ဖဲ ၁,၇၀၀ နံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ကၠီၣ် ထ့လၢာ် (John Taylor) မ့ၢ် ပှၤအဲကလံးဖိ ကသံၣ်သရၣ် လၢအကွဲးကါမဲာ်ချံတဂၤ, ဒီးလၢတၢ်ပာ်ထီၣ်ထီသးအပူၤန့ၣ် ကူၣ်ဃုဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် မံၤလၤသၣ်ကပီၤအဒိၣ်အထီ လၢတၢ်တတီတလိၤအကျဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲလူၤပိာ်ထွဲ ပှၤမံၤဟူသၣ်ဖျါတဖၣ်အခံ, ဒီးကဲထီၣ် မဲာ်ချံကသံၣ်သရၣ်လၢ စီၤပၤ ကၠီး ခံဂၤတဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲလဲၤဝဲဆူ ကီၢ် အဲကလံး ဒီတဘ့ၣ်, မၤဝဲ တၢ်ဒုးနဲၣ်တၢ်ကွဲးကါ မဲာ်ချံအမူး, ဒီးအၢၣ်လီၤဝဲလၢ ကမၤတၢ်လီၤလိၢ်လီၤလး အတၢ်ကူစါယါဘျါတၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးလၢမုၢ်နၤကတီၢ်န့ၣ် ဟးထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဝ့ၢ်တဖၣ်, ဃ့ၢ်စိာ်ဃုာ်ဒီးထၢၣ်တဖၣ်လၢ အအိၣ်ပှဲၤဒီးပှၤဝ့ၢ်ဖိတဖၣ်အကျိၣ်စ့တလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ကွဲးနီၣ်တဖၣ် ပာ်ဖျါဝဲလၢ, ထ့လၢာ် မ့ၢ် ပှၤပာ်ထီၣ်ထီအသးတဂၤ, ဒီးဖျါလၢမၤဘျီၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤဆါအကယၤတဖၣ်အကယၤအမဲာ်ချံန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤ, ပှၤသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်အီၤန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒ်ပှၤကူစါယါဘျါတၢ်စဲၣ်နီၤတဂၤအသိးဘၣ်. မ့မ့ၢ်, ဒ်ပှၤလၢအမၤဟးဂီၤကွံာ် လၢနံၣ်ကယၤအပူၤ, ပှၤကွဲးထါစဲၣ်နီၤ, လၢအမ့ၢ် ဘး(ခ) (Bach) ဒီးဟဲ(န)ဒဲ(လ) (Handel) ခံဂၤ, အမဲာ်ချံအတၢ်ထံၣ်န့ၣ်လီၤ.

ထ့လၢာ် ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီ တၢ်မံၤဟူသၣ်ဖျါ, ဒီးတၢ်စံးပတြၢၤအီၤဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢအမၤတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤ, ဒ်ပှၤလီတၢ်ဝ့ၤတၢ်, ဒီးပှၤမၤမဲာ်ဆှးတၢ်ဒီး, ပှၤမၤဘၣ်ဒိဆါတၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်သးစဲထီလၢ တၢ်ဆိကမိၣ်ဒိၣ်လီၤသးန့ၣ် တုၤဃီၤဝဲဒၣ်ဆူ တၢ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ကတိၤဒိ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်ဆှဲဆှဲဖိ “တၢ်ဟးဂီၤ တချုးတုၤဒံးဘၣ်ဒီး ပှၤကညီပာ်ထီၣ်ဆီအသး” (၁၈:၁၂) န့ၣ်လီၤ. ထ့လၢာ် အတၢ်မၤလၢအလီၤမဲာ်ဆှးန့ၣ် ဟ့ၣ်ပလီၢ်ပှၤလၢ တၢ်ပာ်ထီၣ်ထီသးန့ၣ် မၤဟးဂီၤ ပတၢ်အိၣ်မူသ့ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်, ဒီးပှၤဟးဂီၤဖိန့ၣ် မၤဘၣ်ဒိဆါ ပှၤဂုၤပှၤဂၤသ့ဝဲစ့ၢ်ကီး (:၆-၇) န့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤ” န့ၣ် ဒိၣ်ဝဲဒၣ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲတၢ်ပာ်ထီၣ်ထီသး မၤဟးဂီၤပှၤ,ဃုာ်ဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤအကတီၢ်, တၢ်ဆီၣ်လီၤသးန့ၣ် နဲၣ်ဆှၢပှၤဆူ တၢ်အိၣ်မူလၢ အအိၣ်ပှဲၤဒီးအခီပညီ, ဒီးတၢ်သူၣ်ခုသးခုန့ၣ်လီၤ. လံာ်ကတိၤဒိ စံးဘၣ်ပှၤလၢ “တၢ်ဆီၣ်လီၤအသးန့ၣ် အိၣ်ဆိန့ၢ် တၢ်လၤကပီၤတက့ၢ်” (:၁၂) န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်လူၤဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်ဘၣ်ပသးဒၣ်ဝဲ (:၁) န့ၣ်ဒီး, ပသးဆၢမိၣ်န့ၢ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် တမ့ၢ်လၢပကဃုထံၣ်န့ၢ်ဘၣ်နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပမ့ၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဆူ ကစၢ်ယွၤအအိၣ်, ဒီးမၤတၢ်ခ့တၢ်ပှၤအတၢ်မၤ လၢပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်န့ၣ်ဒီး, ကမ့ၢ်တၢ်အိၣ်မူမၤလၤမၤကပီၤ ကစၢ်ယွၤ, ဒီးဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်က့ၤ ကစၢ်ယွၤအတၢ်ဂ့ၤတၢ်ဝါန့ၣ်လီၤ.