သးအတၢ်ထံၣ်သ့ၣ်ညါဟဲလၢသးစီဆှံ
ဖဲပှၤဖရၠာစးၣ်စံၣ်သုးဖိတဂၤ ခူၣ်တၢ်လၢမဲးမုၢ်ခိၣ် ဒ်သိးတၢ်ကတီၤဒုၣ်ဒါအဂီၢ်အခါ အ၀ဲ တၢ်ဆိကမိၣ်တအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢ ကဃုထံၣ်န့ၢ်ဘၣ်၀ဲ တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤန့ၣ်ဘၣ်ႉ ဖဲန့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်၀ဲ လၢၢ်လ့တဖျၢၣ်လၢ အလီၤဆီ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢၢ်တဖျၢၣ်အံၤဘၣ်တၢ်ကိးအီၤ လၢ ‘‘ရၠာစးိၣ်စဲးတၣ်လၢၢ်’’ လၢအိၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢ‚ ဒီးတၢ်ပၢတၢ်ြပး ထံ့ှူၢ်ကီၢ်သဲးၣ်လီၤႉ လၢၢ်လ့တဖျၢၣ်အံၤ ခဲအံၤ ဘၣ်တၢ်ပာ်အီၤ ဖဲပှၤအဲးကလံးဖိ အတၢ်ဒုးနဲၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အပူၤ ဒီးမ့ၢ်တၢ်ဃုထံၣ် န့ၢ်ဘၣ် တၢ်လၢအပူၤကွံာ်လၢပျၢၤ ဖဲ ခႉနႉ ၁၉ နံၣ်ကယၤ အကတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကွဲးတဖၣ်လၢ လၢၢ်တဖျၢၣ်အံၤအလိၤ ကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢ အပူၤကွံာ် ပှၤအဲၤကူပတူးဖိ တဖၣ် အတၢ်ကွဲး ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်တ့ပာ်ဖျါခီဖျိ တၢ်ဂီၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢပှၤအါဂၤအဂီၢ် လံာ်စီဆှံအဂ့ၢ်အကျိၤသ့ၣ်တဖၣ် အါတက့ၢ် ကဲထီၣ် တၢ်ခူသူၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ်လီၤႉ တချုး ကစၢ်ခရၠာစးံာ် ဘၣ်တၢ်ပျၤထီအီၤလၢ ထူၣ်စုညါအနၤန့ၣ် အၢၣ်လီၤ၀ဲ အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်လၢ ကဆှၢလီၤ သးစီဆှံန့ၣ်လီၤႉ ယိၤဟၣ် ၁၆း၁၃ အပူၤ ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူး စံးဘၣ်အပျဲၢ်အဘီၣ် ‘‘မ့မ့ၢ်သးလၢအဘၣ်ဃးဒီး တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီန့ၣ်‚…
သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ဒီးမၤလၤကပီၤတၢ်
ဖဲ ၁၉၀၇ နံၣ် လါဒံၢ်စ့ဘၢၣ် ၆ သီန့ၣ်‚ တၢ်ပိၢ်ဖးထီၣ် မၤသူၣ်ပျံၤသးဖုး ပှၤအတ၀ၢဆံးတက၀ီၤ ဖဲကီၢ်အမဲရၠာစးကၤၣ်လီၤႉ တၢ်ပိၢ်ဖးအံၤ ဒုးအိၣ် ထီၣ် တၢ်တတၢာ်တနါ အအၢကတၢၢ်အါမံၤအကျါတခါ လၢတၢ်ခူၣ်လၢၢ်သွဲၣ်လး တၢ်မၤ အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤပူၤလီၤႉ ပှၤခူၣ်လၢၢ်ဖိအဂၤ ၃၆၀ ဘၣ်သံ၀ဲဒီးတၢ်တယာ်လၢ တၢ်လီၤသးအုးဖးဒိၣ်အံၤ အလီၢ်ခံ မုၣ်ကမဲအိၣ်တ့ၢ်အဂၤ ၂၅၀ ဒီး ဖိၣ်ဃဲအိၣ်ထီၣ် အဂၤ ၁၀၀၀ န့ၣ်လီၤႉ ပှၤစဲၣ်နီၤလၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတဖၣ် ဟံးန့ၢ်ပာ်သး၀ဲလၢ တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် အတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်အခီၣ်တဃၣ်လၢ တၢ်မၤလၤကပီၤပၢ်အမုၢ်နံၤ ဘၣ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲဒီး လၢခံက့ၤန့ၣ် ဒိၣ်ထီၣ်ဂုၤပသီထီၣ်၀ဲလီၤႉ လၢတၢ်လီၤမၢ်ဖးဒိၣ်အပူၤ‚ တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ၣ် တၢ်မၤလၤကပီၤဟဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲလီၤႉ
တၢ်လီၤသးအုးမၤသးအဒိၣ်ကတၢၢ်လၢ ပှၤကူပှၤကညီအတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ အပူၤ ကဲထီၣ်၀ဲဖဲပှၤကညီ ပျၤထီမၤသံအတၢ်ဘၣ်တ့အကစၢ်အခါလီၤႉ ဘၣ်ဆၣ် တၢ်ခံးကတီၢ်အံၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သ့ၣ်နီၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်မၤလၤကပီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ ခံမံၤလိာ်လီၤႉ တချုး ကစၢ်ကလဲၤဆူတၢ်ဘၣ်ပျၤထီလၢထူၣ်လိၤန့ၣ်ၢ်ပှၤအံၣ်စရၠာစး့လးဖိ တဖၣ်အဘူၣ်လဲၤကပာ်အသနူဒီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲ တၢ်သ့ၣ်နီၣ်အမူးလီၤႉ စီၤလူၤကၣ် ပာ်ဖျါတၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်ဒ်အံၤ ‘‘ဒီးဟံးန့ၢ်ကိၣ်ဒီးစံးထီၣ်ပ့တၢၤ…
တၢ်မုၢ်လၢ်ဖဲတၢ်သးအုးဖးဒိၣ်အခါ
ဖဲ ခဲးဘံၣ်နီၣ် ဆှၢပှၤဆူ ၀့ၢ်လိဒိၣ် အဟံးသရၠာစးိကဘီယူၤပျီန့ၣ် အ၀ဲတဲပှၤလၢအဂ့ၢ် လီၤႉ အ၀ဲဟဲထဲတဂၤဧိၤ ဆူကီၢ်အဲကလံး ဖဲအသးအိၣ် (၁၅) နံၣ်ဒံး‚ ဒ်သိး ကပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ ဒီးတၢ်ဖှီၣ်တၢ်ယာ်လီၤႉ (၁၁) နံၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ ခဲအံၤ‚ အိၣ်ဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိဒၣ်၀ဲဒီး လုၢ်အီၣ်အ၀ဲသ့ၣ် တဒ်သိးဘၣ်ဒီး အတၢ်မၤလၢ အထံကီၢ်ဒၣ်၀ဲဘၣ် လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ် အသးအုးဒံး၀ဲ မ့ၢ်လၢအိၣ်ယံၤဘၣ်ဒီး အမိၢ်ပၢ်ဒီပုၢ်၀ဲၢ်တဖၣ်လီၤႉအ၀ဲတဲပှၤလၢ အိၣ်ဒီးအသးသမူအတၢ်ကီတၢ်ခဲၣ်လီၤႉ လၢပတၢ်အိၣ်မူအံၤ တၢ်ဘၣ်အိၣ်လီၤဖးဒီး ပဒူၣ်ဖိထၢဖိန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အကီတမံၤ ဘၣ်ဆၣ် ပဒူၣ်ဖိထၢဖိတဂၤဂၤ မ့ၢ်သံသဒၣ်ကွံာ်ပှၤန့ၣ် ကီန့ၢ်အန့ၣ် တုၤလၢပထံၣ်က့ၤကဒီးပသးမးလီၤႉ
ဖဲပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်သီသီလၢ ၀့ၢ်သ့းစၤလနံတဖၣ် အသးကမၢကမၣ် ဘၣ်ထွဲလၢတၢ်သံဒ်န့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပီလူး တဲဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ၣ် ဒ်သိးသုသုတသးအုး ဒ်ပှၤလၢ အတၢ်မုၢ်လၢ်တအိၣ်ဘၣ်အသိးန့ၣ်တဂ့ၤ’’ န့ၣ်လီၤ (၁ သ့း ၄း၁၃) ႉ စီၤပီလူး တဲနၢ်ပၢၢ် အ၀ဲသ့ၣ်လၢ ဒ်ပှၤနာ်ခရၠာစးံာ်အသိး ပအိၣ်မူအိၣ်ဒီး တၢ်မုၢ်လၢ်လၢ မုၢ်တနံၤန့ၣ်…
တၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဒီးတၢ်ဃူတၢ်ဖိး
ဖဲကီၢ်အီးစ့ထ့လယၣ်ၣ် တၢ်လီၢ်အိၣ်၀ဲတတီၤဖဲ ပှၤကိးလၢ တၢ်ဃူတၢ်ဖိး အဟံၣ် ‘‘ဟံၣ့်ှှၤလိၣ်’’ (ှ့ၠူသာ ံသကျန ) လၢပှၤလၢအစဲထီတၢ်မူၤတၢ်ဘှိးတဖၣ် လဲၤဃု တၢ်မၤစၢၤလီၤႉ ဖဲဟံၣ့်ှှၤလိၣ်န့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်ထံၣ်လိာ်သး ဒီးတၢ်ကဟုကယာ်အပှၤမၤ တၢ်ဖိတဖၣ်လၢ ကဆှၢအ၀ဲသ့ၣ်ဆူယွၤအ့ှှၤလိၣ် (ဧ့ၤBဘံၤ့ှှၤလိၣ် အခီပညီ တၢ်ဃူ တၢ်ဖိး) လီၤႉ တၢ်အိၣ်မူတဖၣ်လၢ ဘၣ်တၢ်မၤသဘှံးအီၤလၢ တၢ်စဲထီကသံၣ်မူၤဘှီး‚ သံး‚ တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့ၣ်လီၤႉ
ထူၣ်စုညါအတၢ်ကစီၣ် မ့ၢ်တၢ်အကံၢ်အလဲလၢ တၢ်လဲလိာ်အဂီၢ်လီၤႉ ပှၤသးသဘှံးလၢ ့ှှၤလိၣ်အဟံၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် ထံၣ်သ့ၣ်ညါထီၣ်၀ဲလၢ ခီဖျိခရၠာစးံာ် အတၢ်ဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်န့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ်မူ မူထီၣ်က့ၤ၀ဲလီၤႉ လၢခရၠာစးံာ် အပူၤန့ၣ် ပမၤန့ၢ် တၢ်ဃူတၢ်ဖိးအမ့ၢ်အတီ ဒီးတၢ်မၤဘျါက့ၤပှၤလီၤႉ
တၢ်ဃူတၢ်ဖိး တမ့ၢ်ထဲတၢ်ပူၤဖျဲးဒီး တၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂူာ်ထီဒုၣ်ဒါဘၣ်ၢ် သ့ထဲလၢ ခရၠာစးံာ်ဒီးအသးစီဆှံအပူၤလီၤႉ တၢ်အံၤအဃိ စီၤပီလူး ဒုးနဲၣ်ပှၤကလၤတံဖိလၢ သးစီဆှံအတၢ်လဲလိာ်ကွံာ်ပှၤအတၢ်မၤလီၤႉ ဖဲသးစီဆှံမၤတၢ်လၢ ပတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ် အ၀ဲဟ့ၣ်ပှၤအတၤသၣ်လၢ အိၣ်ဒီးတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ‚ တၢ်သူၣ်ခုသးခုၢ်တၢ် ဒ်သိးပကဟဲစိာ် ပတၢ်လိၣ်တဖၣ်ဒီး ပတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်တဖၣ် ဆူပပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်အိၣ်လီၤႉ…
ထံအီလၢပလိၣ်ဘၣ်
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီတဘ့ၣ်ကမါလၢ အယိာ်ကတၢၢ်‚ ဘ့ကဲ (လ) အံၤလဲၢ်ဒီးဖျါကဟုကညီၢ်လီၤႉ အယိာ်အိၣ် ၁ မံးလာ်‚ အထီမံးလာ် ၄၀၀ ဒီးအလဲၢ်အိၣ် ၄၉ မံးလာ်လီၤႉ အ၀ဲဒၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ထံကဆှီယဲၢ်ပူၤတပူၤလၢအမဲာ်ဖံးခိၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်ၣ်လီၤႉ ဘ့ကဲလ်ကမါအံၤ သူၣ်လီၤအသး လၢစဲးဘရၠာစးံယါလၢအမ့ၢ်တၢ်လီၢ်အစီၤစုၤဖးယံၤလၢ ရၠာစးၢး့ှှၣ်အကျါတတီၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲလၢထံအကဆှီဘၣ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤလၢ ပဟီၣ်ခိၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်‚ ထံလၢအကဆှီလၢ ကမၤပှဲၤ တၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်တခီၣ်လီၤႉ
ဖဲလၢဘ့ကဲ (လ) ကမါအံၤ မ့ၢ်အိၣ်စီၤစုၤယံၤ၀ဲဘၣ်ဆၣ်ၢ်ဘၣ် အီၤသ့လၢ အဟ့ၣ်ထီၣ်ထံမူထီၣ်ပၢၢ်လၢ သးသမူအဂံၢ်ထံးအိၣ်၀ဲလၢ ပလိၣ်ဘၣ်အီၤ အဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲ့ှှၤမရၠာစးံထံပူၤအကပၤ‚ ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူး ကတိၤသကိးတၢ်ဒီး ပိာ်မုၣ် တဂၤလၢ အဘၣ်ထွဲဒီးပိာ်မုၣ်အံၤၣ်လီၤႉ တၢ်အစၢလၢ အ၀ဲအသးအတၢ်လိၣ်မ့ၢ်တၢ်မနုၤန့ၣ်လဲၣ်ႉ မ့ၢ်ဒၣ် ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူးၣ်လီၤႉ
လၢအတဒ်သိးဒီးထံလၢအ၀ဲဟဲဒၢၣ်အီ၀ဲလၢထံပူၤန့ၣ်ၢ်ထံလၢအ၀ဲဟဲဒၢၣ်၀ဲ ‘‘ကယဲၢ်ပှၤလၢအအီထံအံၤတဂၤ လၢ်လၢ်န့ၣ် တၢ်ကသူကဒီးအသး လၢထံလီၤႉ မ့မ့ၢ် ပှၤလၢအအီထံလၢယကဟ့ၣ်အီၤတဂၤဂၤန့ၣ်‚ တၢ်တသူလၢၤဘၣ်အသး လၢထံနီတခီၣ်ဘၣ်ႉ မ့မ့ၢ်ထံလၢယဟ့ၣ်အီၤ‚ကကဲထီၣ်လၢ ထံထီၣ်ပၢၢ်လၢအပူၤ ဒီးကထီၣ်ဘးဆူ တၢ်မူလီၤထူလီၤယိာ်လီၤ’’ (ယိၤ ၄း၁၃-၁၄)…
တၢ်လၢတၢ်ထံၣ်အီၤတသ
ပှၤကူၣ်သ့လၢ တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတဖၣ် စံး‚ တၢ်လၢအဲးထီမံး အစိၤအံၤ စးထီၣ်သး ဖဲ ၁၉၉၅ နံၣ်‚ လါယူၤလံ ၁၆ သီၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ ပှၤဟ့းလ့ၣ်ဖိ အပှၤကူၣ်သ့လၢ အသ့ ဆိကမိၣ်တၢ် ဒဲၣ်မိကရၠာစးံးထၢး (စ) (ချႉခႉန ၄၆၀-၃၇၀) ‚ ဃုသ့ၣ်ညါတၢ်အိၣ်သးလၢ အဲးတၢၣ်အသဟီၣ်ယံာ်တ့ၢ်မးၢ် တၢ်ကမှံၤအဒူၣ်အထၢတဖၣ်လၢ စးက၀ၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒဲၣ်မိကရၠာစးံးထၢး (စ်) သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်အံၤ အါန့ၢ်ဒံး တၢ်လၢအထံၣ်၀ဲသ့လၢအမဲာ်ချံဒီး အဲးထီမံး အသံၣ်အိၣ်ရၠာစးံၣ် မ့ၢ်တၢ် အစၢန့ၣ်လီၤႉ
လံာ်စီဆှံစံးဘၣ်ပှၤလၢ ကံၢ်လဲသူးသ့ၣ် လၢအဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢပထံၣ်အီၤလၢ ပမဲာ်ချံတသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လံာ်ဧ့ၤ့ဘံၤ ၁၁း၁ မၤဂၢၢ်မၤကျၢၤ တၢ်အံၤလၢ ‘‘ဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်မ့ၢ်တၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ် အတၢ်သန့ၤပသးဒီး တၢ်လၢ ပတထံၣ် ဘၣ်တဖၣ် အတၢ်သ့ၣ်ညါလီၤ’’ႉ တၢ်သန့ၤပသးအံၤၣ်ဘၣ်ႉ တၢ်အံၤမ့ၢ် တၢ်သန့ၤထီၣ်သးလၢ ကစၢ်ယွၤ လၢပထံၣ်အီၤလၢ ပမဲာ်အတၢ်ထံၣ် တသ့အပူၤၣ်လီၤႉ အ၀ဲအတၢ်အိၣ်၀ဲနီၢ်နီၢ်အံၤ‚ ဖျါထီၣ်ခီဖျိ…
တၢ်အဘူးအလဲ
မဲာ်ကၢၣ်အ့ၣ်ကၠဲၣ်လိၣ်အစုအတၢ်မၤၣ်လီၤႉလၢတၢ်လၢအမၤသးဘၣ်ဒိသးအဒိၣ်ကတၢၢ်အါ မံၤအကျါတမံၤမ့ၢ်ၣ်လီၤႉ ဖဲ ၁၅၄၀နံၣ် အ၀ဲခဲၣ်တၢ်ဂီၤ တဘ့ၣ် လၢယ့ၣ့်ှှူးအမိၢ် ဖိးဃာ်ယ့ၣ့်ှှူးအစိၣ်အတၢ်ဂီၤ လၢအသကိးဘံးထိရၠာစးယၣ် ခိၣ်လိၣ်နၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဂီၤအံၤ ဘၣ်တၢ်တ့အီၤလၢ ဟီၣ်ခိၣ်၀ါၣ်လီၤႉ လၢ မိၢ်နီၢ်မၤရၠာစးံ အဂီၤအံၤ အလီၢ်ခံ‚ ထူၣ်စုညါလၢအဆၢထၢၣ်ဘျၢဘျၢလၢအအိၣ်ဒီးလံာ်မဲာ်ဖျၢၣ်လၢ ဒဲထံၣ်အပၤရၠာစးဒံစူးလၢ အမ့ၢ်‚ ‘‘ဖဲအံၤ‚ အ၀ဲသ့ၣ် တဆိကမိၣ်ၣ်ဘၣ်ႉ မဲာ်ကၢၣ်အ့ၣ်ကၠဲၣ်လိၣ် အဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ် လၢ တၢ်ကဘၣ်ဆိကမိၣ်ထီၣ်အါအါ‚ ဖဲပဆိကမိၣ်ထီၣ် ယ့ၣ့်ှှူးအတၢ်သံ‚ ပကဘၣ် ဆိကမိၣ် ထံထံဆးဆးလၢ တၢ်အဘူးအလဲၣ်လီၤႉ
တၢ်အဘူးအလဲလၢ အဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်အီၤလၢခရၠာစးံာ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢအဟဲဖျါထီၣ် လၢ အ၀ဲအတၢ်ကိးသBတီ လၢအမ့ၢ် ‘‘တၢ်လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်လံ’’ (ယိၤ ၁၉း၃၀) န့ၣ်လီၤႉ တၢ် ကတိၤလၢ အမ့ၢ် ‘တၢ်လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်လံ‚ ၀ံၤလံ’ ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤလၢ ကျဲအကလုာ်ကလုာ် ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဟ့ၣ်လီၤစ့လၢ တၢ်ပရၤပိးလီတမံၤမံၤ ၀ံၤ‚ တၢ်ဖံးတၢ်မၤတမံၤမံၤ ဘၣ်တၢ်မၤ၀ံၤ‚ တၢ်လုၢ်တမံၤဘၣ်တၢ်မၤအီၤ၀ံၤၣ်လီၤႉ တၢ်တမံၤမံၤလၢ အဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်အံၤၣ်လီၤႉ…
သးလၢအဂံၢ်ဘါဆူၣ်တဖျၢၣ်
ဖဲအလံာ် Fနၠမ်ကူူပ ၠညိ တသညိနမ်ကူူပ ့ၠိန‚ လၢအကွဲးသကိးတၢ်ဒီး ာ့်ငူငစ ှၠညခနပ အပူၤန့ၣ် ီမႉ ာ်ၠကူ Bမၠညိ ထံၣ်န့ၢ်၀ဲလၢ‚ ‘‘ထိၣ်ကနဲဖိတဘ့ၣ်အသးန့ၣ် အတယၢၢ်အိၣ်ဒၣ် တအီၣ်စးအပူၤဖိလီၤႉ ဒီးအသးအံၤစံၣ်၀ဲတမံးနံးန့ၣ်အဘျီ ၈၀၀‚ ညၣ်လူၤခိၣ်လါအဲး တဘ့ၣ်န့ၣ် အတယၢၢ်အိၣ်တၣ်တ၀ာ်‚ ဒီးအသးအံၤစံၣ်၀ဲ တမံးနံးန့ၣ် ထဲ အဘျီ ၁၀ ဧိၤ ဒီးပနၢ်ဟူန့ၢ်အီၤသ့လၢတၢ်အယံၤ ၂ မံးလာ်န့ၣ်လီၤႉ ပမ့ၢ်လဲၤထိၣ်သBတီၤဒီးတၢ်ခံခါအံၤ တခါဂ့ၤတခါဂ့ၤန့ၣ်‚ ပှၤကူပှၤကညီအသးန့ၣ် ဖျါလၢတမၤတၢ်ကဲၣ်ဆိးဘၣ်‚ ဘၣ်ဆၣ် မၤအတၢ်မၤဒၣ်၀ဲ‚ သးအံၤစံၣ်၀ဲတမံးနံးန့ၣ် ၆၅-၇၀ ဘျီ‚ တနံၤန့ၣ် ၁၀၀‚၀၀၀ ဘျီ‚ တအိၣ်ကတီၢ်အိၣ်ဘှံးနီတဘျီဘၣ်န့ၣ် လၢပကမူပသးအနံၣ် ၇၀ ဒီးအါန့ၢ်အန့ၣ်အဂီၢ်လီၤႉ
သးလၢအလီၤကမၢကမၣ်အံၤ‚ မၤတၢ် အိၣ်ဒီးအစိအကမီၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤလၢ ပတၢ်အိၣ်မူပူၤသတး‚ ကဲထီၣ် တၢ်ကတိၤအဒိတမံၤလၢပညါပူၤ အတၢ်အိၣ်မုာ်အိၣ်ပၢၤ လၢ တၢ်ကိးမံၤကိးကပၤလီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ ပသးခံမံၤလိာ်‚ ပသးအနီၢ်ကီၢ်ဂ့ၤ‚ သးဒ်ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါ ဒ်တၢ်ကတိၤဒိဂ့ၤ‚…
လီၤဂာ်ဒီးယ့ၣ့်ှှူး
ဒ်အမ့ၢ်ဖိၣ်သၣ်ခွါဖိတဂၤအသိး‚ ပှၤကူၣ်သ့လၢ ထူဂ့ၢ်ယွၤဂ့ၢ် ဘ့ှူး (စ) ၀ဲ (ရၠာစး) အသး သဘံၣ်ဘုၣ် ဘၣ်လၢ ၁ ပ့းတ့ှူး ၂း၂၁-၂၃ လၢအစံးဘၣ်ပှၤလၢ ပကဘၣ်လီၤဂာ် ဒ်ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူးအသိးန့ၣ်လီၤႉ ၀ဲ (ရၠာစး) ကွဲးက့ၤတၢ်အဂ့ၢ်လၢ အသးစၢ်ကတီၢ် တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်လၢအသးပူၤ‚ လၢအလံာ်လၢ အမ့ၢ် ‘‘ပှၤကညီလၢအမ့ၢ်ယ့ၣ့်ှှူးခရၠာစးံာ်’’ န့ၣ်လီၤႉ ‘‘ယပာ်လီၤသး ကျၢၤမုဆှု လၢ တၢ်အံၤ တမ့ၢ်တၢ်လၢအတီအ့တၢ်ဘၣ်’’ႉ လီၤလီၤဆီဆီ ဖဲလံာ်စီဆှံအဆၢလၢ အစံးတၢ်ကပိာ်ပှၤလၢ ‘အတမၤတၢ်ဒဲးဘး’ အခီၣ်လီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢ အတနၢမုာ် အလၢအပှဲၤဆူအအိၣ် ယတထံၣ်ယဲလၢ ကစၢ်ယွၤ ကအဲၣ်ဒိးလၢ ပကဘၣ်မၤထွဲ တၢ်အံၤဆူၣ်ဆူၣ်န့ၣ်ဘၣ်လီၤႉ
ယနၢ်ပၢၢ်လၢဘၣ်မနုၤ ၀ဲ (ရၠာစး) တဂၤ ကီခဲလၢ ကပိာ်ထွဲလံာ်စီဆှံအတၢ်တၤတၢ် တမံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ ထါသး၀ံၣ်ကစၢ်ယွၤအခိရၠာစးၢာ် တဆၢပာ်ဖျါထီၣ်လၢ ‘ဆူတၢ်ကလီၤဂာ်ဒီး ယ့ၣ့်ှှူးအံၤ ပမၤ၀ဲတသ့ဘၣ်လီၤႉ လၢပကစၢ်ဒၣ်ပ၀ဲ‚ ပကကဲထီၣ်ပှၤလၢအလီၤဂာ်ဒီး ယ့ၣ့်ှှူးတသ့၀ဲနီတဘျီဘၣ်’’ လီၤႉ…
တၢ်လီၢ်လၢအယိာ်ကတၢၢ်တဖၣ်
ဘံးထၢၣ်ဟူကိၣ် (၁၈၀၂-၁၈၈၅) မ့ၢ်ပှၤကွဲးထါဒီး လံာ်တၢ်တဲဖးထီတဂၤ‚ ဖဲတၢ်ရၠာစး့လိာ် မုာ်လိာ်ဒီး ထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ် တၢ်လဲလိာ်ဖးဒိၣ်လၢ အဒုးကဲထီၣ်တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်‚ လၢနံၣ် ကယၤ ၁၉‚ ကီၢ်ြဖၣ်စ့ၣ် အံၤ ကမ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤ အဂ့ၤကတၢၢ်လၢ အတၢ်ကွဲးလၢ အပတီၢ်ထီ ‘‘လဲးစ် မံး (စ) ရၠာစး့ဘၢၣ် (စ) ’’ န့ၣ်လီၤႉ လၢခံ‚ ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ် ပူၤကွံာ် အနံၣ်ကယၤအလီၢ်ခံ‚ ပှၤသံကျံတဂၤ ဟံးန့ၢ်အ၀ဲ အတၢ်တဲဖးထီအဖျၢၣ်ဒီး တၢ်အံၤကဲထီၣ် ပစၢၤသွဲၣ်အတၢ်ထုးထီၣ် တၢ်လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါကတၢၢ်တခါ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်အံၤ တမၤကမၢကမၣ် ပှၤကဲၣ်ဆိးဘၣ်ႉ ဒ်တဘျီ ဟူကိၣ် စံးတ့ၢ်၀ဲအသိး‚ ‘‘တၢ်သံကျံပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်လၢ တၢ်တဲဖျါအီၤလၢထးခိၣ်တသ့ ဒီး လၢတၢ်အံၤ အဖီခိၣ်‚ တလိၣ်စ့ၢ်ကီးလၢ ကဘၣ်အိၣ်ဘရၣ်အိၣ်ဘှီၣ်ဘၣ်လီၤ’’ႉ
ပှၤကွဲးထါစံးထီၣ်ပ့တၢၤသရၠာစးၣ်တဖၣ် ကတူၢ်လိာ်တၢ်အံၤလီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်သး၀ံၣ်ဒီး တၢ်ထုကဖၣ်တဖၣ် မၤပှဲၤပှၤလၢတၢ်သးတီ လၢတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်လၢသးသမူတၢ်တူၢ်ဘၣ်လၢ တၢ်ဟးဆှဲးတသ့ဘၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်ထိးဘၣ် ပှၤလၢ တၢ်လီၢ်အါတီၤ…