ဟ့း ပိၣ် ခရ့းတံ(စ) (Hippocrates) (ချး.ခ.န. ၄၆၀-၃၇၅) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်ကူစါယါဘျါ အတၢ်သ့ၣ်ညါတမံၤလၢ အထီဒါတၢ်စူၢ်ကမၣ်နာ်ကမၣ် အတၢ်သ့ၣ်ညါအဟီၣ်ကဝီၤဆူ တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်အဟီၣ်ကဝီၤတကပၤ, လၢအမ့ၢ် တၢ်မၤကွၢ်, ဒီးတၢ်ဃိထံကွၢ်ထံကွၢ်ဆး တၢ်ကူစါယါဘျါအတၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲတကွၢ်ကပာ်ကွံာ်ပှၤဆူးပှၤဆါ လၢအမ့ၢ် ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်. အဝဲစံးဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်သ့ၣ်ညါ ပှၤလၢ အတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် တၢ်ဆူးတၢ်ဆါတဂၤန့ၣ် ဂ့ၤဒိၣ်န့ၢ်ဒံး, ပသ့ၣ်ညါ တၢ်ဆူးတၢ်ဆါတမံၤလၢ ပှၤတဂၤအံၤတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ အဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲထံၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဂၤစူၢ်စူၢ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအန့ဆၢၣ်, ပာ်ဃုာ်ဒီးပှၤတဂၤလၢအမၤတၢ်ဒဲးဘး, “တၢ်မၤကမၣ်မုၣ်ကမၣ်ခွါတကလုာ်လၢ အတအိၣ်ဘၣ်လၢပှၤကလုာ်တဖၣ်အကျါ” (၁ ကရံၣ် ၅:၁) န့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဆူးတၢ်ဆါ” တမံၤအံၤ စီၤပီလူး ဘၣ်ဘှါဆှဲဝဲ ဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤ, ဒီးပှၤလၢအမၤကမၣ်တၢ်တဂၤန့ၣ် ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, စီၤပီလူး ကွဲးဝဲဒၣ် လံာ်ပရၢ အဂၤတဘ့ၣ်ဆူ ကရံၣ်သူး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိခဲလၢာ်အဂီၢ်, ဒီးမၤဂၢၢ်မၤကျၢၤအတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤတဂၤ အတၢ်ဒဲးဘးန့ၣ် မၤဘၣ်ဒိပှၤကိးဂၤဒဲးလီၤန့ၣ် စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါဝဲအဃိ, စံးဝဲဒၣ် “ပှၤတဂၤအံၤ မၤသးအုးယၤထဲတနီၤ” (၂ ကရံၣ် ၂:၅) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပှၤမၤကမၣ်တၢ်တဂၤအံၤ စူးကွံာ်ညိကွံာ်လံအတၢ်ဒဲးဘးအဃိ, စီၤပီလူး စံးဝဲဒၣ် “ယဃ့ကညးသုလၢ သုကမၤဂၢၢ်မၤကျၢၤ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံလၢအီၤ” (:၈) န့ၣ်လီၤ.
အတၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤတၢ် “ယကွဲးန့ၢ်တ့ၢ်သုလၢယသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ, ဒီးသူၣ်အုးသးအုးနးနးကလဲာ် အိၣ်ဒီးမဲာ်ထံမဲာ်နိလၢအအါ, ဒ်သိးသုကသူၣ်အုးသးအုးတမ့ၢ်ဘၣ်. မ့ၢ်ဒ်သိးသုကသ့ၣ်ညါလၢ ယအဲၣ်သုအါဒိၣ်မးအဂ့ၢ်” န့ၣ် (:၄) ဖျါဆှဲဝဲဒၣ်ဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါအဝဲသ့ၣ်ခဲလၢာ်, ဒီးအဲၣ်ဝဲဒၣ် အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဒဲးဘး မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပှၤကိးဂၤဒဲးန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအမၤတၢ်ဒဲးဘးတဂၤလၢ်လၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ်ပှၤကညီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပမၤကမၣ်တၢ်ဝံၤန့ၣ်, ဒ်သိးပကမၤဂ့ၤဘှီဘၣ်က့ၤတၢ်အဂီၢ်, ကကီခဲဝဲဒၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢကစၢ်ယွၤ အဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပကဘၣ်မၤအီၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအမၤကမၣ်တၢ်တဂၤန့ၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်နဲ, ဒီးအဲၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကစၢ်ခရံာ် အဂံၢ်အဘါအပူၤန့ၣ်တက့ၢ်.
