ပှၤကွဲးလံာ် ရံးခၠၢး မီ (Richard Mouw) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပှၤသူဖံးဖိယွၤဂ့ၢ်ပီညါအပှၤကူၣ်သ့ လၢကီၢ်အၤဖြံၤကၤ-ကလံၤထံးတဂၤ ဘၣ်အိၣ်မူဂဲၤလိာ်ဝဲဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ခံးသူယိာ်အတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အဂ့ၢ်တဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကွၢ်တလိၤ, တၢ်ထီဒါ ပှၤသူဖံးဖိအသနူ ဖဲ (၁၉၄၈-၉၁) နံၣ် အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. မီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ, “သရၣ်န့ၣ် တဲဘၣ်ယၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ် ပှၤသူဖံးပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်တဂၤန့ၣ် အသရၣ်မုၣ် သံကွၢ်အီၤ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်” (Memory) အခီပညီန့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်န့ၣ်စံးဆၢဝဲလၢ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကမၤစၢၤယၤ ဒ်သိးယကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအံၤ အိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢ ဖိသၣ်တဂၤအထးခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ် တၢ်အိၣ်မူလၢ အဘၣ်လဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ် တအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢၤဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိး သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်အဂ့ၤအဝါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤအါဒံအါဂၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးနီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ဒိဆါတဖၣ် လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုး, ဖျါလၢပသးပ့ၤနီၣ်တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖိသၣ်တဂၤအံၤ အတၢ်ထံၣ်န့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်မၤလိန့ၢ် တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်အဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်အံၤ ကကဲထီၣ်ဂံၢ်ဘါလၢပဂီၢ်, ဒ်သိးပကပာ်လီၤတ့ၢ် အပူၤကွံာ် ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အကတီၢ်, ဒီးလဲၤတၢ်ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. စံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၂ အပူၤန့ၣ်, ပှၤကွဲးထါ အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် ဒ်တၤဟိလၢ အဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးအသးသမူအသိးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပှၤကွဲးထါ ပာ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ “ယသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်တဖၣ်အံၤ, ဒီးလူလီၤယသးလၢ ယပူၤလီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ယလဲၤတ့ၢ်ဒီးပှၤဂီၢ်မုၢ်, ယလဲၤတ့ၢ်ဒီးအီၤဆူယွၤအဟံၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီအသီၣ်, ဒီးတၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤအိၣ်ဒီး ပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢအမၤဘူၣ်တၢ်” (:၄) န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အပူၤဒၣ်လဲာ်, ပှၤသးဝံၣ်တၢ်တဂၤအံၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ အတၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ယွၤန့ၣ် ဒ်သိးကစံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤအဂီၢ်, ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါအီၤ
န့ၣ်လီၤ. “ဘၣ်မနုၤလၢ နသူၣ်ကၢ်နသးလီၤလဲၣ်, ယသးဧၢ, ဒီးနသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤလၢယပူၤဘၣ်မနုၤလဲၣ်. ကွၢ်လၢ်ယွၤအကျဲတက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ယကစံးထီၣ်ပတြၢၤဒံးအီၤလၢ အမဲာ်အတၢ်မၤစၢၤအဃိ” (:၅) န့ၣ်လီၤ. တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ ပကစၢ်ယွၤ မ့ၢ်မတၤတဂၤ, ဒီးပမ့ၢ်အတၢ်လီၤန့ၣ် ကမၤစၢၤပှၤ ဒ်သိးပကလဲၤခီဖျိန့ၢ် တၢ်လၢအပူၤကွံာ်ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အကတီၢ်, လၢပသးပ့ၤနီၣ်တန့ၢ်တသ့အဝာ်ဘးခီန့ၣ်လီၤ.