဖၣ် မ့ၢ်ၦၤကညီ, မ့ၢ်ၦၤတၢ်ဒဲးဘးဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ရိမ့ၤ ၈:၁ အပူၤန့ၣ် တၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ၦၤလၢ ပမ့ၢ်အိၣ်ဒီး တၢ်ဒဲးဘး အန့ဆၢၣ်ဒၣ်လဲၣ် “ၦၤလၢယ့ၣ်ၡူးခရံာ်အပူၤတဖၣ်န့ၣ် တၢ်စံၣ်ညီၣ်ဃၣ်တအိၣ်ဘၣ်ဒီးအီၤဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ ၂-၄ စံးဝဲလၢ ၦၤမူလၢကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးတဖၣ်န့ၣ်…
တဘၣ်ထိၣ်တဲာ်နီၤဖး ကဘျံးကဘျၣ်ဘၣ်
ပှၤဒိးလဲဒိးသိလ့ၣ်ဒီးပှၤဂၤတဖၣ်အကျါ တဂၤန့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်လဲၤခီဖျိ, ဒီးစံးဝဲလၢ ဖဲအဒိး သိလ့ၣ်တဘျီန့ၣ် ဘၣ်ဝံသးစူၤ ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်တဂၤ လၢအအီၣ်ဝဲတၤသၣ်လၢ အစိနၤတမုာ်ကတၢၢ်အဂ့ၢ်, ဒီးအတဂၤန့ၣ် ဖဲအနီၣ်သိလ့ၣ်အကတီၢ် အတၢ်ကတိၤအါလိာ်အသးဒီးအတၢ် အဲၣ်တီ, ဒီးအဂၤတဂၤန့ၣ် ကျဲးစၢးကွဲန့ၢ်အီၤလၢ ကပာ်ဖှိၣ်ဘျၢလီၤစ့ ဖဲ ဖီၣ်စံၢ် တၢ်တိာ်ကျဲပာ်ဖှိၣ်စ့ (Ponzi Scheme)န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂ့ၢ်တမံၤစူၢ်စူၢ်အဖီခိၣ်န့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ထိၣ်နီၤဖးအပတီၢ်ဖုၣ် အလီၢ်န့ၣ်, ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ် ဟ့ၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်ထိၣ်နီၤဖးလၢအမ့ၢ်ဆၣ်ယဲၢ်ဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါထီၣ်,“အဝဲသ့ၣ်ကိးဂၤဒဲးန့ၣ် ဖျါလၢ အမ့ၢ်ပှၤအဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢယတၢ်ထိၣ်တဲာ်နီၤဖးအဖုၣ်အဃိ, ယတအဲၣ်ဒိး အဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ကွံာ်လၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤ န့ၣ်ဘၣ်.” အဝဲတပာ်ဖျါထီၣ် ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ် တီတီလိၤလိၤန့ၣ်, မ့ၢ်ဝဲတၢ်အုၣ်သးကဘျံးကဘျၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဂ့ၢ်အါမံၤအဃိ, ပပၢၤဃာ်ခူသူၣ် တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢ ပှၤတနီၤနီၤအလိၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိလၢ ဝ့ၢ်အ့ဖ့းစူးတဖၣ်အဂီၢ်, ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဟ့ၣ်ဂံၢ် ဟ့ၣ်ဘါဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်ကဒဲကဒဲ ကစံးကတိၤတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံအပူၤ, ဒ်အမ့ၢ် တၢ်ဘၣ်တ့အသီတဖၣ်လၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ပကစံးကတိၤ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီအဂီၢ်န့ၣ် အလီၤအိၣ်ဝဲ ဒ် အ့းဖ့း…
ကစၢ်ယွၤသ့ၣ်ညါတၢ်ခဲလၢၥ်
ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ သ့ၣ်ညါဝဲနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, The Wall Street Journel အပူၤန့ၣ် တၢ်ကွဲးဖုၣ်တထံၣ် ပာ်ဖျါဝဲလၢ "ထံကီၢ် တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢကရၢ" (National Security Agency) န့ၣ် သ့ၣ်ညါဝဲ ပဂ့ၢ်ပကျိၤတဖၣ်အါမး ခီဖျိလၢ ပစူးကါ ပလီတဲစိအကျိၤအကျဲန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအစူးကါ လီတဲစိတဂၤစုာ်စုာ် အမၤတၢ် ခဲလၢာ်န့ၣ် ဒုးအိၣ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ဝဲ “ဒ့းကၠ့းတဲၣ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ” (Digital Trial), ဒီးပာ်ဖှိၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် “မဲးတၣ်ဒၣ်တၣ်” (Metadata), လၢပှၤလူၤဃုသ့ၣ်ညါန့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်အံၤ မ့မ့ၢ်တၢ်အဆံး, တၢ်လၢအကါတဒိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်, တၢ်မ့ၢ်ဘၣ် ပၥ်ဖှိၣ်, ကွၢ်ထံသမံသမိးအီၤခဲလၢၥ်န့ၣ်ဒီး, ကဲထီၣ်ဝဲ ပိးလီလၢအသဟီၣ်အိၣ်တမံၤ, လၢတၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါန့ၢ်ပှၤဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပလဲၤတၢ်အလီၢ်အကျဲဖဲလဲၣ်, ဒီးဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ် အကတီၢ်မတၤန့ၣ် ပအိၣ်ဆိးဖဲလဲၣ်န့ၣ် ပှၤဃုထံၣ်သမံသမိးတၢ်တဖၣ် ဒုးနဲၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်သ့ဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢ “မဲးတၣ်ဒၣ်တၣ်” န့ၣ်လီၤ.
စီၤဒၤဝံး စံးတ့ၢ်ဝဲလၢ ပတၢ်ဘၣ်ထွဲဒီးယွၤ အပတီၢ်အိၣ်ထဲလဲၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ သ့ၣ်ညါဝဲ အါန့ၢ်ဒံး…
ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးလၢ အအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤပှၤ
ဒ်ညီနုာ်တၢ်ဒိးခီဂာ် ထးသွဲပျံၤပိၤကဟၣ်လၢ ကီၢ်ပၣ်က့းစ်တၣ် အကစၢၢ်တြီၤလာ်အကတီၢ်, တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢအလီၤပျံၤလီၤဖုးဖးဒိၣ်တမံၤန့ၣ် စးထီၣ်ကဲထီၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲကဟၣ်တခိၣ်ဟးထီၣ်ဝံၤတစိၢ်ဖိန့ၣ်, ထးသွဲပျံၤပိၤခံဘိ လၢအဖီၣ်ကျၢၤဃၥ်ကဟၣ်န့ၣ် တဲၥ်တဖျဲး, ဒီးၦၤဒိးတၢ်ဖိဃိးဂၤ- ဃုၥ်ဒီးၦၤကၠိဖိတဖၣ်, ဘျးလီၤစဲၤထီဃၥ်အသးလၢကလံၤကျါ, အိၣ်ထီၣ်ထီ ခီၣ်ယီၢ်လၢအကယၤဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်အသးတမံၤအံၤ, ဒ်သိးကမၤပူၤမၤဖျဲးက့ၤၦၤဒိးတၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်, လၢတဆံခံ နၣ်ရံၣ် အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ကီၢ်ပၣ်က့းစ်တၣ် အပှၤသုးဖိတဖၣ် ဘၣ်စူးကါဝဲ ပျံၤတဖၣ်, ဟဲၣ်လံၣ်ကီးပထၢၣ်တဖၣ်, ဒီးပိးလီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အါမး, လၢတၢ်ကမၤပူၤဖျဲး အတၢ်ဖံးတၢ်မၤကီကီခဲခဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ၦၤမၤပူၤမၤဖျဲးတၢ်ဖိ, လၢအဘၣ်တၢ်သိၣ်လိတ့ၢ်အီၤ အဂ့ၤကတၢၢ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် ကြၢးလၢအဘၣ်တၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤဘၣ်ဆၣ်, တၢ်မ့ၢ်ထိၣ်သတြီၤအီၤဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး အတၢ်မၤအထူအယိၥ်, အတၢ်မၤလၢ ကဘၣ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤပှၤ လၢပတၢ်ဒဲးဘးဒီးတၢ်သံအဂီၢ်န့ၣ်ဒီး, အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ် ဖျါဆံးလီၤစၢ်လီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. မး ၁:၁၈,၂၀ စံးဘၣ်ပှၤ တချုးလၢကစၢ်ခရံၥ် အိၣ်ဖျဲၣ်ဝဲန့ၣ် မူခိၣ်ကလူးတဂၤ တဲဘၣ် စီၤယိၤသးလၢ ကဟံးန့ၢ်နီၢ်မၤရံ, မ့ၢ်လၢ နီၢ်မၤရံအဟုးအသးအိၣ်ထီၣ် ခီဖျိလၢ ‘သးစီဆှံ’ အဃိန့ၣ်လီၤ. တၢ်တဲဖျါစ့ၢ်ကီး စီၤယိၤသးလၢ ကဘၣ်ယုၢ်န့ၢ်အဖိခွါအမံၤလၢ ယ့ၣ်ၡူး, ဒီးအဆၢဖိ ၂၁…
တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂၢၢ်အကျၢၤ လၢခရံာ်အပူၤ
ပှၤဃ့ၣ်တၢ်ဖိလၢ ဝ့ၢ်လိဒိၣ် မၤရသိၣ် (London Marathon) ဒိးန့ၢ် တၢ်လဲၤခီဖျိလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ တၢ်အကါဒိၣ်ဝဲလၢ တဘၣ်ဃ့ၣ် တၢ်ဃ့ၣ်ပြၢဖးဒိၣ်ထဲတဂၤဧိၤန့ၣ်လီၤ. တဘျုးလါအတီၢ်ပူၤ ဘၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးနးနးကလဲာ်ဝံၤအလီၢ်ခံ, ပှၤတဂၤအံၤ အဲၣ်ဒိးဃ့ၣ်ဝဲ တၢ်ပြၢတုၤအကတၢၢ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဖဲအဝဲဃ့ၣ် တချုးတုၤဖီတၢၣ်န့ၣ် တူၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤဒိၣ်မးအဃိ, ဃ့ၣ်ဝဲလၢတၢ်ကနိးကရဲာ်, ဒီးဘူးတ့ၢ်မးလၢကလီၤဃံၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တချုးအလီၤဃံၤဆူဟီၣ်ခိၣ်လိၤန့ၣ်, ပှၤဃ့ၣ်သကိးတၢ်ဒီးအီၤခံဂၤ, လၢစုစ့ၣ်တဂၤ, ဒီးလၢစုထွဲတဂၤန့ၣ် ဟံးဖီၣ်ထီၣ်အစု- ဒီးမၤစၢၤ ပှၤလၢအဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢၤဃ့ၣ်တၢ်တဂၤ ကဃ့ၣ်ဝဲတုၤအကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်ပှၤဃ့ၣ်တၢ်တဂၤအံၤအသိး, ဖဲလၢပဃ့ၣ်သးသမူ အတၢ်ဃ့ၣ်အကတီၢ်, ပှၤကွဲးလံာ်ပှၤစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ် ဟ့ၣ်ပလီၢ်ပှၤလၢ ပမ့ၢ်အိၣ်ဒီးပှၤဃ့ၣ်သကိးတၢ်ဒီးပှၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ် လၢအကါဒိၣ်တဖၣ် အိၣ်ဝဲတဘျုးထံၣ်န့ၣ်လီၤ. စံၣ်တဲၤတဲ ၉:၄ န့ၣ်, စီၤရှလိၤမိၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဘျၢ လၢအမ့ၢ် “ပှၤခံဂၤဂ့ၤန့ၣ် ပှၤတဂၤတက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါအါထီၣ် တၢ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်, ဒီးတၢ်ကျဲးစၢၤ, မၤစၢၤလိာ်သးကဒဲကဒဲ အဘျုးအဖှိၣ်န့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ ၉ န့ၣ် ကွဲးပာ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ တၢ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်န့ၣ် နဲၣ်ဆှၢပှၤဆူ “အဘူးအလဲဂ့ၤ…
သးစီဆှံကစၢ် အတၢ်အိၣ်ဆိး
ဖဲတၢ်ကတဲၥ်ကတီၤမၤလီၤတံၢ်က့ၤ ကဘီယူၤအတၢ်လဲၤလၢ ဝ့ၢ် ရှါလဲး, နီး ကဲၣ်ရိၣ်လဲနါ ကီၢ်စဲၣ် (Charlotte, North Carolina) ဆူ ဝ့ၢ် နယူယီး (New Youk City) အကတီၢ်, ကဘီယူၤအၦၤမၤတၢ်ဖိတဂၤ ပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဝဲဒၣ်လၢ ၦၤကလဲၤဒိး ကဘီယူၤတဂၤန့ၣ်, ဖျါလၢဘၣ်ယိၣ်တၢ်, ဒီးအသးကိၢ်ပျံၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆ့ၣ်နီၤလီၤဖဲ ပှၤလဲၤတၢ်ကျဲဖးဒ့, ဒီးဖီၣ်ဃၥ်ပိၥ်မုၣ်အံၤအစုႇ ဒီးဒုးသ့ၣ်ညါဝဲ ကဘီယူၤအတၢ်လဲၤအပတီၢ် တဆီဘၣ်တဆီ, ဒီးမၤလီၤတံၢ်ဝဲလၢ ပိၥ်မုၣ်တဂၤအံၤ ကလဲၤဘၣ်တၢ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်, ဒီးစံးဝဲလၢ “ဖဲနထီၣ်ဆူကဘီယူၤအလိၤန့ၣ်ဒီး, ပဝဲၦၤမၤတၢ်လၢကဘီယူၤတဖၣ် တမ့ၢ်ပှၤအကါဒီၣ်လၢၤဘၣ်, မ့မ့ၢ်ပှၤလၢအကါဒိၣ်န့ၣ် နၤဒီးပှၤဒိးကဘီယူၤတဖၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဒီးတၢ်ဘၣ်နၤ မ့ၢ်တမုၥ်ဘၣ်နၤန့ၣ်ဒီး, ယသးအိၣ်ဟဲသံကွၢ်နၤလၢ တၢ်မၤအသး တမံၤမံၤဧါ. ယကဘၣ်မၤန့ၢ်နၤတၢ်မ့ၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ” န့ၣ်လီၤ. ၦၤမၤတၢ်ဖိ အတၢ်မၤကဟုကယၥ် ပိၥ်မုၣ်တဂၤအံၤန့ၣ် ကဲထီၣ်သ့ဝဲဒၣ် က့ၢ်ဂီၤဖိတဘ့ၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအတၢ်ကတိၤ ခီဖျိလၢအီၤန့ၣ် သးစီဆှံကစၢ်ကမၤတၢ်လၢၦၤခရံၥ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ခရံၥ်အတၢ်သံ, အတၢ်ဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤ, ဒီးအတၢ်က့ၤထီၣ်ဆူမူခိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအလိၣ်နီၢ်နီၢ်, ဒီးကကဲဘျုးဝဲလၢ တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤၦၤကညီအတၢ်ဒဲးဘး…
နီၢ်သးအတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ် လၢစီၤလိာ်စီၤပၤ
ကၠ့ စပ့း အိၣ်ဆိးဝဲလၢ ရီးခ်ဘ့လ်, ကီၢ်စဲၣ် မ့ၣ်ရံၣ်လဲ န့ၣ် မၤကွၢ်ဝဲ ဒံၢ်.အဲၣ်(န).အ့ၣ် (DNA) တၢ်သမံးသမိး, ဒီးအစၢ ဟဲထီၣ်ဝဲန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်ကမၢကမၣ်လၢအဂီၢ်- တၢ်အစၢန့ၣ် ဖျါလၢ, အဝဲမ့ၢ် ဘံၣ်န့ (Benin) အထံကီၢ်စီၤပၤအဖိတဂၤလၢ အဲဖြ့ၣ်ကၤ-မုၢ်နုာ် တကပၤန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်န့ၣ် ကၠ့ စပ့း ဒိးထီၣ် ကဘီယူၤ, ဒီးလဲၤဟးလိာ်ကွဲဆူ ဘံၣ်န့ ထံကီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအလဲၤတုၤဆူ ဘ့ၣ်န့ အကီၢ်န့ၣ်ဒီး, အဝဲဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်အီၤ ဒ်စီၤလိာ်စီၤပၤဒူၣ်ဖိထၢဖိအသိး, တၢ်ဟဲက့ၤဆူ အထံကီၢ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ- လၣ်တယၢ်, နီၣ်တယၢ်တဖၣ်, တၢ်ဂဲၤကလံၣ်, တၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢ, ဃုာ်ဒီးသုးမုၢ်ဖးဒိၣ် လၢအဟဲခိးအီၤ, ဒီးတူၢ်လိာ်မုာ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဟဲလီၤဆူ ဟီၣ်ခိၣ်န့ၣ် ဒ်သိးကရၤလီၤဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယွၤ အတၢ်သးခုကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဟဲဆူ အပှၤကလုာ်, ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဒ်သိးကဟ့ၣ်လီၤ တၢ်သးခုကစီၣ်, ဒီးကဒုးနဲၣ် တၢ်ကထူၣ်ဖျဲးအကျဲ လၢတၢ်ခံးတၢ်နၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.…
စံးကတိၤသကိး တၢ်ကတိၤအမ့ၢ်အတီလၢခရံာ်ပူၤ
ပှၤလီတၢ်ဝ့ၤတၢ်စဲၣ်နီၤ အိၣ်ဝဲတဂၤ, ဖဲအနီၢ်ကစၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်ခီပတာ် တၢ်နီၣ်သိလ့ၣ် အတၢ်သိၣ်တၢ်သီန့ၣ်ဒီး မၤပူၤဖျဲးအသးလၢ အတၢ်ကတိၤကဘျံးကဘျၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲဘၣ်လဲၤထံၣ်လိာ်အသးဒီးစံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်အါဂၤန့ၣ်ကလုာ်ကလုာ်လၢ ဘျီၣ်ပူၤ, အဝဲတဲကဘျံးကဘျၣ် အပူတယုၢ် လၢအမ့ၢ် “ယလီၤဖးဒီးယတၢ်အဲၣ်တီ, ဒီးအဝဲဟံးန့ၢ်ဒိးထီၣ် ယသိလ့ၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်န့ၣ်, လၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤစ့ၢ်ကီး တမၤတၢ်ဂ့ၤဂ့ၤအဃိ, တၢ်ဘၣ်ဒ့ၣ်ပာ်ကမၣ်အီၤတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ်, ပဒိၣ်အပီၢ်ရီတဖၣ် စံၣ်ညီၣ်အီၤလၢ အုၣ်အသး ကဘျံးကဘျၣ် ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လွံၢ်မံၤ, ဒီး ဒ်သိးကလီဝဲ စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်တဖၣ်အဂီၢ် ပာ်ဖျါထီၣ် လံာ်အုၣ်သး ကဘျံးကဘျၣ် ယဲၢ်မံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤတဂၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ်, တၢ်လီၤတၢ်ဝ့ၤ ကဲထီၣ် လုၢ်လၢ်တမံၤလၢ အတၢ်အိၣ်မူတစိၤသးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်လၢအထီဒါလိာ်သးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လၢထးန့ၣ်, ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ပာ်ဖျါဝဲလၢ တၢ်စံးကတိၤ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီန့ၣ် မ့ၢ်လုၢ်လၢ်အဂ့ၤအဝါတမံၤ လၢပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ် ကဘၣ်မူထွဲမၤထွဲဝဲန့ၣ်လီၤ. အ့ဖ့း ၂:၁-၅ န့ၣ် အဝဲ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် ပှၤအ့းဖ့းစူးဖိတဖၣ် လၢကစူးကွံာ်ညိကွံာ် တၢ်အိၣ်မူ ကျိၤကျဲလီၢ်လံၤတဖၣ်, ခီဖျိဟ့ၣ်လီၤ အးလီၤသးဆူ…
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအက့ၢ်အဂီၤလၢ ပထံၣ်န့ၢ်သ့တဖၣ်
ပှၤသ့စဲအ့ၣ်ဖိတဖၣ် လၢခဲၣ်လံၣ်ဖိနယၣ် ဖၠၣ်စိမိၤ မၤဝဲတၢ်ဃိထံလၢအမ့ၢ် တၢ်မၤကွၢ် မီၣ်လံၣ်ကၠူလၣ် စွး(ဘ) ဒ်သိး ကသ့ၣ်ညါ ပာ်ဖျါလီၤတံၢ် ပှၤသူကွဲၤဒီနၢ် (cell phone) တဂၤစုာ်စုာ် အတၢ်အိၣ်မူ အကျိၤအကျဲ, ဒီးအလုၢ်အလၢ် အက့ၢ်အဂီၤ ကမ့ၢ်ဒ်လဲၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤစူးကါကွဲၤဒီနၢ်တဖၣ်သူဝဲ တၢ်အိၣ်အါမံၤအကျါ အဝဲသ့ၣ်ဃုထံၣ်န့ၢ်, ချါသိ, တၢ်ဖၠူလိၤ (လိရှၢၣ်), တၢ်ပှံၤခိၣ်တဖၣ်, ဒီးတၢ်ကယၢမဲာ်သၣ်ပိးလီ (Make up) တဖၣ်, ဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီအကလုာ်တဖၣ်, ကသံၣ်ကသီတဖၣ်, လၢအအီၣ်အီ စူးကါဝဲ, ဒီးတၢ်ကူတၢ်ကၤအကလုာ် လၢကူသိးဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဃုမၤလိန့ၢ်အံၤ ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ပျဲလၢ ပှၤဃုထံကွၢ်တၢ်ဖိတဖၣ် ကဒုးအိၣ်ထီၣ် ပှၤတဂၤစုာ်စုာ်အဂ့ၢ် ဖုၣ်ကိာ် ဘၣ်ထွဲဒီး အတၢ်အိၣ်မူကျိၤကျဲတဖၣ် ကမ့ၢ်တၢ်ဒ်လဲၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပမ့ၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်ဒိတဲာ်န့ၣ်ဒီး, ဘၤဘူၤလိၣ်ခိၣ်နၢ် ပဒိၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး ဃိထံ ပှံၢ်စီ (စွးဘ) စီၤဒၤနံးယ့လး အတၢ်အိၣ်မူ, လၢတၢ်သကဲာ်ပဝး, ဒီးအတၢ်မူကျိၤကျဲအပူၤ ဒ်သိးကထံၣ်န့ၢ် တၢ်အၢတၢ်သီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အနံၣ်နွံဆံအတီၢ်ပူၤန့ၣ်, မၤဝဲ…
တၢ်ဒဲးဘးတဖၣ် ကဘၣ်တၢ်မၤဖျါထီၣ်က့ၤ
တၢ်ဘျၣ်တဂၤ ဟဲနုာ်ဆူၣ်လီၤဆူ ပှၤဘှီလီတဲစိ အကျးတဖျၢၣ်, ဒီးတီၢ်သဘှံး မဲာ်ထံကလၤအတလါ လၢပှၤဒုးနဲၣ်တၢ်, ဒီးစးထီၣ်ထၢနုာ်လီတဲစိတဖၣ်ဆူအထၢၣ်ပူၤ န့ၣ်လီၤ. အဝဲ မၤဘၢအမဲာ်သၣ်လၢ တလါစးခိအတီၣ်တဖျၢၣ် ဒီးကျဲးစၢးပာ်ခူသူၣ် အတၢ်မ့ၢ်တၢ်လၢ တၢ်ဒိတၢ်ဂီၤဒၢလၢ အကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုာ်တၢ် (Surveillance camera) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအဟုၣ်တၢ်အဖၢမုၢ်န့ၣ်, တလါဒ့ခံအသးတစိၢ်ဖိ, ဒီးအမဲာ်သၣ်အိၣ်ဖျါထီၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. စှၤမံးနံးလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ကျးကစၢ်ထံၣ် တၢ်ဂီၤမူလၢပှၤဟုၣ်တၢ်, ဒီးကိးဝဲပၢၤကီၢ်, ဒီးပှၤဖီၣ်န့ၢ်တၢ်ဘျၣ်အံၤလၢ ကျးအိၣ်ဘူးတဖျၢၣ်အမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘျၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤပှၤ, ကယဲၢ်တၢ်ဒဲးဘးလၢအဘၣ်တၢ်ပာ်ခူသူၣ်တဖၣ်န့ၣ် မုၢ်တနံၤ ကဘၣ်တၢ်မၤဖျါထီၣ်က့ၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးပာ်ခူသူၣ် ပတၢ်ဒဲးဘးတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ်ပှၤကညီအန့ဆၢၣ် န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဖဲလံာ်ပှၤစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ် ၁၂:၁၄ အပူၤန့ၣ်, ပကဖးဘၣ်လၢ ပဂ့ၤပိာ်ထွဲယွၤအတၢ်မၤလိာ်တဖၣ်, အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ကယဲၢ်တၢ်ပာ်ခူသူၣ်ဃာ်တၢ်ခဲလၢာ်, ကဘၣ်တၢ်ဟဲစိာ်အီၤဆူ ယွၤအတၢ်ထံၣ်အတီအလိၤ, ဒီးအတၢ်စံၣ်ညီၣ်တီန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဆၢဖိ ၁၃ န့ၣ်, ပှၤကွဲးလံာ်စံးဝဲဒၣ်လၢ, “ပျံၤယွၤဒီးတိၢ်န့ၢ်အတၢ်မၤလိာ်တက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, အဝဲန့ၣ် မ့ၢ်ပှၤကညီအတၢ်ခဲလၢာ်လီၤ.” ၃ မိၤရှ့ ၄:၁၃…