တၢ်ဒုးသုးန့ၣ် မ့ၢ်ယွၤအတၢ်မၤ
လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ, ကၤရိၣ် (Carol) ရ့လိာ်သးဒီးပှၤသူၣ်က့သးပှၢ်တဖၣ်, ဒီးတိစၢၤမၤစၢၤဝဲမုာ်ဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်မၤနၢၤမၤဃၣ်အီၤလၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ခိၣ်နၢ် ဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤတဂၤန့ၣ်လီၤ. အသးဘၣ်တံာ်တာ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဃိ, ဃုထံၣ်န့ၢ်ဝဲ တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်တဲသကိးတၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်အီၤလၢ ကဆိကတီၢ်ကွံာ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤဘၣ်ဆၣ်, ကၤရိၣ် တအဲၣ်ဒိး "စူးကွံာ်ညိကွံာ်" ပှၤသူၣ်က့သးပှၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်. တၢ်ဂ့ၢ်ခံမံၤအံၤအဘၢၣ်စၢၤန့ၣ် ကၤရိၣ် တဂၤ ကဘၣ်မၤဝဲဒ်လဲၣ်န့ၣ် တသ့ၣ်ညါဝဲအဃိ, ဃ့တၢ်နဲၣ်ကျဲလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. ဒ် ကၤရိၣ် ဟ့ၣ်လီးအးလီၤ အတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးတဖၣ်ဆူကစၢ်ယွၤအစုပူၤန့ၣ်ဒီး, ယွၤမၤမုာ်ထီၣ်က့ၤအီၤ, မၤဂၢၢ်မၤကျၢၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ နဲၣ်လိအီၤလၢ ကလဲၤတဲသကိးတၢ်ဒီးခိၣ်နၢ်လၢ အဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤတဂၤအံၤ, ဒီးကနာ်န့ၢ်ဝဲ ကစၢ်ယွၤ, လၢတၢ်မၤဘၣ်လိာ်ဘၣ်စးက့ၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲယူဒၤအစီၤပၤ, စီၤယဟိရှၤဖး နၢ်ဟူဝဲ ဒုၣ်ဒါအဂံၢ်ဆူၣ်ဘါဆူၣ်တဖၣ် ကဟဲဒုး ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်န့ၣ်ဒီး, အဆိကတၢၢ်န့ၣ် ဃ့ထုကဖၣ်တၢ်လၢယွၤန့ၣ်လီၤ. စီၤပၤယဟိရှၤဖး ဃ့သကွံၢ်ကညးဝဲဆူ ယွၤသ့တၢ်လၢာ်တဂၤအအိၣ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ပကစၢ်ဧၢ, ပကမၤ ဒ်လဲၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်. မ့မ့ၢ်ပမဲာ်အိၣ်ဝဲဆူနအိၣ်" (၂ ကွဲး ၂၀:၁၅) န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဒိးသန့ၤလီၤသးဒီးအနီၢ်ကစၢ်အဂံၢ်အဘါဒၣ်ဝဲအလီၢ်န့ၣ်…
သးဖျၢၣ်လၢအသံတ့ၢ်ဝဲအဂီၢ် တၢ်အိၣ်မူအသီ
သ့ၣ်တနီၤနီၤအဂီၢ်, သ့ၣ်အကံၢ်အလဲန့ၣ် မ့ၢ်သ့ၣ်အထူၣ်မိၢ်ပှၢ် အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကဆီၣ်ထွဲဒုးဒိၣ်ထီၣ်သ့ၣ်ဒီတခိၣ်န့ၣ်လီၤ. သ့ၣ်တခိၣ်မ့ၢ်သံဝဲဒၣ်လဲာ်, သ့ၣ်အဘ့ၣ်လၢအချၢတဖၣ် မ့ၢ်တဟးဂူာ်ဟးဂီၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး, သ့ၣ်န့ၣ်တအုၣ်သံကျၣ်သံ (မ့) အတၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤတဆံးလီၤစှၤလီၤဝဲဘၣ်. သ့ၣ်အယဲၤတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးတပူၤဃီ ခီဖျိလၢ လ့းန့(န) (lignin), ဂာ်အသံးကာ်တမံၤလၢအမၤစဲဘူးတၢ်အဃိ, သ့ၣ်အကံၢ်အလဲန့ၣ် ဆူၣ်ဝဲကိၤဝဲဒ်သိးထးန့ၣ်လီၤ. သ့ၣ်အက့ၢ်ဂီၤအသံးအကာ်လီၤဆီဒ်သိးအံၤန့ၣ် ဒုးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲ သ့ၣ်တခိၣ်လၢ န့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်အသးအကီအခဲတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးပှၤကလီးစဲဖိတဖၣ် ကအိၣ်မူဝဲ ဒ်တၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်, ဖဲစီၤပီလူး ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲအကတီၢ်, လၢတၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤဒိးန့ၢ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတဖၣ် အတၢ်အိၣ်မူဆီတလဲအသးဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ကစူးကါ သ့ၣ် အကံၢ်အလဲ အတၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဒိလၢ “အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, သုသံတ့ၢ်, ဒီးသုသးသမူအိၣ်ခူသူၣ်ဒီးခရံာ်လၢယွၤအပူၤ" (ကလီး ၃:၃) န့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး ပာ်ဖျါထီၣ်ပှၤ ဒ်ပမ့ၢ် "ပှၤသံ" တဖၣ်အသိးန့ၣ် ကကဲထီၣ် တၢ်သးဟးဂီၤလၢပဂီၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ပမ့ၢ်ဃုသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤ အတၢ်ထံၣ်တကပၤန့ၣ်ဒီး, ပကသ့ၣ်ညါကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်လၢ စီၤပီလူး အတၢ်ပာ်ဖျါတမံၤအံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ပသးဖျၢၣ်လၢအသံတ့ၢ်ဝဲလီၤထူလီၤယိာ်အံၤန့ၣ် ကစၢ်ယွၤ ဆီတလဲက့ၤဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အတၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအစိအကမီၤ,…
တံၤသကိးတဖၣ်လၢပရ့အီၤ
စဲအ့ၣ်အတၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ်တမံၤန့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် ကွဲၤထံၣ်ဟူအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢအဒုးနဲၣ် ပှၤအၢပှၤသီလၢအဂဲၤဒိပူ (mean characters) တဖၣ်န့ၣ် ဒ်သိးပကမၤအၢမၤသီတၢ်အဂီၢ်, နဲၣ်ဆှၢပှၤ သ့ဝဲနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤစုဆူၣ်ခီၢ်တကး (မ့) တၢ်စံးကတိၤကူၣ်အၢပှၤဂၤ (မ့) လၢအဃုတၢ်အ့ၣ်လိာ်ထီဒါလိာ်သး အကလုာ်ကလုာ်န့ၣ် သိၣ်လိနဲၣ်လိ ပှၤကွၢ်တၢ်ဖိတဖၣ်အခိၣ်နူာ်လၢ ကမၤထွဲဝဲဒၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘျးစဲလိာ်သးအံၤ တလီၢ်လီၢ်န့ၣ် အိၣ်ဟဲကဲထီၣ် ခီဖျိလၢသးအတၢ်သ့ၣ်ညါခူသူၣ်အပူၤ, ဒီးအခီပညီန့ၣ် တၢ်ဒုးနဲၣ်တဖၣ် လၢအကတိၤနံၤပှၤဂၤတဖၣ်န့ၣ် ဖျါဝဲဒၣ် "ဒ်အတမၤဘၣ်ဒိဆါပှၤဂၤ" ဒၣ်လဲာ်, လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤန့ၣ် ဒိၣ်စိလုၣ်ဘၢ ပအိၣ်မူမၤထွဲပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, တံၤသကိးတဖၣ်လၢ ပဃုထၢရ့လိာ်သးတဖၣ်န့ၣ် ကဟဲဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပတၢ်အိၣ်မူသကဲာ်ပဝးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အကါဒိၣ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ် စီၤပၤစီၤရှလိၤမိၤ ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်ကူၣ်သ့လၢအကတၢၢ်တအိၣ်, “ပှၤလၢအလဲၤတၢ်ဒီးပှၤကူၣ်တၢ်သ့န့ၣ် ကကဲထီၣ်ပှၤကူၣ်တၢ်သ့လီၤ. မ့မ့ၢ်ပှၤဒီတံၤဒီသကိးဒီးပှၤဟးဂီၤဖိန့ၣ် ကတုၤလၢတၢ်ဟးဂီၤ” (ကတိၤ ၁၃:၂၀) န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢစီၤရှလိၤမိၤ အဲၣ်ဒိးစံးဝဲန့ၣ် ပှၤတဂၤဂၤကဒိးန့ၢ် တၢ်ကူၣ်သ့အံၤ ထဲတဂၤဧိၤန့ၣ်တသ့ဘၣ်အဃိ, လၢတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးပှၤဟးဂီၤဖိတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ရ့လိာ်သးဒီးသရၣ်သမါ, ဒီးတံၤသကိးလၢ အကူၣ်တၢ်သ့, လၢအပာ်ဒိၣ်ပာ်ကဲယွၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ကဝီၤဃာ်ပသးလၢ ပှၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တဖၣ်န့ၣ် ထိၣ်ဂဲၤထီၣ်…
မၤလၤကပီၤအီၤလၢအဂီၤထံးမဲာ်ညါ
လါယူၤလံတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ | တၢ်မၤလၤကပီၤ
ဒ်သိးတၢ်ကမၤဟါမၢ် တၢ်အစိနၢတမုာ်တလၤအဂီၢ်, တၢ်ဆီလီၤ ပီးလီတကယၤ လၢအလီၤဂာ်ဒီးကျိအက့ၢ်အဂီၤတဖၣ် လၢဝ့ၢ်ဖးဒိၣ်တဖျၢၣ် အတၢ်စူးကွံာ်တၢ်ကမှံၤတၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီတဖၣ် လၢအစိနၢတမုာ် အလီၢ်အကျါတတီၤလၢအပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်စူးကွံာ် တၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီအလီၢ်တဖၣ်အံၤ မၤအါထီၣ် တၢ်ဘၣ်ယိာ်ဘၣ်ဘီလၢ ကမျၢၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကမၤဟါမၢ် တၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီလၢ အစိနၢတမုာ်တလၤတဖၣ်အံၤအဂီၢ်,…
တၢ်ဂ့ၤထီၣ်က့ၤလၢ တၢ်မၤကမၣ်ဘၣ်ပှၤဝံၤအလီၢ်ခံ
ထိနံၣ် မီရ့ၣ်စၢၣ် (Toni Morrison) ကွဲးပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ နဲလ် (Nel) ဒီး စူလၣ် (Sula) ခံဂၤ, တၢ်ဒီတံၤဒီသကိးစးထီၣ်လၢ ဖိသၣ်လံၤလံၤအဂ့ၢ်, လၢအတၢ်ကွဲးပူတယုၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲစူလၣ် အတၢ်အဲၣ်လီၤဒၣ်ထဲအသးန့ၣ် ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်, ဒီးကလံာ်န့ၢ်ဝဲ နဲလ် အဝၤန့ၣ်ဒီး, အတံၤသကိးခံဂၤ, အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးန့ၣ် ကတၢၢ်ကွံာ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. နဲလ် သံကွၢ်ဝဲဒၣ် စူလၣ်လၢ “ဘၣ်မနုၤအဃိ, နတဆိကမိၣ်တၢ်လၢယဂီၢ်လဲၣ်. ယတမ့ၢ်တၢ်နီတမံၤလၢသုဂီၢ်ဘၣ်ဧါ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအလီၤသးအုးန့ၣ် စူလၣ် တဒိသူၣ်ဒိသး, စံးဆၢက့ၤအီၤတၢ် နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တံၤသကိးလၢ ပနာ်န့ၢ်အီၤတဂၤ, မ့ၢ်မၤကမၣ်ပှၤ, ယိးကဒါဘီလၢပှၤန့ၣ် မၤဘၣ်ဒိဆါ ပသးဒိၣ်မးန့ၣ် ပှၤလၢအလဲၤခီဖျိဘၣ်အီၤကိးဂၤဒဲး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲထံရူၢ်ကီၢ်သဲး အတၢ်ကူၣ်ခူသူၣ်တဖၣ်လၢ "မၤအၢတၢ်, ဒီးလီတၢ်" န့ၣ် လုၢ်ဘၢအီၤအကတီၢ်, စီၤပၤစီၤဒၤဝံး တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲ "တၢ်မၤဟးဂီၤ, ဒီးတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်" (စံး ၅၅:၁၀-၁၁) န့ၣ်လီၤ. ပှၤအိၣ်ဝဲတဂၤ, လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအနးဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်စံးတၢ်ကတိၤတဖၣ် လၢအမၤလၤကပီၤယွၤ
ဘၣ်တနံၤန့ၣ် ယတံၤသကိး အဲလဲး(စ) (Alex) လၢအမ့ၢ်ပှၤဘှီဂ့ၤမၤဂ့ၤတၢ်ကွဲးလံာ်လဲၢ်တဂၤ, ဆိကမိၣ်ဝဲလၢ ပှၤကွဲးလံာ်တဂၤ မ့ၢ်ကကွဲးဆှၢလီၤ လီလံာ်ပရၢတဘ့ၣ်လၢအပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအပူၤဧါန့ၣ် အိးထီၣ်ကွၢ် အလီလံာ်ပရၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲပဲာ်ထံဘှီဂ့ၤလံာ်တၢ်ကွဲးအံၤလၢတဘျုးလါအတီၢ်ပူၤဝံၤ, ရဲၣ်ကျဲၤဝဲဒီးပှၤမၤပနံာ်ကၤခိၣ်နၢ်, မံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ, ဒ်သိးကထုးထီၣ်ရၤလီၤဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ခီဖျိလၢခီပနံာ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အဃိ, ပှၤလၢကစဲကျံးထုးထီၣ်လံာ်လဲၢ်န့ၣ် ဆၢတဲာ်ဝဲလၢ ကပတုာ်ဝဲတၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤလံာ်တဘ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဲလဲး(စ) ဆှၢလီၤ လီလံာ်ပရၢ အတၢ်ကစီၣ်တမုာ်တလၤအံၤဆူ ပှၤကွဲးလံာ်တဂၤအံၤအအိၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲဘၣ်အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤပာ်အသးန့ၣ်လီၤ.
တနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ပှၤကွဲးလံာ်တဂၤအံၤ ကွဲးစံးဆၢက့ၤဝဲဒၣ်လၢ “ယတကွဲးဆှၢက့ၤယတၢ်စံးဆၢတကီၢ်ခါစံးတၢ်န့ၣ်, အဆိကတၢၢ်, မ့ၢ်လၢယအဲၣ်ဒိးကွၢ်ထံ ယတၢ်ကတိၤတဖၣ်, ဒီးကဘၣ်စံးဆၢက့ၤတၢ်ဒ်လဲၣ်အဃိ” န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါထီၣ် အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤအဂ့ၢ်, ဒီးတဲဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် အတၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်မုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးပှၤစဲကျံးထုးထီၣ်တၢ်တဂၤအံၤ ကြၢးရဲၣ်ကျဲၤဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ကူၣ်သ့, ဒီးလၢတၢ်ကွၢ်ဆိကမိၣ်ထံအပူၤ, ပှၤကွဲးလံာ်တဂၤ ကွဲးစံးဆၢက့ၤတၢ်တမံၤအံၤ ယဆိကမိၣ်ပာ်ဒိၣ်အီၤလၢယသးပူၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ် ဆဲးကပီၤဖျါထီၣ်က့ၤ တၢ်လၢလံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် ပကြၢးစံးကတိၤတၢ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်, လီၤဆီဒၣ်တၢ်, ဖဲပသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမၤတၢ်ဒဲးဘးညီ, ခီဖျိလၢပပျ့ၤန့ၣ်အဃိ, ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤယၤကိာ် စံးဘၣ်ပှၤလၢ “ပကပၢၤပပျ့ၤ”…