လၢဝဲပှဲၤဝဲဒီးတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ
တၢ်ကိၢ်ခါတၢ်မၤလိအကတီၢ်, ဘၣ်ဖဲမုၢ်နၤလၢခံအကတၢၢ်တနၤန့ၣ် ဒ်ယမ့ၢ်မုၣ်လိၣ်ဘိ တဂၤအသိး, ယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲ ဒ်သိးဒီးယမ့ၢ်ပှၤအိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ် ထဲတဂၤဧိၤလၢ ကရူၢ်ဖိတဖုအကျါန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤကရူၢ်ဖိတဖၣ်အကျါတဂၤန့ၣ် နံၤဘၣ်ဖၣ်လဲယၤအဃိ, ယသးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးယဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယက့ၤဃ့ၢ်ဆူ ယဒဲဖိအပူၤ, ဒီးဖဲကရူၢ်ခိၣ် ဟဲကွၢ်စိကွၢ်ထံယၤန့ၣ်ဒီး, ယပာ်မံယသးန့ၣ်လီၤ. လၢခံတဂီၤ, ဖဲအဝဲဂုာ်ကျဲးစၢး စံးကတိၤသကိးလိာ်သးဒီးယၤလၢ တၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်ဒီး, ယဟးဆှဲးအီၤန့ၣ်လီၤ.
လၢခံ, အဝဲကွဲးဆှၢန့ၢ်ယၤလံာ်ပရၢ, ဒီးမၤစၢၤယၤ, ဒ်သိးယကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ယဲလၢ ကစၢ်ယွၤ ကဟုကယာ်ယၤနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဟံးန့ၢ်ပာ်ဖျါ စီၤပီလူး အတၢ်ကွဲး, “... ပှၤလၢအမၤထီၣ်သီ တၢ်မၤဂ့ၤတမံၤလၢ သုပူၤတဂၤ, ကမၤလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်ဝဲ တုၤလီၤလၢ ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် အမုၢ်နံၤ” (ဖံလံး ၁:၆) န့ၣ်လီၤ. ယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲလၢ, ပှၤတၢ်မၢဖိအတၢ်ကတိၤတဖၣ်န့ၣ်, လီၤဂာ်ဝဲဒၣ် ဒ်သိးတၢ်စံးကတိၤလီၤတၢ်လိၤလိၤဆူယအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢအပူၤကွံာ် နံၣ်လၢအဆံတဖၣ်န့ၣ်, ဖံလံးပံၤ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်, လၢအသူၣ်ထီၣ်တ့ၢ်ဝဲအဂီၢ်, စီၤပီလူး ကွဲးဆှၢလီၤ လံာ်ပရၢ, လၢတၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ဖံလံးပံၤ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိ သ့ၣ်တဖၣ်, ကသူၣ်လီၤ အတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံအဂံၢ်န့ၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအဂီၢ်,…
လၢပှၤကိးကလုာ်ဒဲး
ဝ့ၢ်လိဒိၣ် (Landon) မ့ၢ် ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်လၢ ပှၤကညီအိၣ်ဆိးဝဲ အါကလုာ်အါမၠိန့ၣ်လီၤ. ပှၤကညီတဖၣ် အိၣ်ဟဲလၢ ထံကီၢ်အါဘ့ၣ်, ဒီးအိၣ်ဆိးအိၣ်သဃဲၤလိာ်သးန့ၣ်လီၤ. ပှၤအါဒံအါဂၤ လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ဟဲပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးန့ၣ် ဟဲစိာ်တၢ်ဂ့ၢ်လီၤဆီတဖၣ် သ့ဝဲဒၣ်, ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢ အလီၤကမၢကမၣ်တဖၣ်, ဒီးတၢ်တၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဒိ, ဖဲတၢ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယတံၤသကိးတဂၤ အိၣ်ဟဲလၢ ယူရပၤအထံကီၢ်တဘ့ၣ်န့ၣ် တၢ်ပျဲနုာ်လီၤ အထံကီၢ်ဆူ "ယူရပၤ ကီၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ" (European Union), ဒီးလၢဝ့ၢ်လိဒိၣ်န့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ် ပှၤတကလုာ်လၢ ပှၤတပးကဲ အဒိၣ်ကတၢၢ်အဃိ, ယသးတမုာ်ဘၣ်ယဲလၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ ပှၤကွၢ်ကပာ်အီၤ, ဘၣ်တၢ်ပာ်ဒ့ၣ်ပာ်ကမၣ် လၢတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်အဂီၢ်, ဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ အဘၣ်မၤဝဲတဖၣ်အဃိ, တူၢ်တန့ၢ်ခီၣ်တကဲလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ တအိၣ်ဒီးတၢ်ကွၢ်မဲာ်အဃိ, ပဝဲစ့ၢ်ကီး တကြၢးပအိၣ်ဒီးတၢ်ကွၢ်မဲာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကညီတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်အဒူၣ်အဆၢတဖၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ မၤလီၤပှီၢ်ကွံာ်လံန့ၣ်လီၤ. ဖဲ စီၤပ့းတရူး ဃ့ထုကဖၣ်တၢ်လၢ ဟံၣ်ခိၣ်ဒုးအဖီခိၣ်အကတီၢ်, ဒီးဒိးန့ၢ်ဝဲ အတၢ်ထံၣ်လၢညါခီအပူၤန့ၣ် ကစၢ်ယွၤ အသးစီဆှံ မၤလိာ်ဝဲ…
လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးဆူ တၢ်သူၣ်ခုသးခု
ပှၤစဲၣ်နီၤတဖၣ်အါမးလၢ အဘၣ်ဃးဒီးတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် နာ်ဝဲဒၣ်လၢ,ပှၤအမဲရကၤဖိတၢ်ဒုးသုးအကဘီ အပှၤစံးဆၢကွဲးဆၢ ကွဲၤလ့လိၤ အတၢ်ကစီၣ်တဖၣ်, ဒီးကဘီအဂၤတဖၣ်လၢ အဲးတလဲတ့း ပီၣ်လဲၣ်မိၢ်ပှၢ်အပူၤတဖၣ်န့ၣ် နၢ်ဟူဝဲဒၣ် တၢ်ရၤလီၤ တၢ်သးဝံၣ်, ဒီးတၢ်ကတိၤလီၤတၢ် ခီဖျိလၢကွဲၤလ့လိၤအဆိကတၢၢ်တဖၣ်, ဖဲ ၁၉၀၆ နံၣ်, ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အနၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ညီနုၢ် နၢ်ဟူဝဲတၢ်ကလုၢ်အသီၣ်ပံပံ, ဒီးတၢ်စိာ်ဆှၢခီ လီမ့ၣ်အတၢ်ပနီၣ်ခူသူၣ်အလီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ဒိကနၣ်ဘၣ်ဝဲ ရဲကၠံၣ်နံၣ် ဖဲးစံၣ်ဒၣ် (Reginald Fessenden) တၢ်ဒ့ဖှူး တၢ်သးဝံၣ် “အိ, နၤစီဆှံ” လၢသီတူၢ်တကလုာ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲးစံၣ်ဒၣ် မၤကတၢၢ် အတၢ်ရၤလီၤ တၢ်သးဝံၣ်လၢ အသီၣ်ထွဲကဒါက့ၤ မူခိၣ်ကလူးတဖၣ် သးဝံၣ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ, “မ်တၢ်အမုာ်အိၣ်ထီၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢတက့ၢ်” (လူၤ ၂:၁၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ့သံကျံ, ဒီးတၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ သီၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်တဘျီအံၤအဃိ, ပှၤဒိကနၣ်တၢ်ဖိတဖၣ် ကဖုးသံပျီၢ်သံဘၣ်အသးန့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဃိ, ပှၤကမၢကမၣ်တၢ်အဆိကတၢၢ်တဖုန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤကွၢ်သိတဖၣ်လၢ ကွၢ်ဝဲဒၣ်အသိလၢမုၢ်နၤ, ဒ်အညီနုၢ်အမၤဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, မူခိၣ်ကလူး လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးယွၤအလၤကပီၤတဂၤ ဟဲဖျါထီၣ်ကပြုၢ်ကပြီၤ,…
သးဝံၣ်ထီၣ် ကစၢ်ယွၤအကလုၢ်ကထါတဖၣ်
တနံၤဘၣ်တနံၤအဂီၢ်, တၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ယွၤအဂီၢ်န့ၣ် ကၠူလံၣ် စးထီၣ်သးဝံၣ်ဝဲဒၣ် ယွၤအကလုၢ်ကထါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကၠူလံၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ "ဒ်ယသးဝံၣ်ထီၣ် ယွၤအကလုၢ်ကထါန့ၣ်ဒီး, ကယဲၢ်တၢ်လၢယသးဝံၣ်ထီၣ်အသိး, လၢယသူၣ်ယသး, ဒီးယသး အတၢ်သ့ၣ်ညါတၢ်တဖၣ် စးထီၣ်မၤဝဲ, ဒီးနာ်ဝဲဒၣ်နီၢ်နီၢ်" န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိအတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ယွၤအကလုၢ်ကထါလၢ တၢ်သးဝံၣ်အပူၤန့ၣ် ကျုလံၣ် အဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ယွၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ ကမၤဆှဲထီၣ် တၢ်လၢအသးတဘၣ်ဝဲဒီးအနီၢ်ကစၢ်အသး, လၢအမ့ၢ် အကလုၢ်, ဒီးအနီၢ်အဖုၣ်အထီအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ကၠူလံၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ, “ယစးထီၣ်သးဝံၣ် တၢ်သးဝံၣ်တဖၣ်အတၢ်သးဝံၣ် ၁:၅, “ယသူဘၣ်ဆၣ်ယဃံလၤ” န့ၣ်လီၤ. (ပှၤထူအီၣ်စံာ်ဖိတဖၣ် အတၢ်ဆဲးတၢ်လၤအပူၤန့ၣ် ပိာ်မုၣ်လၢ မုၢ်အတၢ်ကိၢ်ဘၣ်အီၤဒီးအဖံးဘ့ၣ်ထီၣ်သူန့ၣ် ဖျါတဃံတလၤဘၣ်.) ဖဲလၢကၠူလံၣ် သးဝံၣ်ဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢအံၤန့ၣ်ဒီး ယွၤ ဆီတလဲလိာ် အတၢ်ဆိကမိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ်, ကၠူလံၣ် နၢ်ပၢၢ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ, “ယတလၢတပှဲၤယဲဒၣ်လဲာ်, ကစၢ်ယွၤအဲၣ်ယၤန့ၣ်လီၤ.”
ကၠူလံာ် သးဝံၣ်ထီၣ် ထါအဃံအလၤ, ဘၣ်တၢ်ထံၣ်န့ၢ်အီၤလၢ လံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤတကတြူၢ် တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အလံာ်လဲၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤအိၣ်ဝဲတနီၤ ထုးထီၣ်ဝဲတၢ်သးဝံၣ်တဖၣ်အတၢ်သးဝံၣ် အခီပညီ ဒ်အမ့ၢ်…
တၢ်လၢကစၢ်ယွၤကမၤဝဲ
ဖဲလါဒံၢ်စ့ဘၢၣ် (၂၉) သီ, ၁၉၄၀ နံၣ်န့ၣ် ကဘီယူၤ နုာ်လီၤဒုး တ့ၢ်လီၤဝဲဒၣ်မ့ၣ်ပိၢ် လၢဝ့ၢ်လိဒိၣ် အကတီၢ်, မ့ၣ်ပိၢ်တဖျၢၣ် မၤဟးဂီၤကွံာ် ပနံာ်ဒၢးတဖျၢၣ်လၢ (St. Paul) တၢ်ဘါသရိာ်အဃၢၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘ့းဒံၣ် ခၠ့ဘၢၣ် (Biddy Chambers) ဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်ကစီၣ်လၢ အီး(စ)ဝီ ခၠ့ဘၢၣ် (Oswald Chambers) အလံာ် အဘ့ၣ် ၄၀,၀၀၀ လၢအဘၣ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်ဃာ်အီၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်, လံာ်လၢ အဝဲပာ်ဖှိၣ်, ဒီးပဲာ်ထံဘှီဂ့ၤက့ၤ ဝဲဒၣ်ဝံၤဘၣ်ဆၣ်, တပှ့ၤဘၣ်တၢ်အုၣ်ကီၤလၢလံာ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒံးဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်, လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, ပာ်လီၤဝဲ အလာ်ဖးထံလီခီ, ဒီးစံးဘၣ်အဖိမုၣ်လၢ, “ဂ့ၤဝဲလီၤ, ယွၤ စူးကါတ့ၢ်ဝဲ လံာ်တဖၣ်အံၤ လၢအလၤကပီၤအဂီၢ်လံ, ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဝံၤဝဲဒၣ်လံန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, ပကဘၣ်အိၣ်ခိးကွၢ် ကစၢ်ယွၤကမၤတၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဒုးဖးဒိၣ်အခီၣ်ထံးတဘျီ စးထီၣ်ဝဲဒၣ်အကတီၢ်, လံာ်လၢ အဝၤသးဘိ အီး(စ)ဝီ လၢအလဲၤပူၤကွံာ်တ့ၢ်လံ ဟီၣ်ခိၣ်တဂၤ ကွဲးတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်, ဘ့းဒံၣ် ကသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.…
ကစၢ်ယွၤ တလဲၤသဒၣ်ဘၣ်ပှၤနီတစုဘၣ်
လၢကီၢ်စီဆှံ (Holy Land) အပူၤန့ၣ်, ပမုာ်လၤသးခု လဲၤကွၢ်ဟးကွၢ် ကျဲလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လဲၤဟးတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, ယထံၣ်ဆိကမိၣ်ယဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အတၢ်အိၣ်မူ လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ တၢ်လၢအထံၣ်ဝဲ, ဒီးတၢ်လၢအနၢ်ဟူဝဲတဖၣ်န့ၣ် ညီဒိၣ်ဝဲလၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢယလဲၤထီၣ်က့ၤလီၤလၢ တၢ်ဘါသရိာ်တဖၣ်, ဒီးဒူသဝီ လၢၢ်လ့အကျဲတဖၣ်အဃိ, ယက့ၤတုၤဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ယခီၣ်လ့ၢ်ခိၣ်ခံခီန့ၣ် ဆါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ယခီၣ်လ့ၢ်ခိၣ်လၢအဆါန့ၣ် တၢ်မ့ၢ်ထိၣ်သတြီၤအီၤဒီး ခါလၢအပူၤကွံာ် ပှၤလဲၤတၢ်က့ၤဖိတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ကမ့ၢ်တၢ်လၢအဆံးအစှၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် အစုဆၢခီၣ်ဆၢအထူၢ်ပျၢ်တဖၣ်န့ၣ် ကဆူးကဆါ, ကဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်နးနးကျံၤကျံၤ- တၢ်သံတၢ်ပှၢ်ဒၣ်လဲာ် ကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ကစၢ်ယွၤအိၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယွၤ ကိးဝဲဒၣ် အပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ ကပိာ်ထီၣ်အခံ, ဒီးကွဲမုာ်ဝဲဒၣ်လၢ ကနုာ်လီၤအိၣ်ဆိးဘၣ် ဖဲကီၢ်တဘ့ၣ်လၢ “အယွၤဝဲဒီးတၢ်နုၢ်ထံဒီးကနဲစီ” (၂ မိၤ ၃:၈) အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ သ့ၣ်ညါဝဲလၢ ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် မ့ၢ်လဲၤတုၤ ကီၢ်တၢ်စံးပာ်န့ၣ်ဒီး, ကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် သုးမုၢ်လၢကထီဒါအဝဲသ့ၣ်, ဒီးဝ့ၢ်အခိၣ်ဒူဖးဒိၣ်ဖးထီတဖၣ်လၢကမၤကီမၤခဲအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပှၢ်မုၢ်ကနၢန့ၣ်…
သးဝံၣ်ပာ်ဖျါ တၢ်သူၣ်အုးသးအုးဆူ ကစၢ်ယွၤ
လၢတၢ်သးဃံၢ်ဃူအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါတၢ်အပူၤ, ယလဲၤကွၢ် တၢ်ဒုးနဲၣ် တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် ၉/၁၁ အတၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂီၢ်, တၢ်ကွၢ်ကီလီၢ် အတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢ ဝ့ၢ်နယူယီး (New York) ဘၣ်ဆၣ်, ယသးပူၤတၢ်လၢယတူၣ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယပၢၤဃာ်ယဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတၢ်ပၢၤသူၣ်ပၢၤသးန့ၣ် ဆီတလဲအသး ဖဲယနုာ်လီၤဆူ တၢ်ဒုးနဲၣ် အဒၢးလၢ အဘၣ်တၢ်ပာ်တဒၢအီၤလၢ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဒ်သိးပှၤဖိသၣ်တဖၣ်, ဒီးပှၤလၢအတအဲၣ်ဒိးထံၣ် တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂ့ၢ်တဖၣ် အသုတထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဂီၤတဖၣ် လၢအမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံပှၤသူၣ်ပှၤသးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ယထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တမံၤဘၣ်တမံၤ, လၢအမၤဘၣ်ဒိပသး, ဒီးတၢ်လီၤမၢ်တဖၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်သူၣ်အုးသးအုး အလပီတဖၣ် အိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢယသးပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲပထံၣ်ဘၣ် (မ့) ဖဲပသ့ၣ်နီၣ် တၢ်မၤဟးဂီၤ, ဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဆါ ဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ပနုာ်လီၤပာ်ဖှိၣ်လိာ်ပသးဒီးပှၤလၢအဟီၣ်ကိးပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်အုးသးအုးတဖၣ်ဆူ ယွၤအအိၣ်သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ပာ်ဖျါအံၤပာ်ဃုာ်ဒီး တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ အတၢ်ကတိၤ ဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤတဖၣ် ဖျါဖဲလံာ်သးသယုၢ်တၢ်အပူၤ, ဒီးယွၤဂ့ၢ်ပီညါ အပှၤသ့လံာ်သ့လဲၢ်တဖၣ် နာ်ဝဲဒၣ်လၢ ဝံယံးရမံယၤ ကွဲးတ့ၢ်ဝဲလံာ်တဘ့ၣ်အံၤ, ဖဲဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်လီၤ. ထါတယုၢ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ က့ၢ်ဂီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်, ဒီး…
တၢ်ကဟုကယာ် ပှၤဘၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးတဖၣ်
ကၠိစဖံ ဘၢးတလၢၢ် (Josephine Butler) မ့ၢ်ကိတိာ်အမါ, ပိာ်မုၣ်လၢ အမံၤဟူသၣ်ဖျါ တဂၤအံၤ, ထံၣ်လီၤက့ၤအသး ဒ်အမ့ၢ် ပှၤဂဲၤပျုၢ်ဃ့န့ၢ် ပိာ်မုၣ်တဖၣ် အတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အဂီၢ်, လၢတဒိးန့ၢ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်တီ, ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါအဝဲသ့ၣ် ဒ်အမ့ၢ် “ပိာ်မုၣ်တဖၣ် မၤတၢ်လၢမုၢ်နၤအကတီၢ်” (Ladies of the night), ဒီးပှၤတဝၢဖိတဖၣ် ထံၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ “ပှၤတဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးအဒိၣ်ကတၢၢ်တဖၣ်” (Least desirables) န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ယွၤအဒိၣ်အယိာ်န့ၣ် သဆၣ်ထီၣ်အီၤ ဒ်သိးကကျဲးစၢးထီဒါ ကီၢ်အဲကလံး အတၢ်ဘျၢသဲစး ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်အဂ့ၢ်, ဘၣ်တၢ်ပာ်ဂၢၢ်အီၤ ဖဲ ၁၈၆၀ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘျၢသဲစးပာ်ဖျါဝဲ ပိာ်မုၣ်တဖၣ် တၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ် မ့ၢ်အိၣ်-တအိၣ်, ဒ်သိးတၢ်ကသ့ၣ်ညါအီၤအဂီၢ် ကဘၣ်တၢ်မၤကွၢ် နးနးကျံးကျံး, ဒီးတၢ်လၢအလီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ ၁၈၈၃ နံၣ် တၢ်ကဘှီက့ၤ တၢ်ဘျၢသဲစးအဂီၢ်န့ၣ် ဖါလ့မဲာ် (parliamentary) တၢ်တဲလိာ်ဃိလိာ်သးအကတီၢ်, အဝဲလဲၤဃ့ဘါထုကဖၣ်သကိးတၢ်ဒီးပိာ်မုၣ်အဂၤတဖၣ်လၢ ဝဲး(စ)မ့စတၢၣ် (Westminster) တၢ်ဘါသရိၣ်န့ၣ်လီၤ.…
ထုကဖၣ်လၢ တၢ်စွံကတုၤအပူၤ
ဖဲ ရွဲစထၢၣ် (Royston) အဖိမုၣ် ဟါနၣ် (Hannah) တဂၤ တူၢ်ဘၣ် ခိၣ်နူာ်အသွံၣ်ယွၤ အဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်သးပ့ၤနီၣ်သးယိာ် (coma) န့ၣ်လီၤ. ရွဲစထၢၣ်ဒီးအဟံၣ်ဃီဖိတဖၣ် ဘၣ်ဃ့ထုကဖၣ်ယွၤ တဘျီဘၣ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. ဖဲအိၣ်ခိးကွၢ် တၢ်အိၣ်အသး လၢအလါ တဖၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် အိၣ်စဲဘူး ဟံးဃာ်လိာ်သးတဂၤဒီးတဂၤ-ဃုာ်ဒီးကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ဒိၣ်ယိာ်ထီၣ်ဝဲ, ရွဲစထၢၣ် ဆိကမိၣ်ကဒါက့ၤဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ, “ပသးတကလၢၢ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤ အိၣ်စဲဘူးဒီးပှၤဒ်သိးအံၤ နီတဘျီဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤကွၢ်အကီအခဲ ဒီတကတီၢ်အပူၤန့ၣ်, ကစၢ်ယွၤဟ့ၣ်လီၤန့ၢ် အဝဲသ့ၣ် “ဒ်သိးကဃ့ထုကဖၣ်တၢ်တဘိယူၢ်ဃီအဂီၢ်, ဘၣ်တၢ်မၤသီထီၣ်က့ၤတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်” လီၤဂာ်ဝဲဒၣ်ဒ် “မုၣ်ကမဲလၢ လံာ်လူၤကၣ် ၁၈ အပူၤ” အသိးန့ၣ်လီၤ.
ရွဲစထၢၣ် ပာ်ဖျါဟ့ၣ်ဒိဝဲလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အတၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဒိ မုၣ်ကမဲတဂၤအဂ့ၢ်, လၢအလဲၤဃုမၤန့ၢ် တၢ်စံၣ်ညီၣ်တီလၢ ဝ့ၢ်အပှၤပၢတၢ်ပဒိၣ်တဂၤအအိၣ်, ဖျါဖဲလူၤ ၁၈:၁ အပူၤ, “ဒ်သိးပှၤကညီကဘါထုကဖၣ်တၢ်တဘိယူၢ်ဃီ, ဒီးသုတလီၤဘှါတဂ့ၤ” န့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်တဂၤအံၤ…
တၢ်ကွဲးကါယါဘျါ သးဖျၢၣ်
အပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်န့ၣ်, ပစံးကတိၤဂ့ၢ်လိာ်ဘှီလိာ်သးဆူၣ်ဆူၣ်ကိၢ်ကိၢ်ဝံၤ, ကဲရိၤလ့ (Carolyn) ဒီးယၤ ပဘှါဆှဲမၤဂ့ၤထီၣ် ပတၢ်ဂ့ၢ်လိာ်သးတဖၣ်, ဒီးလၢအလီၢ်န့ၣ် ပဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤ, ဒီးတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံလိာ်သးကဒဲကဒဲန့ၣ်လီၤ. ယအၢၣ်လီၤ ယတၢ်ကမၣ်, ဒီးအဝဲဃ့ထုကဖၣ်တၢ်လၢယဂီၢ်, ဒီးပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ဝံအတၢ်ကတိၤ ဖျါဖဲ ယဃ့း ၃၆:၂၆ အပူၤ, “ဒီးယကဟ့ၣ်လီၤသုသးသီ, ဒီးသုသးဆိကမိၣ် တၢ်အသီ ယကပာ်လၢသုပူၤ, ဒီးယကဟံးထီၣ်ကွံာ် သုသးလၢၢ် လၢသုဖံးသုညၣ်အပူၤ, ဒီးယကဟ့ၣ်လီၤသုသးညၣ်” န့ၣ်လီၤ. ယသးကလၢၢ်ဘၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ မၤဝဲ နီၢ်သး
အတၢ်ကွဲးကါကူစါတၢ်လၢယဂီၢ်, ဟံးထီၣ်ကွံာ် ယတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုး, ယတၢ်သးဆါ, ဒီး ဟံးဃာ်ပၢၤဃာ်ယၤ လၢအတၢ်အဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်ပမၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, တၢ်ဒိးသန့ၤထီၣ်ပသး လၢလံာ်စီဆှံအဆၢန့ၣ် ကစၢ်ယွၤ အဲၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်, ပကဘၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ လံာ်စီၤဆှံအဆၢ အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. လၢယွၤအခၢၣ်စးန့ၣ် ဝံယဃ့းစက့လး စံးကတိၤလီၤတၢ်ဆူ ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်အအိၣ်, ဘၣ်ထွဲဒီးယွၤအၢၣ်လီၤဝဲလၢ ကမၤကဆှီထီၣ်အပှၤဂီၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်. အဆၢဖိ ၂၂ န့ၣ်…