ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး အၦၤအုၣ်သး

တၢ်ကတိၤလၢ ယနၢ်ဟူအီၤတထံၣ်န့ၣ် စံးဝဲဒၣ် "ပကမၢ ဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တသ့ဘၣ်. တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢ ပနာ်အီၤန့ၣ် ဒ်သိးဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤဝဲ အဂီၢ်, ပဟ့ၣ်လီၤ အဝဲသ့ၣ် သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂ့ၢ်ထံးအမ့ၢ်အတီန့ၣ်လီၤ." တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူၣ်ဂ့ၤထီၣ်ထီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်ပကဘၣ်မၤအီၤဒ်လဲၣ်.

လၢတၢ်ဟံးန့ၢ် တၢ်သ့ဖံးမၤမိၢ်ပၢ်, အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်အဂီၢ်, ၦၤအါဂၤန့ၣ် တမ့ၢ်ကဃုထၢဝဲဒၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဒ်ပှၤအဆိကတၢၢ်တဂၤန့ၣ်ဘၣ်. ကမ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ်လၢ အဝဲအဖိတအိၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. မိၢ်ပၢ်တဖၣ် ဘၣ်သးနၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်တ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်အိၣ်အသး, ပှၤလၢအမၤတ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်, ၦၤလၢအသ့ၣ်ညါ ဖိသၣ်အီနုၢ်ထံလၢ တၢ်မံတၢ်ဂဲၤတအိၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ၦၤသးစၢ်ဒိၣ်ထီၣ်သီတဖၣ် အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးဖိလၢအတပိာ်ကျဲတဂၤအဂီၢ်, တၢ်ဃ့ဘါထုကဖၣ်န့ၢ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စီၤပီလူး (မ့) စီၤစီလူး တဂၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တမံၤလၢ ကသိၣ်လိနဲၣ်လိၦၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးကမၤအၢမၤနး ၦၤခရံာ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဖဲ စီၤစီလူး လဲၤဝဲဒၣ် အဆၢကတီၢ်, ကစၢ်ခရံာ် ဟဲနုာ်လီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤတဂၤအံၤ…

တၢ်အိၣ်လီၤဖး အတၢ်ကတိၤ လၢအလုၢ်ၦ့ၤဒိၣ်

ယတံၤသကိး ဟိၣ်စ့ (Josè) တဂၤ, ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကွၢ်ထွဲပှၤဆူးပှၤဆါအလီၢ် အကျဲလၢ တၢ်အိၣ်မူလၢခံအကတၢၢ်အဆၢကတီၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ်တဘျီ, ဖဲယလဲၤဟးဆူအအိၣ်န့ၣ် အဝဲ အိၣ်သပှ့ၤအမဲာ်, ဒီးအတၢ်ကတိၤအါဘၣ်ဆၣ်, တနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဂံၢ်အဘါဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးတစံးကတိၤတၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယလဲၤအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ယဆၢမုၢ်လၢ်လၢ တၢ်အခီပညီကအိၣ်ဝဲတမံၤမံၤ, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဃိ, ယဆ့ၣ်နီၤဃုာ်ဒီးအီၤ,ဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးအီၤ, လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်ဒီး, ၦၤအိၣ်တ့ၢ် လၢဒၢးပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲဟိၣ်စ့ဒီးယၤန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယဆၢထၢၣ်ဟးထီၣ်ကယီကယီဆူ တြဲၤအကတီၢ်, ယအိၣ်ကတီၢ်, ဒီးဃၣ်တရံံးယသး, ဒီးယစံးဘၣ်အီၤလၢ "ယအဲၣ်နၤ," လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. ယတဆၢမုၢ်လၢ်လၢ အဝဲကတဲဆၢက့ၤယၤတၢ်ဘၣ်. ဖဲန့ၣ်, ယထံၣ်လၢ ဟိၣ်စ့ မၤဝးအထးခိၣ်ဖံးဖိ, ဒီးစံးကတိၤစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ "ယအဲၣ်နၤ" န့ၣ်လီၤ.

ၦၤတဂၤဒီးတဂၤ, ဘၣ်လီၤမုၢ်လီၤဖးအကတီၢ်, အတၢ်စံးကတိၤဆၢဂ့ၤဆၢဝါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်ပသး, လီၤစိၤလီၤထီသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လုၢ်ထီၣ်အသးသမူ, ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤဝံၤ, ဒ်သိးကက့ၤထီၣ်ဆူ အပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်အဂီၢ်, အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးအကတီၢ်, မၤလီၤတံၢ် အပျဲၤအဘီၣ်တဖၣ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်, "တၢ်ဟ့ၣ်လီၤလံယၤလၢကယဲၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢမူခိၣ်, ဒီးလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ"…

သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ် အတၢ်သိၣ်လိယၤ

ဖဲအပူၤကွံာ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယလဲၤဆူ ဝ့ၢ်လီး(စ)အဲ(န)ကၠဲလံး(စ) (Los Angeles), ဒီးယဘၣ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်တခိၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ယဘၣ်လဲၤနီၣ်သိလ့ၣ် လၢဝ့ၢ်ခၢၣ်သးအကျဲ အံၣ်အံၣ်ဖိတဖၣ်အလိၤ, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးပှၤကညီ, ဒီးသိလ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသ့ၣ်ညါ ယနီၢ်သိလ့ၣ်န့ၣ် လၢတၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဖးဒိၣ်အပူၤ, ဒီးယနီၣ်ကယီယီ, ဃၢန့ၢ်ဒံး ညီနုၢ်ယနီၣ်သိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်. မ့ၢ်လၢယတအဲၣ်ဒိး ဒုးကဲထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဃိန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ်န့ၣ် ယတအဲၣ်ဒိးမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး, မၤဟးဂီၤအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. သိလ့ၣ်တခိၣ်အံၤ, မ့ၢ်သိလ့ၣ်လၢ ယဒိးလဲအီၤ, ဒီးတမ့ၢ်ယသိလ့ၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

အါတက့ၢ်န့ၣ်, လၢပှၤဒိးလဲတၢ်ဖိတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် ပအဲၣ်ဒိးကဲထီၣ် သိလ့ၣ် အကစၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲယနီၢ်သိလ့ၣ်အကတီၢ်, ယမ့ၢ်တဆိကမိၣ်, ဒီးယအိၣ်ယဲတသ့န့ၣ် တၢ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤ, လၢအမ့ၢ် ယတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီး ကစၢ်ယွၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံသိၣ်လိပှၤလၢ ယနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်လဲာ်, ယဆိကမိၣ်လၢ ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ပတၢ်န့ၣ် တဘၣ်ဃးဒီးပှၤဘၣ်. တၢ်စံးကတိၤလိာ်သး တၢ်မၤကမၣ်ကမၣ်ခွါ, အတၢ်ဒဲးဘး အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် လၢ ၁ကရံၣ်သူး ၆ အပူၤန့ၣ် စီၤပီလူး မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ်လၢ, “သုနီၢ်ခိမ့ၢ်…

မုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤ

ပါပလိ (Pablo) အပၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤအိသံး, ဒီးအမိၢ်န့ၣ် မၤအၢမၤသီအီၤအဃိ, အဝဲ ဟးထီၣ်လၢအဟံၣ်, ဖဲ ခွါလိၣ်ဘိအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အဖါတံၢ်အဟံၣ်, ဖျိထီၣ် ဝဲဒၣ် တီၤထီကၠိဝံၤ, ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, ဒီးဒိးန့ၢ်ဝဲ အဖိသၢဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢအလီၤသးအုးန့ၣ် (Pablo) စ့ၢ်ကီး, အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်အိၣ်မူလၢ အမၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤတၢ်, လၢအပူၤကွံာ်, တၢ်လၢအဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးဝဲန့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးစဲထီ တၢ်အိမူၤသံး, ဒီးအတၢ်မၤအၢမၤသီတၢ်န့ၣ် မၤလီၤဖးကွံာ် အဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အတၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, အဟံၣ်ဖိဃီဖိ, အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးအဟံၣ်တဖၣ် ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ"ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် အၢဝဲသီဝဲ, ဒီးနးအါထီၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်" န့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ် လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်, ဟံးန့ၢ်တၢ်မၤစၢၤ ခီဖျိလၢတၢ်ယါဘျါအကျိၤကျဲန့ၣ်လီၤ. "ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တပိာ်ကျဲဘၣ်အဃိဒီး, ကစၢ်ယွၤ အိးထီၣ်တြဲၤလၢယဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဖဲအဝဲဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အသးကလၢၢ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤ အိၣ်ဒီးအီၤ, ခီဖျိလၢန့ဆၢၣ်အတၢ်ဃံတၢ်လၤန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်,…

တၢ်သူၣ်တီသးလိၤလၢ အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်

“တၢ်အိၣ်တဒၢခူသူၣ် အတၢ်အိၣ်မူ” (A Hidden Life) မ့ၢ်တၢ်ဂီၤမူလၢ အဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤအီစတြံယၤ ပှၤထုစံာ်ဖိ ဖါ(န)(စ) ယၣ်ကၤစတဲထၢၣ် (Franz Jägerstätter) အဂ့ၢ်အမ့ၢ်အတီ, ဖဲတၢ်ဒုးဖးဒိၣ် ခံဘျီတဘျီန့ၣ်လီၤ. အဝဲတူၢ်ဘၣ် နၣ်စံၣ် (Nazi) အတၢ်မၤအၢမၤနးတဖၣ်, ဒီးစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒ်အကစၢ်, ဒီးကအိၣ်တီအိၣ်လိၤဝဲလၢ (Hitler) န့ၣ် ဖါ(န)(စ) ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲအဃိ, ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သူၣ်ဒုသးဒုအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်လၢ ဖါ(န)(စ) အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဝဲလၢအတၢ်နာ်အံၤအဃိ, တၢ်ဂီၤမူလၢအိၣ်လီၤတဲာ်တဖၣ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ ဖါ(န)(စ) ဘၣ်တၢ်မၤအၢမၤနးအီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖါ(န)(စ) ထီဒါဝဲ (Hitler) အဃိ, ပှၤသဝီဖိတဖၣ်န့ၣ် ကွၢ်တလီၤထံၣ်ဆံးအီၤန့ၣ်လီၤ. လၢဃိာ်ပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်ဒီးအီၤတဒၢးဃီတဖၣ်နံၤဘၣ်ဖၣ်လဲအီၤ, ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအခိၣ် စီၤသီတဖၣ်ဒၣ်လဲာ်, ထံၣ်အီၤဒ်ပှၤအသးတဆးတဂၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤမူအပူၤ, ပှၤတဂၤ စံးဘၣ်အီၤ " တၢ်လၢနစံးကတိၤတဖၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်. ကွၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်အိၣ်လၢနသးကံၢ်ပူၤ," ဒီးဒ်သိး ဖါ(န)(စ) ကပူၤဖျဲးလၢအသးသမူအဂီၢ်, ကွဲန့ၢ်လွဲန့ၢ်အီၤလၢကစံးပတြၢၤ…